Chờ ‘cơ chế của chị Nga’: Bí mật hậu trường Cục An toàn thực phẩm bị phanh phui

Chiều 6/1/2026, TAND TP Hà Nội tiếp tục xét xử sơ thẩm vụ án Nhận hối lộ, Đưa hối lộ xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), liên quan đến 2 cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong, Trần Việt Nga cùng 53 bị cáo.

Trong số 21 bị cáo bị truy tố về tội Đưa hối lộ, Nguyễn Thị Vinh bị cáo buộc đã đưa tổng cộng 4,3 tỷ đồng cho 3 chuyên viên của Cục An toàn thực phẩm trong giai đoạn từ năm 2018 đến tháng 1/2022 để được hướng dẫn, tạo điều kiện cấp giấy tiếp nhận và giấy xác nhận nội dung hồ sơ cho khách hàng. Tại tòa, Vinh thừa nhận toàn bộ cáo trạng, khai rõ nếu không chuyển tiền thì các chuyên viên sẽ không hướng dẫn cách sửa, hoàn thiện hồ sơ.

Theo lời khai, mỗi hồ sơ Vinh thu của khách hàng từ 13–15 triệu đồng, trong đó tiền công cá nhân chỉ 500.000 đồng/hồ sơ. Tổng số tiền Vinh hưởng lợi cá nhân là 211 triệu đồng, dùng để chi tiêu cho gia đình.

Bị cáo Lại Thị Thu Anh, Giám đốc Công ty Great Health Việt Nam, khai đã đưa 4,7 tỷ đồng cho 7 chuyên viên Cục An toàn thực phẩm trong giai đoạn 2018–6/2019, hưởng lợi cá nhân 425 triệu đồng. Thu Anh cho biết sau khi Nghị định 15/2018 có hiệu lực, hồ sơ liên tục bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung nhưng không có hướng dẫn cụ thể bằng văn bản.

Theo Thu Anh, cựu Phó trưởng phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm Hoàng Thanh Hà đã thông báo về “cơ chế chung” của Cục: 8 triệu đồng/hồ sơ sản phẩm trong nước, 10 triệu đồng/hồ sơ sản phẩm nhập khẩu thì mới được hướng dẫn xử lý. “Nếu không đưa tiền thì không được hướng dẫn sửa hồ sơ”, Thu Anh khai và khẳng định việc đưa tiền là bất đắc dĩ. Mỗi hồ sơ, Thu Anh hưởng 800.000 đồng, số tiền thu lợi dùng để nuôi con nhỏ.

“Chờ cơ chế của chị Nga”

Bị cáo Đậu Thị Giang khai đã đưa hơn 1,7 tỷ đồng cho hai cá nhân tại Cục An toàn thực phẩm, trong đó có 4 triệu đồng đưa trực tiếp cho cựu Cục trưởng Trần Việt Nga và hơn 1,7 tỷ đồng đưa cho chuyên viên Phùng Thị Thúy Hà.

Theo Giang, trong thời gian ông Nguyễn Thanh Phong là người ký hồ sơ, các hồ sơ của bị cáo đều được giải quyết bình thường. Tuy nhiên, khi Trần Việt Nga là người ký, hai hồ sơ của Giang bị kéo dài bất thường dù đã sửa đổi, bổ sung đầy đủ. Khi thắc mắc, bị cáo Phùng Thị Thúy Hà nói phải “chờ cơ chế của chị Nga”.

Sau đó, Giang được gợi ý gặp trực tiếp bà Nga. Bị cáo đã bỏ 4 triệu đồng (cho 2 hồ sơ) vào tờ giấy A4, bên ngoài ghi mã hồ sơ, đặt trên bàn làm việc của bà Nga. Ngay sau đó, hai hồ sơ được trả kết quả. Tổng số tiền Giang đưa theo “cơ chế” là hơn 1,7 tỷ đồng, hưởng lợi cá nhân hơn 160 triệu đồng.

Nhiều bị cáo khác cũng khai thống nhất rằng hồ sơ bị “om”, kéo dài thời gian nếu không chấp nhận chi tiền theo mức 4–8 triệu đồng/hồ sơ, tùy loại sản phẩm.

Lời khai của cựu Cục trưởng Trần Việt Nga

Trả lời xét hỏi, Trần Việt Nga cho biết giữ chức Phó Cục trưởng từ tháng 11/2016 đến tháng 9/2024 và giữ chức Cục trưởng từ 23/9/2024 đến trước khi bị khởi tố. Từ tháng 8/2018, bà được phân công ký giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Bị cáo Nga thừa nhận trong Cục đã tồn tại tình trạng doanh nghiệp “cảm ơn” chuyên viên khi làm hồ sơ. Khi mới nhận nhiệm vụ, bà từng trao đổi về việc có nên lập đầu mối quản lý tiền “cảm ơn”, với mức 2 triệu đồng/hồ sơ, nhưng sau đó không triển khai.

Theo lời khai, 4 chuyên viên gồm Nguyễn Thị Hải Hà, Nguyễn Thị Việt Hà, Phùng Thị Thúy Hà và Trần Thị Lựu đã nhiều lần đưa tiền cho bà Nga tại phòng làm việc. Số tiền mỗi lần từ 4 triệu đến hơn 8 triệu đồng, chủ yếu bằng tiền mặt trong phong bì. Bà Nga khẳng định không quy định mức thu, không ép buộc và cho rằng đó là tiền doanh nghiệp “cảm ơn”.

Kết luận điều tra cho thấy tổng số tiền bà Nga nhận là hơn 8 tỷ đồng, còn theo cáo trạng là gần 13 tỷ đồng. Bị cáo thừa nhận hành vi nhận hối lộ là đúng tội nhưng phủ nhận việc cố tình “om” hồ sơ gây sức ép. Việc chậm ký, nếu có, theo bà Nga là do hoàn cảnh gia đình. Trước khi bị khởi tố, gia đình bà đã khắc phục 1,5 tỷ đồng.

Trong khi nhiều bị cáo đưa hối lộ khai việc chi tiền là điều kiện bắt buộc để hồ sơ được xử lý, cựu Cục trưởng Trần Việt Nga cho rằng hồ sơ vẫn được giải quyết nếu đầy đủ, đúng quy định, kể cả không đưa tiền. Sự mâu thuẫn này đang là điểm trọng tâm được HĐXX xem xét để làm rõ bản chất “cơ chế chung chi” tại Cục An toàn thực phẩm trong nhiều năm.