Chưa từng có trong lịch sử: Qatar đóng cửa nhà máy xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, giá khí đốt châu Âu tăng vọt hơn 50%

Qatar đã tạm dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại cơ sở xuất khẩu lớn nhất thế giới sau khi địa điểm này bị tấn công bởi máy bay không người lái của Iran, khiến giá khí đốt tại châu Âu có thời điểm tăng tới 54%.

Nhà máy Ras Laffan của QatarEnergy cung ứng khoảng 1/5 nguồn LNG toàn cầu. Việc ngừng hoạt động chưa từng có tiền lệ này làm dấy lên lo ngại về an ninh năng lượng và gây chấn động các thị trường hàng hóa trên thế giới.

Giá khí đốt tương lai chuẩn của châu Âu ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, thời điểm xung đột Nga - Ukraine bùng phát. Các chuyến hàng LNG từ Trung Đông đã bị gián đoạn từ cuối tuần khi tàu chở khí gần như ngừng đi qua eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với thị trường toàn cầu.

“Mối đe dọa đối với an ninh nguồn cung là hiện hữu”, ông Simone Tagliapietra, chuyên gia phân tích tại tổ chức nghiên cứu Bruegel, nhận định. “Tác động sẽ phụ thuộc vào thời gian đóng cửa kéo dài bao lâu, nhưng rõ ràng chúng ta đã bước vào một kịch bản mới”.

Dù phần lớn LNG từ Trung Đông được xuất sang châu Á, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng sẽ làm gia tăng cạnh tranh nguồn cung thay thế và đẩy giá năng lượng toàn cầu đi lên.

Tồn kho khí đốt của châu Âu hiện ở mức thấp bất thường, trong khi khu vực này cần nhập khẩu lượng lớn LNG trong mùa hè để tái tích trữ trước mùa đông. Dù nguồn cung trong khu vực chưa bị ảnh hưởng trực tiếp và giới giao dịch vẫn đang đánh giá thời gian xung đột kéo dài bao lâu, giá chuẩn đã leo lên mức cao nhất trong một năm.

QatarEnergy đã tuyên bố tình trạng “bất khả kháng” (force majeure), cho phép công ty tạm thời không thực hiện các hợp đồng giao LNG mà không bị phạt do những sự kiện nằm ngoài tầm kiểm soát. Hiện chưa có báo cáo về thiệt hại vật chất tại cơ sở này.

Câu hỏi lớn nhất đối với thị trường là sự gián đoạn sẽ kéo dài bao lâu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết chiến dịch không kích nhằm vào Iran có thể kéo dài nhiều tuần. Trong khi đó, UAE và Qatar được cho là đang vận động các đồng minh nhằm thuyết phục Washington rút ngắn thời gian can dự quân sự.

Theo Goldman Sachs Group, nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị đình trệ trong một tháng, giá khí đốt tại châu Âu có thể tăng hơn gấp đôi.

Ngay cả khi Mỹ gia tăng sản lượng LNG, nguồn cung bổ sung khó có thể bù đắp lượng thiếu hụt từ Qatar trong ngắn hạn.