Chính phủ mở đường vào lĩnh vực tỷ USD cho doanh nghiệp, Vingroup tăng tốc chuẩn bị đón đầu

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 112/2026/NĐ-CP ngày 1/4/2026 về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, có hiệu lực từ ngày 19/5.

Nghị định quy định việc trao đổi kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon với đối tác quốc tế nhằm thực hiện Thỏa thuận Paris thuộc Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, đồng thời hỗ trợ thực hiện mục tiêu giảm phát thải quốc gia và các cam kết liên quan.

Đối tượng áp dụng là các cơ quan, tổ chức tham gia hoạt động trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Theo quy định, hoạt động này phải tuân thủ Thỏa thuận Paris; đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển, chuyển giao công nghệ giảm phát thải, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và phát triển kinh tế carbon thấp tại Việt Nam. Bên cạnh đó, việc triển khai cần ưu tiên thực hiện các mục tiêu giảm phát thải trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), bảo đảm lợi ích quốc gia, hài hòa lợi ích giữa các bên và đóng góp cho phát triển bền vững tại địa phương.

Các giao dịch quốc tế về kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon phải được ghi nhận, công bố trên Hệ thống đăng ký quốc gia của Việt Nam.

Nghị định giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp văn bản chấp thuận chuyển giao quốc tế sau khi kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon được cấp. Các tín chỉ đã bị thu hồi hoặc hết hiệu lực sẽ không được phép chuyển giao.

Việc điều chỉnh tương ứng đối với lượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính được chuyển giao quốc tế (ITMO) giữa Việt Nam và các đối tác được thực hiện theo quy định của Thỏa thuận Paris.

Đối với các chương trình, dự án đầu tư công, cơ quan chủ quản có thẩm quyền quyết định việc bán kết quả giảm phát thải và tín chỉ carbon. Quá trình này phải lấy ý kiến của các bộ, ngành liên quan, trong đó các đơn vị được lấy ý kiến có trách nhiệm phản hồi bằng văn bản trong vòng 15 ngày làm việc.

Nguồn thu từ hoạt động trao đổi tín chỉ carbon hình thành từ các dự án PPP sẽ được ghi nhận là doanh thu của dự án và quản lý theo quy định pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công – tư. Đối với các dự án PPP đã ký kết hợp đồng, việc trao đổi tín chỉ carbon cần được điều chỉnh trong hợp đồng hoặc phương án tài chính.

Khoản thu từ việc bán tín chỉ carbon của các chương trình, dự án đầu tư công được xác định là nguồn thu ngân sách nhà nước và được quản lý theo quy định hiện hành.

Vingroup tăng tốc đón đầu thị trường tỷ USD

Tại một cuộc họp tham vấn cộng đồng ngày 10/2, đại diện Vingroup cho biết doanh nghiệp đang xây dựng dự án tín chỉ carbon dựa trên kịch bản chuyển đổi từ phương tiện chạy xăng sang phương tiện điện. Mô hình tính toán được xây dựng trên giả định mỗi phương tiện di chuyển 12.000km mỗi năm.

Theo kế hoạch, đến năm 2029, tổng số phương tiện tham gia dự án có thể đạt khoảng 2 triệu chiếc, trong đó 85% đến từ chuyển đổi xe máy xăng, 10% từ ô tô, xe đạp hoặc các hình thức di chuyển khác.

Lượng phát thải giảm được xác định dựa trên chênh lệch giữa xe xăng và xe điện, bao gồm cả phát thải gián tiếp từ hệ thống điện. Các đối tượng tham gia bao gồm người tiêu dùng, tài xế giao hàng và doanh nghiệp vận tải chuyển đổi sang phương tiện điện.

Ông Trần Kỳ Anh, Quản lý giao dịch tín chỉ carbon của Vingroup, cho biết dự án dự kiến tạo ra khoảng 1 triệu tín chỉ carbon trong giai đoạn 2025–2029 và có thể gia hạn tối đa hai lần, với tổng thời gian triển khai lên tới 15 năm.

Số tín chỉ này sẽ được giao dịch trên thị trường trong nước theo quy định của sàn giao dịch carbon hoặc trên thị trường quốc tế. Cơ chế giao dịch trong nước đã được ban hành, trong khi khung pháp lý cho thị trường quốc tế đang được hoàn thiện.

Một trong những vấn đề được quan tâm là xử lý pin thải từ xe điện. Đại diện đơn vị tư vấn cho biết dự án tuân thủ tiêu chuẩn Gold Standard, đồng thời VinFast đã thực hiện nghĩa vụ thu hồi và tái chế ắc quy, lốp xe theo quy định về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).

Đối với pin, VinFast hợp tác với Li-Cycle (Canada) và BatX Energies (Ấn Độ) để tái chế và thu hồi các kim loại như lithium, cobalt và nickel, hướng tới xây dựng chuỗi giá trị khép kín và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Về quyền sở hữu tín chỉ carbon, đại diện Vingroup cho biết quyền này thuộc về đơn vị triển khai dự án. Tuy nhiên, người dùng có thể hưởng lợi gián tiếp thông qua các chương trình ưu đãi như đổi xe xăng sang xe điện hoặc miễn phí sạc trong thời gian nhất định.

Động thái của Vingroup diễn ra sau khi Chính phủ ban hành cơ chế vận hành sàn giao dịch carbon trong nước từ tháng 1/2026, cho phép giao dịch hai loại hàng hóa gồm hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon.

Theo đó, hạn ngạch phát thải là lượng khí nhà kính mà một cơ sở được phép phát thải trong năm, còn tín chỉ carbon đại diện cho quyền phát thải một tấn CO2 hoặc tương đương, có thể mua bán trên thị trường.

Thị trường carbon được kỳ vọng giúp tối ưu chi phí giảm phát thải, khi các doanh nghiệp có thể mua – bán tín chỉ để cân đối nghĩa vụ môi trường.

Theo Vinacontrol, giá tín chỉ carbon hiện dao động từ 230.000 đến 2,3 triệu đồng/tín chỉ. Việt Nam đã ghi nhận hơn 36 triệu tín chỉ được giao dịch, tương đương quy mô khoảng 36.000 tỷ đồng (1,8 tỷ USD) nếu tính theo mức giá trung bình.

Theo dự báo của McKinsey (2022), thị trường tín chỉ carbon toàn cầu có thể tăng trưởng gấp 5–10 lần trong giai đoạn 2030–2050, mở ra dư địa lớn cho các doanh nghiệp tiên phong.