Chính thức: Chủ hộ kinh doanh được phép giao vợ chồng, bố mẹ, anh chị em ruột làm kế toán

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 152 hướng dẫn việc ghi sổ kế toán cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, có hiệu lực từ 1/1/2026.

Thông tư cho phép đại diện hộ, cá nhân kinh doanh tự ghi chép sổ sách hoặc thuê dịch vụ kế toán.

Bên cạnh đó, hộ kinh doanh cũng được quyền giao cho bố mẹ, vợ chồng, anh chị em ruột làm kế toán, hoặc bố trí người quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ kiêm nhiệm công việc này. Trước đây, hộ kinh doanh nộp thuế khoán, nên họ không cần thực hiện việc ghi sổ sách kế toán, theo dõi doanh thu. Từ 1/1/2026, chính sách thuế khoán được bãi bỏ, hàng triệu hộ chuyển sang kê khai, nộp thuế. Việc phải ghi chép đầy đủ thông tin, kê khai về hàng hóa (đầu vào - ra) theo sổ sách kế toán với hộ kinh doanh là yêu cầu bắt buộc.

Bộ Tài chính quy định hộ và cá nhân kinh doanh được chủ động lựa chọn hình thức lưu trữ tài liệu kế toán, gồm hóa đơn, chứng từ và sổ kế toán, dưới dạng điện tử hoặc bản giấy. Thời hạn lưu trữ tối thiểu là 5 năm; riêng hóa đơn thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.

Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử mà được hệ thống thông tin quản lý thuế của cơ quan thuế hỗ trợ xác định số thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN), các loại thuế khác phải nộp (nếu có) và thông báo cho người nộp thuế thì hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng các mẫu sổ kế toán hướng dẫn tại thông tư này để theo dõi, đối chiếu với số thuế phải nộp theo thông báo của cơ quan thuế.

Thông tư 152 cũng quy định các loại sổ kế toán với từng nhóm hộ, cá nhân kinh doanh. Cụ thể:

- Trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu năm dưới 500 triệu đồng, không phải chịu thuế giá trị gia tăng (VAT) và thu nhập cá nhân, họ chỉ cần dùng sổ doanh thu bán hàng, dịch vụ theo mẫu để ghi chép ngày tháng, diễn giải doanh thu và số tiền bán hàng.

- Nhóm nộp thuế VAT, thu nhập cá nhân theo tỷ lệ trên doanh thu phải lưu trữ hóa đơn, chứng từ và cần có sổ doanh thu (gồm diễn giải tỷ lệ % tính thuế, tiền thuế) để làm căn cứ kê khai, nộp thuế.

- Với hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế trên lãi (doanh thu - chi phí), họ cần có hóa đơn, bảng kê mua hàng và các chứng từ xác định doanh thu, thu nhập tính thuế. Ngoài ra, họ phải lập 4 loại sổ kế toán, gồm sổ: doanh thu bán hàng, dịch vụ; chi tiết vật liệu, hàng hóa (theo dõi xuất - nhập - tồn); và chi tiết dòng tiền tại ngân hàng (theo dõi tiền mặt, gửi) .

Luật Thuế thu nhập cá nhân đã sửa đổi quy định về thuế thu nhập cá nhân đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Cụ thể, điều chỉnh mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm và cho trừ mức này trước khi tính thuế theo tỉ lệ trên doanh thu.

Bổ sung phương pháp tính thuế trên thu nhập (doanh thu - chi phí) đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Theo đó, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng sẽ áp dụng thuế suất 15% trên thu nhập.

Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng áp dụng thuế suất 17% trên thu nhập; Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 50 tỷ đồng sẽ áp dụng thuế suất 20% trên thu nhập.

Riêng hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm đến 3 tỷ đồng được lựa chọn phương pháp tính thuế theo tỉ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập.