Chuyên gia cảnh báo rủi ro tài chính 'tích tụ', thị trường đang quá chủ quan

Ông Lloyd Blankfein có một lời khuyên dành cho những ai lo ngại về một cuộc khủng hoảng tài chính trong tương lai: Hãy chuẩn bị như thể nó chắc chắn sẽ xảy ra.

Blankfein, người từng lãnh đạo Goldman Sachs trong giai đoạn khủng hoảng tài chính năm 2008, cho rằng việc điều hành ngân hàng đầu tư khi đó xoay quanh lập kế hoạch dự phòng và thẳng thắn đánh giá đúng giá trị tài sản.

Ông cho biết nếu đối mặt với rủi ro khủng hoảng, ông sẽ nhanh chóng định giá lại toàn bộ tài sản theo giá thị trường và yêu cầu bán bớt một số khoản đầu tư, ngay cả khi chúng vẫn có vẻ dễ giao dịch. Mục tiêu là kiểm chứng thực tế xem những tài sản đó có thực sự bán được với mức giá ghi nhận hay không.

Phát biểu của Blankfein, năm nay 71 tuổi, được đưa ra trong bối cảnh lo ngại gia tăng về những gián đoạn kinh tế do trí tuệ nhân tạo gây ra, cũng như tiêu chuẩn cho vay tại nhiều tổ chức tài chính phi ngân hàng – vốn đã bùng nổ trong hai thập kỷ qua.

Ông nhận định việc không có một cuộc “thanh lọc” lớn nào kể từ năm 2008 khiến nhiều người “bớt sợ hãi” và trở nên “chủ quan hơn”.

“Khoảng cách giữa các cuộc khủng hoảng càng dài, khả năng xảy ra một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn càng cao. Tôi không nói nó sẽ xảy ra ngày mai hay theo hướng nào. Nhưng khi sự cố nổ ra, bạn sẽ phát hiện ra hàng loạt tài sản đang được ghi nhận ở mức giá không thể hiện thực hóa ngoài thị trường”, Blankfein nói.

Tám năm sau khi rời Goldman, Blankfein ra mắt hồi ký Streetwise: Getting To and Through Goldman Sachs trong tháng này. Cuốn sách kể lại hành trình thăng tiến ít ai ngờ từ khu nhà ở xã hội tại Brooklyn đến vị trí lãnh đạo một trong những định chế tài chính quan trọng nhất thế giới. Forbes ước tính tài sản ròng của ông vào khoảng 1,7 tỷ USD.

Ban đầu, Blankfein chỉ định ghi lại câu chuyện đời mình cho ba người con – những người lớn lên trong điều kiện đủ đầy mà ông khi còn nhỏ không thể hình dung.

Khi hoàn thành khoảng một phần ba bản thảo, ông tạm gác dự án trong vài năm rồi mới tiếp tục. Về sau, cuốn sách không chỉ là hồi ký gia đình, mà còn là nỗ lực “giải thiêng” Goldman Sachs, nhằm chứng minh rằng con đường vươn tới đỉnh cao sự nghiệp thực tế gần gũi và khả thi hơn nhiều người vẫn nghĩ.

“Tôi từng gặp vài người thông minh đến mức tôi không hiểu họ nhìn thế giới như thế nào. Nhưng phần lớn mọi người không vĩ đại đến vậy. Họ chỉ may mắn, đúng nơi đúng thời điểm. Làm việc chăm chỉ hơn. Có thể thông minh hơn một chút, nhưng không phải vượt trội một bậc”, Blankfein nói, nhắc đến Elon Musk và Warren Buffett.

Blankfein vào Harvard năm 16 tuổi, khởi đầu là luật sư thuế trước khi chuyển sang tài chính. Ban đầu bị Goldman từ chối, ông gia nhập "một kiểu khác" với vai trò nhân viên môi giới hàng hóa tại J Aron – công ty được Goldman mua lại năm 1981.

Ông tiếp quản vị trí CEO năm 2006 sau khi Hank Paulson rời đi để trở thành Bộ trưởng Tài chính dưới thời cựu Tổng thống George W. Bush. Blankfein kể lại thời điểm năm 2007, khi đang xem phim Live Free or Die Hard, ông vẫn theo dõi báo cáo lãi lỗ hằng ngày và nhận thấy một quỹ phòng hộ do Goldman quản lý suy giảm mạnh.

Sự kiện đó khởi động hơn một năm siết chặt quản trị rủi ro và rà soát giá trị tài sản. Theo ông, khủng hoảng đã ít nghiêm trọng hơn nếu nhiều ngân hàng Phố Wall hành xử giống Goldman.

Các ngân hàng đầu tư đối thủ như Bear Stearns và Merrill Lynch buộc phải sáp nhập, còn Lehman Brothers sụp đổ trong vụ phá sản lớn nhất lịch sử Mỹ.

Blankfein cho rằng các đối thủ đã để bảng cân đối kế toán phình to với quá nhiều tài sản rủi ro, đến mức khi thị trường đảo chiều thì không còn khả năng bán ra. Trong khi đó, tại Goldman, ban lãnh đạo liên tục yêu cầu các nhà giao dịch đưa tài sản ra thị trường để kiểm chứng mức giá thực tế, thay vì chỉ ghi nhận theo định giá nội bộ.

Blankfein phần lớn bảo vệ phản ứng của Chính phủ Mỹ trước khủng hoảng, cho rằng đó là bước đi cần thiết để phục hồi hệ thống ngân hàng, dù nhiều người dân chỉ trích chính sách ưu ái Phố Wall hơn Main Street.

“Họ không cố cứu ngân hàng. Họ cố cứu nền kinh tế”, ông nói.

Di sản của Blankfein tại Goldman gắn liền với vai trò lèo lái trong khủng hoảng. Tuy nhiên, ông khác với nhiều người tiền nhiệm khi không theo đuổi “chương hai” trong sự nghiệp sau khi rời ngân hàng. Những người như Paulson hay Bob Rubin từng trở thành Bộ trưởng Tài chính, còn Corzine làm Thượng Nghị sĩ rồi Thống đốc bang New Jersey.

Blankfein cho rằng thời điểm ông rời đi năm 2018, vào nửa sau nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump, không thuận lợi cho một vai trò trong Chính phủ. Ông từng được đề nghị tranh cử Thị trưởng New York nhưng không nghiêm túc cân nhắc.

“Trong mỗi tổ ong chỉ có một ong chúa ở lại lâu nhất, khi các con khác đến rồi đi. Ở Goldman, tôi là người đó”, ông nói.