Chính thức phóng thành công tàu vũ trụ chở người lên Mặt Trăng sau 54 năm

Lúc gần 6h sáng 2/4 (giờ Hà Nội), NASA đã kích hoạt thành công Hệ thống Phóng không gian (SLS), đưa tàu vũ trụ Orion lên không gian từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy tại bang Florida, Mỹ cùng 4 phi hành gia để thực hiện hành trình bay vòng quanh Mặt Trăng trong sứ mệnh được định danh là Artemis 2.

Trên tàu Orion có 4 phi hành gia, gồm 3 phi hành gia người Mỹ Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và 1 phi hành gia người Canada là Jeremy Hansen. Sau khi rời bệ phóng, tàu vũ trụ đã đưa các phi hành gia vào quỹ đạo Trái Đất để tiến hành các kiểm tra nhằm bảo đảm độ tin cậy và an toàn của hệ thống.

Đây là chuyến chở người đầu tiên hướng tới Mặt Trăng kể từ sứ mệnh Apollo 17 cách đây 54 năm. Sứ mệnh diễn ra tháng 12/1972 với phi hành đoàn gồm 3 người, gồm các phi hành gia Eugene Cernan, Harrison Schmitt và Ronald Evans. Khi rời đi, Cernan đã trở thành người cuối cùng đặt chân lên bề mặt Mặt Trăng.

Trong lần phóng Artemis 2, quá trình triển khai diễn ra tương đối thuận lợi. Thời gian phóng lùi lại hơn 10 phút so với dự kiến do trước đó các chuyên gia phát hiện nhiệt độ cao bất thường ở 1 trong 2 pin của Hệ thống hủy phóng trên tàu Orion.

Sau khi kiểm tra, nguyên nhân được xác định là lỗi thiết bị và không ảnh hưởng đến kế hoạch phóng. Phi hành đoàn đến bệ phóng 39B lúc khoảng 14h13 ngày 1/4 (1h13 ngày 2/4 giờ Hà Nội), sau đó bước vào trong tàu Orion. NASA bắt đầu nạp nhiên liệu cho tên lửa SLS lúc 7h33 ngày 1/4 (18h33 cùng ngày giờ Hà Nội), với hơn 2,8 triệu lít hydro lỏng siêu lạnh và oxy lỏng.

Vài phút sau khi phóng, tên lửa SLS đạt Max-Q, thời điểm phương tiện chịu ứng suất lớn nhất trong quá trình bay. Hiện tượng này xảy ra khi tên lửa ở độ cao tương đối thấp, khí quyển vẫn còn khá dày, nhưng di chuyển với tốc độ rất cao, tạo ra áp lực cực lớn.

Không lâu sau đó, 2 động cơ đẩy nhiên liệu rắn tách khỏi tầng đẩy chính của SLS một cách an toàn và rơi trở lại Trái Đất, đáp xuống Đại Tây Dương sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Gần 10 phút sau khi phóng, tầng cốt lõi của tên lửa SLS đốt cháy hết 2,8 triệu lít nhiên liệu lỏng và tắt 4 động cơ. Sau khi hoàn tất giai đoạn MECO, nhiệm vụ được chuyển cho tầng đẩy đông lạnh tạm thời (ICPS), tiếp tục đưa Orion tăng tốc, tiến gần vận tốc thoát ly khoảng 40.200km/h.

Sau 30 phút, các tấm pin Mặt Trời của tàu Orion được triển khai hoàn toàn. Nhân viên kiểm soát chuyến bay tại Houston xác nhận cả 4 tấm pin bung ra theo đúng kế hoạch, khóa cố định vào vị trí và bắt đầu sản xuất điện. Các tấm pin này có thể xoay theo Mặt Trời, giúp tối đa hóa khả năng sản xuất điện trong suốt hành trình bay quanh Trái Đất và tiến tới Mặt Trăng.

SLS là tên lửa cao 98m và nặng khoảng 2.600 tấn khi nạp đầy nhiên liệu. Hai bên hông gắn 2 tên lửa đẩy nhiên liệu rắn cao 54m, cùng với 4 động cơ RS-25 vốn được thiết kế cho tàu con thoi, tạo ra lực đẩy khoảng 4.000 tấn khi phóng, đưa SLS trở thành tên lửa mạnh nhất của NASA.

Tàu Orion đóng vai trò là phương tiện vận chuyển và duy trì sự sống cho phi hành đoàn trong các nhiệm vụ Artemis, đưa họ lên Mặt Trăng rồi trở về Trái Đất. Con tàu cao khoảng 20m, tổng khối lượng cất cánh hơn 35 tấn, có thể chở 4 người và thực hiện chuyến bay kéo dài 21 ngày.

Sứ mệnh Artemis 2 ghi dấu nhiều cột mốc, trong đó có việc lần đầu tiên đưa người da màu, phụ nữ và phi hành gia không mang quốc tịch Mỹ tham gia 1 chuyến bay quanh Mặt Trăng. Nếu thành công, phi hành đoàn sẽ lập kỷ lục về khoảng cách xa nhất mà con người từng rời khỏi Trái Đất.

Artemis 2 là sứ mệnh có người lái đầu tiên trong chương trình Artemis của NASA, được thiết kế nhằm thử nghiệm hệ thống hỗ trợ sự sống của tàu Orion với phi hành gia ngoài không gian. Phi hành đoàn sẽ không hạ cánh mà bay 10 ngày vòng quanh phía xa của Mặt Trăng theo quỹ đạo "trở về tự do", cho phép trở về Trái Đất mà không cần khai hỏa động cơ nhiều lần.