Chính quyền Trump muốn áp thuế thêm 12,5% với Việt Nam, loạt ngành hàng tỷ USD có thể chịu ảnh hưởng

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) mới đây đã đề xuất áp thuế bổ sung từ 10% đến 12,5% đối với hàng nhập khẩu từ 60 nền kinh tế, sau cuộc điều tra liên quan đến cáo buộc sử dụng lao động cưỡng bức theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Nếu được thông qua, chính sách này sẽ tác động tới phần lớn các đối tác thương mại lớn của Mỹ.

Cụ thể, đối với 45 nền kinh tế còn lại, trong đó có Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore và Australia, USTR đề xuất áp mức thuế bổ sung 12,5%.

Phía Mỹ cho rằng việc sử dụng lao động cưỡng bức có thể giúp giảm chi phí sản xuất, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng đối với doanh nghiệp Mỹ trên thị trường quốc tế.

Liên quan đến động thái này, Phòng WTO và Hội nhập (Ban Pháp chế - VCCI) cho biết phía Việt Nam đã có văn bản giải trình vào ngày 14/4/2026, trong đó nêu rõ các biện pháp đang được triển khai nhằm ngăn ngừa, phát hiện và xóa bỏ lao động cưỡng bức.

Tuy nhiên, phía Hoa Kỳ vẫn cho rằng Việt Nam chưa thiết lập một lệnh cấm mang tính pháp lý trực diện đối với hoạt động nhập khẩu liên quan đến vấn đề này.

Trên cơ sở đó, các chính sách và thực tiễn của Việt Nam bị phía Mỹ đánh giá là có thể gây cản trở hoặc tạo gánh nặng cho thương mại, qua đó làm cơ sở xem xét áp dụng biện pháp theo Mục 301(b) của Đạo luật Thương mại năm 1974.

VCCI lưu ý rằng toàn bộ nội dung hiện mới dừng ở giai đoạn dự thảo trong quy trình tham vấn công khai của Ủy ban Điều 301 và chưa phải quyết định cuối cùng có hiệu lực pháp lý.

Theo lịch trình, USTR sẽ nhận đăng ký phát biểu đến ngày 22/6/2026, tiếp nhận ý kiến bằng văn bản đến ngày 6/7/2026, trước khi tổ chức phiên điều trần công khai vào ngày 7/7/2026.

Theo VCCI, nếu chính sách thuế bổ sung được thông qua, doanh nghiệp Việt Nam sẽ đối diện rủi ro thương mại đáng kể, trong bối cảnh Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Mức thuế bổ sung 12,5% được đánh giá có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và biên lợi nhuận của nhiều ngành hàng tỷ USD như dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử...

Trong khi đó, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) nhận định động thái từ phía Mỹ phản ánh xu hướng gia tăng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn lao động quốc tế.

Dù Mỹ có danh sách một số mặt hàng có thể được xem xét miễn trừ thuế như năng lượng, thịt bò, cà phê hay một số kim loại quan trọng, nhưng hiện chưa có thông tin rõ ràng về việc thủy sản Việt Nam có được hưởng miễn trừ hay không.

Trước tình hình này, VASEP đang phối hợp với Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) và Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp & Môi trường), đồng thời kêu gọi doanh nghiệp hội viên cung cấp dữ liệu để tổng hợp ý kiến chính thức gửi USTR trước các mốc thời gian quan trọng là ngày 06/7 (nộp ý kiến bằng văn bản) và ngày 07/7/2026 (phiên điều trần công khai).

Động thái từ USTR đang đặt các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam trước một giai đoạn nhiều biến động, khi rủi ro thuế quan và tiêu chuẩn lao động có thể đồng thời gia tăng, tạo sức ép lớn lên chiến lược duy trì thị phần tại thị trường Mỹ.