Chủ tịch FPT Trương Gia Bình thẳng thắn: Bao nhiêu sản phẩm của chúng ta thực sự là ‘thuần Việt’?

Tại Hội nghị “Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp” ngày 27/3, ông Trương Gia Bình – Chủ tịch HĐQT FPT, cho hay thế giới hiện nay đang đứng trước những biến động rất lớn, có thể ví như một “cơn sóng thần” chưa từng có. Những mâu thuẫn âm ỉ sau Chiến tranh Lạnh đang dần bùng phát và có thể dẫn đến việc hình thành một trật tự thế giới mới. Cùng với đó, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt lại những câu hỏi căn bản về vai trò của con người trong tương lai.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam vừa đối mặt với thách thức kéo dài, vừa mang trong mình khát vọng phát triển mạnh mẽ với mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên. Theo ông, tinh thần yêu nước ngày nay được thể hiện bằng khát vọng phát triển đất nước, nhưng để đạt được mục tiêu này là một áp lực rất lớn.

Nội lực doanh nghiệp Việt còn nhiều trăn trở

Chủ tịch FPT cho rằng bên cạnh những thành tựu được ghi nhận, nội lực của doanh nghiệp Việt vẫn còn nhiều vấn đề cần nhìn nhận thẳng thắn.

“Tuyệt đại đa số doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong nhiều năm qua, chưa xuất hiện nhiều tên tuổi mới đủ tầm vóc", ông nói và đặt ra câu hỏi lớn: các doanh nghiệp lớn Việt Nam sẽ làm gì để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp trong nước, hay sự kết hợp giữa doanh nghiệp lớn trong nước với doanh nghiệp nước ngoài có thể làm thu hẹp không gian phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa?

Ông cũng nêu một câu hỏi đáng suy ngẫm: “Dù nền kinh tế rất cởi mở, nhưng có bao nhiêu sản phẩm ‘thuần Việt’?” Theo ông, vai trò và trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp đối với nhau là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Ở góc độ chiến lược dài hạn, ông Trương Gia Bình nhấn mạnh thực tiễn quốc tế cho thấy không quốc gia nào duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian dài nếu không mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần mạnh dạn vươn ra toàn cầu, tìm kiếm cơ hội mới và phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo.

Ông khẳng định cộng đồng doanh nghiệp cam kết với Chính phủ sẽ tiếp tục nỗ lực, hành động nhanh hơn, mạnh mẽ hơn và sẵn sàng chấp nhận thách thức để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng cao của đất nước.

Đề xuất “ba cùng” để tăng liên kết doanh nghiệp

Từ thực tiễn đó, ông Trương Gia Bình đề xuất cần tăng cường liên kết doanh nghiệp theo tinh thần mà Thủ tướng đã nêu với “20 chữ vàng”: Nhà nước kiến tạo – Doanh nhân tiên phong – Công tư đồng hành – Đất nước hùng cường – Nhân dân hạnh phúc.

Tuy nhiên, theo ông, tinh thần này trên thực tế vẫn chưa được triển khai tương xứng. Do đó, cần có cơ chế kết nối chặt chẽ giữa doanh nghiệp nhỏ với doanh nghiệp vừa, doanh nghiệp vừa với doanh nghiệp lớn, đồng thời phối hợp với địa phương để xây dựng chiến lược tăng trưởng dài hạn.

Ông đề xuất nguyên tắc “ba cùng” gồm: cùng lên kế hoạch, cùng làm và cùng chia sẻ thành quả, trong đó vai trò của Nhà nước, đặc biệt là về thể chế, có ý nghĩa rất quan trọng.

Một nội dung lớn khác được Chủ tịch FPT nhấn mạnh là trí tuệ nhân tạo. Theo ông, Việt Nam hiện có mức độ nhận thức về AI cao, thuộc nhóm top 6 thế giới, nhưng việc ứng dụng AI trong doanh nghiệp và tổ chức vẫn còn hạn chế.

Việt Nam chưa đạt tới giai đoạn “AI-first” – tức lấy AI làm nền tảng cho mọi hoạt động. Cao hơn nữa là “AI-native”, khi toàn bộ dữ liệu được chuẩn hóa và xử lý có hệ thống ngay từ đầu, còn con người chuyển sang vai trò sáng tạo, ra quyết định và giám sát. Theo ông, Việt Nam vẫn còn khoảng cách khá xa so với mô hình này.

Đáng chú ý, ông cho rằng hiện nay AI tại Việt Nam chủ yếu tồn tại trong môi trường số, trong các hệ thống máy tính và trung tâm dữ liệu, trong khi ứng dụng AI vào thế giới vật lý, hay còn gọi là Physical AI vẫn còn rất hạn chế.

Trong bối cảnh nhu cầu về drone, robot, thiết bị tự hành, không người lái đang tăng nhanh, Việt Nam vẫn chưa có nhiều sản phẩm và năng lực nổi bật trong các lĩnh vực này. Đồng thời, Việt Nam cũng chưa tiếp cận sâu với các xu hướng như AI trên thiết bị (AI on edge) hay AI tích hợp trên chip (AI on chip).

Ông cũng cảnh báo việc phụ thuộc vào các nền tảng AI nước ngoài có thể dẫn tới nguy cơ mất chủ quyền dữ liệu và công nghệ, trở thành thách thức lớn đối với an ninh quốc gia.