Chiến sự Iran lan rộng, 'ốc đảo an toàn' của Trung Đông đối mặt cú sốc chưa từng có

Từng được xem như một “ốc đảo an toàn” giữa khu vực Trung Đông đầy xung đột, Dubai đã xây dựng hình ảnh là nơi lý tưởng để giới giàu có toàn cầu sinh sống, làm việc và đầu tư.

Thành phố này thu hút giới thượng lưu và những người linh hoạt về địa điểm sinh sống đến lập nghiệp, tận hưởng mua sắm, nắng ấm và môi trường kinh doanh thuận lợi. Dubai cũng vươn lên thành trung tâm giao thông quốc tế kết nối Đông - Tây, đồng thời tận dụng nguồn lực tài chính để tham gia cuộc đua AI.

Nền tảng cho tất cả những thành công đó là khả năng giữ mình tránh xa các cuộc xung đột trong khu vực. Ngay cả cuộc tấn công của Hamas vào Israel tháng 10/2023, chiến sự tại Gaza hay cuộc đối đầu kéo dài 12 ngày giữa Iran và Israel năm ngoái cũng không làm lung lay đáng kể niềm tin vào Dubai.

Khi chiến sự lần đầu chạm tới trung tâm kinh tế Dubai

Nhưng giờ đây, đòn đáp trả của Iran sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28/2 đã đánh thẳng vào trung tâm của “mô hình Dubai” - và làm lung lay hình ảnh an toàn của thành phố. Ngay trong ngày đầu tiên, khách sạn Fairmont trên đảo nhân tạo Palm Jumeirah đã bốc cháy.

Một trung tâm dữ liệu của Amazon Web Services (AWS) cũng gặp hỏa hoạn. Sân bay Dubai - nơi đặt trụ sở của hãng Emirates, hãng hàng không quốc tế lớn nhất thế giới và là huyết mạch của ngành du lịch thành phố - bị hư hại, khiến các chuyến bay phải tạm dừng. Cảng Jebel Ali, trung tâm trung chuyển hàng hóa đang phát triển nhanh của tiểu vương quốc, phải tạm ngưng hoạt động.

Dubai, cũng như phần còn lại của UAE, cho đến nay vẫn tỏ ra khá kiên cường; giới phân tích đánh giá còn quá sớm để biết tác động dài hạn của cuộc chiến. Tuy vậy, những rủi ro trước đây chỉ được nhắc đến thoáng qua nay đã trở thành hiện thực.

Phần lớn cư dân nước ngoài vẫn ở lại, song một số đang rời đi hoặc lên kế hoạch tạm thời di chuyển qua Oman hoặc Saudi Arabia - những nơi không phận vẫn mở. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng khuyến cáo công dân rời khỏi khu vực. Doanh nghiệp phần lớn vẫn duy trì hoạt động, nhưng bắt đầu chuẩn bị các kịch bản dự phòng.

Câu hỏi lớn là liệu dòng người và dòng vốn đã thúc đẩy Dubai trở thành trung tâm kinh doanh toàn cầu có tiếp tục đổ về như trước hay không.

Tham vọng tài chính và công nghệ

Trong nhiều năm qua, để thu hút nhân lực quốc tế, Dubai đã cấp nhiều loại thị thực dài hạn hơn và nới lỏng quy định cho người nước ngoài mua nhà. Dân số của tiểu vương quốc tăng 5,6% trong năm ngoái - tốc độ nhanh nhất kể từ năm 2019 - lên 3,9 triệu người.

Số lượng triệu phú cũng tăng nhanh, kéo theo các doanh nghiệp phục vụ nhóm khách hàng này. Năm ngoái, Giám đốc tài chính khi đó của ngân hàng Standard Chartered gọi hoạt động tại Dubai là “bản thiết kế mẫu” cho các trung tâm quản lý tài sản khác của ngân hàng.

Ngành tài chính của thành phố bùng nổ, khi chỉ trong nửa đầu năm 2025, hơn 1.000 công ty đã mở văn phòng tại trung tâm tài chính Dubai - tăng gần 1/3 so với cùng kỳ năm trước. Ngân hàng JPMorgan Chase cũng mở rộng hiện diện tại đây.

Các “ông lớn” công nghệ đều bị hấp dẫn bởi Dubai. Thành phố hiện có ít nhất 18 trung tâm dữ liệu - bao gồm cả cơ sở của AWS bị ảnh hưởng sau khi chiến sự nổ ra - chiếm khoảng một nửa tổng số trung tâm dữ liệu của UAE. Đồng thời, UAE có hơn một nửa các khoản đầu tư dự kiến cho trung tâm dữ liệu trong toàn khu vực Vùng Vịnh.

Ngoài ra, Chính phủ nước này còn đặt cược lớn vào AI, bao gồm các mối quan hệ hợp tác với Microsoft và BlackRock trong gói đầu tư hạ tầng trị giá 30 tỷ USD, cũng như rót vốn vào OpenAI, Anthropic và xAI.

Bài kiểm tra lớn với khả năng “xoay trục” của Dubai

Dù còn quá sớm để đánh giá toàn diện, các cuộc tấn công đã khiến doanh nghiệp phải tính toán lại rủi ro. Trước đây, rất ít công ty thực sự cân nhắc nguy cơ chiến tranh tại UAE.

Nhưng giờ đây, nhiều doanh nghiệp đang xem xét mua bảo hiểm rủi ro chính trị - loại bảo hiểm thường được dùng tại các thị trường mới nổi - theo ông Christopher Coppock, phụ trách phân tích rủi ro địa chính trị và kinh tế tại hãng tư vấn Marsh.

Phí bảo hiểm loại này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguy cơ khủng bố, chiến tranh, đình công, mức độ quan trọng của hoạt động được bảo hiểm và vị trí cụ thể (ví dụ gần căn cứ quân sự sẽ đắt hơn).

Bất kỳ công ty nào đang cân nhắc rút khỏi Dubai đều phải tính đến những lựa chọn thay thế. Một số tổ chức tài chính từng chuyển tới Dubai sau thời gian vật lộn với đại dịch tại Hồng Kông (Trung Quốc) có thể muốn đưa ra quyết định nhanh chóng lần này, khiến Dubai phải hành động kịp thời để giữ chân họ.

Lãnh đạo Dubai đã nỗ lực trấn an thị trường. Phần lớn drone và tên lửa Iran đã bị đánh chặn, và tình hình không rơi vào hoảng loạn. Các siêu thị như Carrefour của Pháp hay Spinneys - chuỗi bán lẻ phổ biến với người phương Tây - cho biết nguồn cung vẫn dồi dào.

Tập đoàn vận hành cảng DP World nhanh chóng nối lại hoạt động. Ngày 2/3, Tổng thống UAE Mohammed bin Zayed thậm chí xuất hiện tại Dubai Mall - biểu tượng cho sức hút của thành phố.

Dẫu vậy, những cột khói trắng, tiếng nổ từ hệ thống đánh chặn tên lửa và âm thanh của máy bay chiến đấu đã trở thành hình ảnh khó có thể bỏ qua tại một thành phố vốn gắn liền với sự hào nhoáng, nhộn nhịp và lối sống xa hoa.

Giới chức Dubai cho rằng thành phố có khả năng “xoay trục” tốt trong khủng hoảng. Nhưng việc trấn an doanh nghiệp, nhà đầu tư và cư dân nhanh đến mức nào sẽ là phép thử lớn tiếp theo - đặc biệt khi nhiều yếu tố vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của các nhà lãnh đạo.

Theo The Economist