Chứng khoán Việt Nam có thể đón thêm 20 tỷ USD nếu được MSCI nâng hạng

Tại “Diễn đàn Tài chính 2026: Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Ngân hàng Đầu tư CTCP Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng việc nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ mở ra cơ hội hút dòng vốn ngoại quy mô lớn cho Việt Nam trong giai đoạn tới.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, trong chiến lược phát triển thị trường vốn, mục tiêu nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi được xem là bước ngoặt mang tính quyết định đối với khả năng thu hút dòng tiền quốc tế.

Hiện nay, Việt Nam đang được FTSE Russell xếp vào nhóm Secondary Emerging Market - cấp thấp nhất trong nhóm thị trường mới nổi của FTSE. Trong thời gian tới, Việt Nam hướng tới mục tiêu nâng lên nhóm Advanced Emerging Market để tăng tỷ trọng trong các bộ chỉ số quốc tế.

Tuy nhiên, mục tiêu quan trọng hơn mà Chính phủ và Bộ Tài chính đang theo đuổi là được MSCI (Morgan Stanley Capital International) đưa vào danh mục thị trường mới nổi trong giai đoạn 2026-2028.

Theo ông Minh, đây là bước đi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi MSCI là hệ thống chỉ số được các quỹ đầu tư toàn cầu lớn nhất thế giới theo dõi. Khi được nâng hạng, Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế hoàn toàn mới, đặc biệt là từ các quỹ đầu tư Mỹ.

Ông Nguyễn Thế Minh cho biết, nếu chính thức được MSCI nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể thu hút từ 12 - 20 tỷ USD dòng vốn ngoại mới.

“Đây là dòng vốn mới hoàn toàn, đặc biệt là dòng vốn từ Mỹ - nhóm nhà đầu tư hiện còn khá ít tại thị trường Việt Nam”, ông Minh nhận định.

Theo ông, dòng tiền này sẽ góp phần thay đổi cấu trúc thị trường vốn trong nước, vốn đang phụ thuộc quá lớn vào nhà đầu tư cá nhân. Hiện nay, khoảng 90% thanh khoản trên thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đến từ nhóm nhà đầu tư cá nhân nội địa.

Đối với kế hoạch nâng hạng của FTSE Russell dự kiến có hiệu lực từ tháng 9 tới, ông Minh ước tính các quỹ ETF thụ động sẽ giải ngân khoảng 1 - 1,5 tỷ USD thông qua 4 đợt cơ cấu theo quý.

Trong khi đó, các quỹ đầu tư chủ động được kỳ vọng sẽ giải ngân quy mô lớn hơn nhiều, có thể gấp 4 - 5 lần dòng vốn từ ETF, tương đương khoảng 4 - 6 tỷ USD.

Ông Nguyễn Thế Minh cũng cho biết từ năm 2025 đến hết quý I/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận giá trị bán ròng của khối ngoại lên tới khoảng 6,1 tỷ USD.

Tuy nhiên, theo ông, làn sóng rút vốn này không xuất phát từ các yếu tố nội tại của nền kinh tế Việt Nam mà chủ yếu đến từ biến động của thị trường tài chính toàn cầu và sự thay đổi trong chi phí vốn quốc tế.

“Môi trường lãi suất cao trên toàn cầu khiến dòng vốn quốc tế có xu hướng dịch chuyển về các tài sản an toàn hơn”, ông Minh phân tích.

Dù vậy, để đạt được mục tiêu nâng hạng lên MSCI, Việt Nam vẫn phải vượt qua một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL).

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Việt Nam hiện mới đáp ứng 10/18 tiêu chí của MSCI. Trong đó, các nút thắt lớn nhất nằm ở quy mô vốn hóa thị trường và giới hạn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại nhiều doanh nghiệp niêm yết.

Ông cho rằng việc sửa đổi các quy định pháp lý liên quan đến ngành nghề kinh doanh có điều kiện để nới room ngoại là bài toán khó và cần nhiều thời gian xử lý do còn tồn tại nhiều quy định chồng chéo.

Để tháo gỡ vấn đề này, ông Minh dẫn kinh nghiệm từ Thái Lan với mô hình Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR).

Theo ông, trước đây Thái Lan cũng từng gặp tình trạng tương tự Việt Nam khi nhiều doanh nghiệp đã kín room ngoại nhưng vẫn muốn hút thêm vốn quốc tế. Việc triển khai NVDR đã giúp nhà đầu tư nước ngoài có thể tham gia đầu tư mà không ảnh hưởng đến quyền kiểm soát của cổ đông trong nước.

“Giải pháp NVDR cho phép nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận doanh nghiệp mà không bị giới hạn tỷ lệ sở hữu, trong khi vẫn đảm bảo quyền kiểm soát tại các lĩnh vực nhạy cảm”, ông Minh đánh giá.

Ngoài các yếu tố pháp lý, ông Nguyễn Thế Minh cũng khuyến nghị doanh nghiệp niêm yết cần chủ động rà soát lại danh mục ngành nghề kinh doanh đã đăng ký.

Theo ông, thực tế hiện nay có nhiều doanh nghiệp đăng ký quá nhiều ngành nghề, trong đó vô tình có các lĩnh vực thuộc nhóm ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Điều này khiến doanh nghiệp bị giới hạn room ngoại ngay khi lên sàn, dù hoạt động cốt lõi không liên quan đến lĩnh vực nhạy cảm.

“Doanh nghiệp cần chủ động tinh gọn và chuẩn hóa lại danh mục ngành nghề để mở rộng khả năng thu hút vốn ngoại trong tương lai”, ông Nguyễn Thế Minh nhấn mạnh.