Chủ tịch liên minh Mekolor bất ngờ 'lộ' tin, xem TOD không phải phụ trợ mà là cấu trúc tài chính

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đang bước vào giai đoạn nước rút. Các công việc đang được giao cho các Bộ, ban, ngành triển khai thực hiện. Song song với đó, tại các địa phương, công tác giải phóng mặt bằng cũng đang dần được hoàn thiện.

Trong thời gian chờ đợi nhà đầu tư chính thức được lựa chọn, nhiều câu chuyện xung quanh dự án tiếp tục xuất hiện. Liên minh Mekolor Great USA là một trong những cái tên thu hút nhiều sự chú ý nhất, gắn với những phát ngôn gây bất ngờ của Chủ tịch liên minh, ông Võ Xuân Trường (Phillip Võ).

Ông Võ Xuân Trường từng cam kết tự rót 100 tỷ USD để triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam mà không cần đi vay. Thậm chí, theo ông, tổng mức đầu tư cho toàn bộ hệ sinh thái xoay quanh dự án này có thể lên tới 400 tỷ USD.

Liên minh Mekolor Great USA cho biết đã sẵn sàng nguồn lực, được bảo chứng bởi các định chế tài chính lớn trên thế giới. Ông Trường cũng từng đưa ra các tính toán chi tiết, cho rằng dự án có thể mang lại nguồn thu khổng lồ.

Tuy vậy, Mekolor Great USA là đơn vị duy nhất không tham dự buổi làm việc với Chính phủ diễn ra hơn một tháng trước.

Gác lại câu chuyện về nguồn vốn của Mekolor, những quan điểm được Chủ tịch liên minh này đưa ra tiếp tục là chủ đề bàn luận của nhiều người quan tâm đến dự án.

Gần đây, ông Võ Xuân Trường liên tục đăng tải các thông tin liên quan tới siêu dự án đường sắt tốc độ cao, trong đó nhấn mạnh quan điểm phát triển các đô thị TOD xung quanh tuyến đường sắt. Đáng chú ý, ông cho rằng TOD không phải là yếu tố phụ trợ, mà là cấu trúc tài chính của dự án.

Theo ông Võ Xuân Trường, việc khảo sát và quy hoạch các khu đô thị TOD dọc tuyến sẽ được triển khai ngay từ giai đoạn đầu, thay vì chờ đến khi tuyến đường sắt hoàn thành. Liên minh Mekolor Great USA tiếp cận TOD như một cấu phần tài chính – kinh tế cốt lõi, với các vai trò chính gồm:

• TOD tạo dòng tiền dài hạn cho dự án;
• TOD là nơi hấp thụ lao động và hình thành hệ sinh thái dịch vụ;
• TOD giúp cân bằng phát triển vùng, giảm áp lực lên các đô thị trung tâm.

Theo đó, một kế hoạch tổng thể về TOD trên toàn tuyến sẽ được xây dựng đồng bộ với thiết kế đường sắt và hệ thống metro kết nối nội vùng, nhằm tránh tình trạng phát triển đô thị tự phát hoặc đầu cơ ngắn hạn.

Không chỉ dừng lại ở mô hình TOD, ông Võ Xuân Trường còn đề cập tới việc tập hợp một hệ sinh thái doanh nghiệp xoay quanh dự án với quan điểm “không ai bị đứng ngoài”. Theo đó, các doanh nghiệp sẽ được phân nhóm dựa trên năng lực:

• Doanh nghiệp đủ chuẩn tham gia trực tiếp dự án;
• Doanh nghiệp tiềm năng được hỗ trợ nâng cấp, chuyển giao công nghệ;
• Doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi cung ứng phụ trợ.

Song song với đó, các khu công nghiệp chuyên biệt tại ba miền Bắc – Trung – Nam sẽ được hình thành trên cơ sở khảo sát thực địa. Những khu này không chỉ phục vụ riêng cho dự án đường sắt tốc độ cao, mà còn:

• Trở thành trung tâm sản xuất, bảo trì và nâng cấp dài hạn;
• Tạo nền tảng cho xuất khẩu công nghệ và dịch vụ đường sắt;
• Gắn với đào tạo kỹ thuật và chuyển giao tri thức.

Sau khi dự án hoàn tất, liên minh Mekolor Great USA kỳ vọng có thể hình thành khoảng 5.000–10.000 doanh nghiệp thương mại và công nghiệp phụ trợ, tạo ra từ 5–10 triệu việc làm ổn định, thu nhập cao, trải dài trên toàn trục kinh tế Bắc – Nam.

TOD (Transit-Oriented Development) là mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Mô hình này lấy hệ thống giao thông công cộng làm trục phát triển, lấy các đầu mối giao thông làm điểm tập trung dân cư nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, công trình công cộng, đồng thời góp phần giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường.

Chính phủ hiện cũng đang hoàn thiện các cơ chế đặc thù cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, trong đó có việc giao rõ quyền cho các địa phương và chủ đầu tư trong triển khai mô hình TOD.

Quan điểm phát triển TOD xung quanh các dự án hạ tầng quy mô lớn của quốc gia không phải là điều mới. Tuy nhiên, cách tiếp cận coi “TOD không phải là yếu tố phụ trợ, mà là cấu trúc tài chính” do ông Võ Xuân Trường đưa ra vẫn khiến nhiều người chú ý, nhất là trong bối cảnh trước đó ông đã nhiều lần khẳng định “tiền đã sẵn sàng”, thậm chí cho biết đã chuyển 100 tỷ USD về Việt Nam.