Chiến sự Iran 'giáng đòn' trực diện vào một quốc gia châu Á: Giá nhiên liệu tăng sốc, NHTW tuyên bố nâng lãi suất 1 điểm %

Tăng lãi suất mạnh tay

Ngân hàng Trung ương Sri Lanka đã khiến thị trường bất ngờ khi nâng lãi suất thêm tới 100 điểm cơ bản trong ngày thứ Ba (26/5), mức tăng mạnh nhất trong vòng ba năm.

Đồng thời, nước này cũng phát tín hiệu sẽ tiếp tục thắt chặt tiền tệ khi giá năng lượng leo thang đẩy lạm phát tăng cao và gây áp lực nặng nề lên đồng nội tệ.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Sri Lanka vừa mới bắt đầu phục hồi sau cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng năm 2022 - biến cố từng để lại những tổn thương sâu sắc đối với doanh nghiệp và người dân Sri Lanka.

Tuy nhiên, bất ổn tại Trung Đông hiện được dự báo sẽ tiếp tục giáng đòn mạnh lên tăng trưởng kinh tế của nước này.

Cụ thể, Ngân hàng Trung ương Sri Lanka (CBSL) đã nâng lãi suất từ 7,75% lên 8,75%, cho rằng nguyên nhân đến từ áp lực lạm phát gia tăng và sự mất giá của đồng nội tệ dưới tác động của cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran.

Trong cuộc khảo sát của Reuters trước đó, 7/12 chuyên gia kinh tế và nhà phân tích chỉ dự báo mức tăng khoảng 25 điểm cơ bản hoặc nhỉnh hơn đôi chút. Các chuyên gia cảnh báo cuộc xung đột Trung Đông đang làm hao hụt dự trữ ngoại hối và khiến đồng rupee Sri Lanka mất giá tới 8,7% kể từ đầu tháng 3.

“Việc Sri Lanka tăng mạnh lãi suất hôm nay cho thấy nền kinh tế nước này dễ tổn thương như thế nào trước cuộc khủng hoảng tại Trung Đông. Và đây có thể chưa phải lần tăng cuối cùng nếu căng thẳng chưa sớm hạ nhiệt”, ông Gareth Leather, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách châu Á của Capital Economics, nhận định.

Tại cuộc họp báo sau quyết định chính sách, Thống đốc CBSL P. Nandalal Weerasinghe cho biết đợt tăng lãi suất “sẽ giúp ổn định tỷ giá và lạm phát”.

Ông nói thêm Ngân hàng Trung ương “sẽ hành động để kiềm chế áp lực phía cầu” sau khi đánh giá các dữ liệu kinh tế mới và những rủi ro phát sinh.

Theo CBSL, tăng trưởng kinh tế và lạm phát của Sri Lanka vẫn được kỳ vọng duy trì ở mức “hợp lý”.

Giá nhiên liệu tăng 40%, Sri Lanka chịu cú sốc năng lượng nặng nề

Sri Lanka - quốc gia phụ thuộc hoàn toàn vào nhiên liệu nhập khẩu - đang chịu tác động mạnh từ cú sốc năng lượng do chiến sự Iran gây ra. Giá nhiên liệu trong nước đã tăng tới 40%, Chính phủ phải áp dụng phân phối nhiên liệu theo định mức và thậm chí cho người dân nghỉ lễ vào các ngày thứ Tư để tiết kiệm năng lượng.

Lạm phát thường niên của Sri Lanka đã tăng từ 2,2% trong tháng 3 lên 5,4% trong tháng trước, dù vẫn thấp hơn nhiều so với mức đỉnh gần 70% trong giai đoạn khủng hoảng năm 2022.

Trong thông báo chính thức, CBSL cho biết lạm phát toàn phần có khả năng tiếp tục duy trì trên mục tiêu 5% trong thời gian tới trước khi dần hạ nhiệt và ổn định quanh ngưỡng này.

Sau quyết định tăng lãi suất, thị trường chứng khoán Sri Lanka giảm 0,75%, trong khi tỷ giá đồng rupee Sri Lanka dao động quanh mức 321 rupee đổi 1 USD.

Mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2023, rủi ro tăng trưởng gia tăng

Đây là lần điều chỉnh lãi suất đầu tiên kể từ đợt cắt giảm 25 điểm cơ bản hồi tháng 5/2025 nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Đồng thời, đây cũng là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 3/2023 - thời điểm Sri Lanka chìm sâu trong cuộc khủng hoảng tài chính.

“Việc tăng lãi suất 100 điểm cơ bản cho thấy CBSL đang chuyển trọng tâm từ hỗ trợ tăng trưởng sang bảo vệ ổn định giá cả”, ông Udeeshan Jonas, Giám đốc chiến lược của công ty nghiên cứu cổ phiếu CAL tại Colombo, nhận định.

Sau động thái này, ông Jonas đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Sri Lanka năm 2026 từ 4,2% xuống còn 3%.

Trước đó vào tháng 1, Ngân hàng Trung ương và Bộ Tài chính Sri Lanka từng dự báo tăng trưởng đạt từ 4% đến 5%. Tuy nhiên, Thống đốc Weerasinghe cho biết nền kinh tế có thể chỉ đạt “ngưỡng thấp” trong khoảng dự báo này.

Các nền kinh tế mới nổi chịu áp lực từ chiến sự Iran

Nhiều nền kinh tế mới nổi đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến Iran khi giá năng lượng tăng vọt, chuỗi cung ứng gián đoạn và dòng vốn rút khỏi thị trường, làm dấy lên nguy cơ đình lạm.

Ấn Độ - quốc gia phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu - cũng đang đối mặt với đà giảm mạnh của đồng rupee, buộc Ngân hàng Trung ương nước này phải can thiệp để bảo vệ tỷ giá.

Dự trữ ngoại hối của Sri Lanka đã giảm 3,8% xuống còn 6,7 tỷ USD trong tháng 4 sau khi nước này chi 1,5 tỷ USD cho nhập khẩu nhiên liệu chỉ trong 4 tháng đầu năm. Riêng hóa đơn nhập khẩu nhiên liệu trong tháng 3 đã tăng tới 77%.

Quốc gia Nam Á hiện đang nhận hỗ trợ từ chương trình cứu trợ trị giá 2,9 tỷ USD của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhằm giúp nước này phục hồi sau cuộc khủng hoảng năm 2022 do thiếu hụt nghiêm trọng USD.

Hội đồng điều hành IMF dự kiến họp vào thứ Tư để quyết định giải ngân khoản hỗ trợ tiếp theo trị giá 700 triệu USD cho Sri Lanka - nguồn tiền được kỳ vọng sẽ giúp củng cố thêm dự trữ ngoại hối của nước này.