Chiến sự Trung Đông 'làm nóng' cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình

“Làm nóng” màn gặp gỡ thượng đỉnh của 2 lãnh đạo siêu cường

Chỉ vài tuần trước cuộc gặp quan trọng giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình, sự phản đối của Trung Quốc đối với chiến dịch không kích nhắm vào Iran của Mỹ và Israel đang làm gia tăng căng thẳng giữa Bắc Kinh và Washington.

Chiến dịch quân sự ở Trung Đông khiến đại giáo chủ Ali Khamenei cùng nhiều quan chức Iran khác thiệt mạng, cho thấy Mỹ đang kiên quyết từ bỏ ngoại giao và tiến hành các chiến dịch quân sự rủi ro cao nhằm theo đuổi mục tiêu toàn cầu của mình. Cuộc chiến này bắt đầu chưa đầy 2 tháng sau khi Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và vợ bị bắt giữ. Cả hai hiện đang bị giam giữ tại thành phố New York.

Những hành động đó cũng cho thấy rằng ngay cả khi cuộc chiến thương mại đầy biến động giữa Mỹ và Trung Quốc tạm lắng xuống, chính quyền của ông Trump vẫn sẵn sàng gây xáo trộn tại những quốc gia mà Bắc Kinh có ảnh hưởng đáng kể.

Các cuộc tấn công khó có khả năng làm đình trệ hoặc phá vỡ hoạt động ngoại giao giữa hai quốc gia siêu cường này. Tuy nhiên, chúng sẽ tạo nên “bản nhạc nền” cho hội nghị thượng đỉnh sắp tới giữa ông Trump và ông Tập tại Trung Quốc, theo Tim Keeler, đối tác và đồng phụ trách mảng thương mại quốc tế của hãng luật quốc tế Mayer Brown.

Theo các chuyên gia, điều này có thể ảnh hưởng cả đến nội dung các cuộc đàm phán lẫn bất kỳ thỏa thuận nào đạt được. Trong khi một số người cho rằng các cuộc tấn công của Mỹ có thể giúp Tổng thống Donald Trump có lợi thế nhỏ khi gặp ông Tập Cận Bình, họ cũng lưu ý rằng lợi thế này có thể chuyển sang Trung Quốc tùy thuộc vào diễn biến của cuộc chiến mới bùng phát.

Ông Trump dự kiến thăm Trung Quốc từ ngày 31/3 đến 2/4. Trước đó, các quan chức thương mại hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc, bao gồm Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Phó Thủ tướng Hà Lập Phong dự kiến gặp nhau tại Paris (Pháp) để thảo luận về thuế quan và các thỏa thuận tiềm năng liên quan đến đậu nành Mỹ và máy bay của Boeing.

Trung Quốc – khách hàng dầu mỏ lớn nhất của Iran phản đối chiến tranh

Mỹ và Israel bắt đầu ném bom Iran bằng các cuộc không kích từ ngày 28/2/2026, với việc Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump ban đầu tuyên bố thay đổi chế độ tại Tehran là mục tiêu chính.

Trong những ngày sau đó, lời giải thích của chính quyền về cả thời điểm lẫn mục đích rộng hơn của các cuộc tấn công đã thay đổi. Cuối cùng, các quan chức đưa ra 4 lý do chính cho cuộc chiến: phá hủy chương trình tên lửa của Iran, làm tê liệt hải quân nước này, ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và bảo đảm quốc gia Tây Á không còn hỗ trợ các lực lượng chiến đấu ngoài lãnh thổ.

Thị trường tài chính đã biến động mạnh trước giao tranh, vốn làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, một hành lang năng lượng quan trọng của quốc tế.

Trung Quốc – khách hàng lớn nhất thế giới đối với dầu xuất khẩu của Iran đã lên tiếng phản đối cuộc chiến và kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức.

“Eo biển Hormuz và các vùng biển lân cận là tuyến thương mại quốc tế quan trọng đối với hàng hóa và năng lượng. Việc duy trì an ninh và ổn định trong khu vực giúp phục vụ lợi ích chung của cộng đồng quốc tế", ông Lưu Bằng Vũ, người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington nói với hãng tin CNBC trong một tuyên bố hôm 5/3.

“Trung Quốc kêu gọi các bên liên quan lập tức chấm dứt hoạt động quân sự, tránh leo thang căng thẳng và ngăn chặn tình trạng bất ổn khu vực gây thiệt hại lớn hơn cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu”, ông Lưu nói.

Giá dầu quốc tế đã tăng mạnh trở lại do gián đoạn nguồn cung, tạo ra những tác động rõ rệt tới kinh tế toàn cầu, bao gồm việc giá xăng tại Mỹ tăng đột ngột.

Tuy nhiên, Trung Quốc và các nền kinh tế châu Á khác – những nơi nhận phần lớn lượng dầu thô vận chuyển qua eo biển Hormuz có thể phải đối mặt với rủi ro lớn nhất.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng các diễn biến ở Venezuela và Iran có khả năng gây tổn hại cho Bắc Kinh nhiều hơn.

“Trung Quốc rất dễ bị tổn thương về năng lượng”, ông nói trên chương trình “Squawk Box”, lưu ý rằng nền kinh tế châu Á này trước đây đã được mua dầu với mức giảm giá lớn. “Điều đó rõ ràng đang bị đình lại vào lúc này và sau đó chúng ta sẽ xem chuyện gì xảy ra tiếp theo”, Bộ trưởng Bessent nói.

Thế mạnh tạm thời

Một số nhà phân tích cho rằng cuộc chiến với Iran có thể củng cố vị thế của ông Trump - ít nhất trong ngắn hạn khi lợi ích của Trung Quốc trong việc duy trì đối thoại với Mỹ vượt lên trên những lo ngại ngày càng tăng về sự cứng rắn của Washington.

“Trong ngắn hạn, hình ảnh có thể đang nghiêng về phía ông Trump”, Jack Lee, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu và tư vấn chính sách kinh tế China Macro Group chia sẻ với hãng tin CNBC qua email.

“Một chính quyền Mỹ sẵn sàng tấn công và chấp nhận phản ứng ngược có thể tạo ấn tượng rằng họ đang đến từ “vị thế sức mạnh”, điều có thể khiến Bắc Kinh thận trọng hơn”, ông nói.

Yue Su, kinh tế trưởng tại bộ phận nghiên cứu và phân tích kinh tế – chính trị toàn cầu Economist Intelligence Unit cũng cho rằng mặc dù rủi ro và bất ổn gia tăng, cuộc chiến có lẽ sẽ không làm chệch hướng cuộc gặp giữa giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Thay vào đó, nó có thể trở thành một phần của các cuộc đàm phán. Bà Su nói: “Điều này quan trọng với Trung Quốc hơn nhiều so với trường hợp của Venezuela. Trung Quốc hiện đang mở rộng đầu tư ở Trung Đông, vì vậy họ phải cân nhắc các tác động lan tỏa có thể xảy ra”.

David Meale, phụ trách mảng Trung Quốc tại công ty tư vấn rủi ro chính trị Eurasia Group nói với CNBC rằng Mỹ chưa hẳn đã giành được lợi thế trước Iran, vì không có “kết quả rõ ràng nào với Trung Quốc mà họ có thể đạt được dựa trên những diễn biến này”.

Tuy vậy, cuộc chiến có thể định hình phản ứng của Trung Quốc bằng cách khiến Bắc Kinh có thêm động lực “tham gia đối thoại theo những cách giúp thiết lập kỳ vọng duy trì ổn định trong quan hệ song phương”.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng cuộc chiến của Mỹ với Iran vẫn ở giai đoạn rất sớm và tình hình có thể thay đổi mạnh mẽ từ nay đến chuyến công du nước ngoài của ông Trump. “Ba tuần là khoảng thời gian dài”, ông Keeler nói.

Theo CNBC