Chuyên gia chỉ ra 'bẫy nghề nghiệp' khi công nghệ Blockchain tăng tốc phát triển

Sự phát triển nhanh của công nghệ blockchain đang mở ra một thị trường việc làm hấp dẫn chưa từng có. Tuy nhiên, chính tốc độ tăng trưởng này cũng kéo theo một thực tế ít được nói tới: Rủi ro đang gia tăng nhanh không kém cơ hội, đặc biệt với những người trẻ bước vào ngành.

Số liệu từ Chainalysis 2026 Crime Report) cho thấy quy mô các giao dịch phi pháp liên quan đến tài sản số đã tăng mạnh, từ 57,2 tỷ USD năm 2024 lên hơn 154 tỷ USD năm 2025, tương đương mức tăng 162%.

Tại Việt Nam, số liệu từ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho thấy, trong vòng 4 năm qua, cơ quan chức năng phát hiện gần 20.000 vụ lừa đảo, liên quan hơn 17.000 đối tượng, gây thiệt hại trên 12.000 tỷ đồng. Riêng 11 tháng đầu năm 2025, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến đã tương đương 50% tổng thiệt hại của hơn 4 năm trước đó, ước tính khoảng 6.000 tỷ đồng.

Những con số này không chỉ phản ánh rủi ro đối với nhà đầu tư, mà còn đặt ra một vấn đề khác: Thị trường blockchain đang tồn tại không ít “bẫy nghề nghiệp” đối với lực lượng lao động mới.

Trong bối cảnh đó, ngày 8/4/2026, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) phối hợp với Viện Công nghệ Blockchain và Trí tuệ nhân tạo ABAII tổ chức chương trình ABAII Unitour thứ 41 cho hơn 100 sinh viên Trường Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-IS) với chủ đề “Tổng quan về blockchain, tài sản mã hóa và cơ hội phát triển nghề nghiệp”.

Sai không phải vì thiếu kỹ năng, mà vì chọn sai môi trường

Theo các chuyên gia, rủi ro với người trẻ khi bước vào lĩnh vực blockchain không chỉ nằm ở việc thiếu kỹ năng, mà đến từ việc đánh giá sai môi trường làm việc.

Ông Nguyễn Thế Bảo, Chuyên gia Chiến lược, Công ty 1Matrix cho biết, thị trường tài sản số đang đối diện nhiều rủi ro từ những thủ đoạn lừa đảo tinh vi.

Trong một ngành còn phát triển nhanh và thiếu chuẩn hóa, cơ hội thật và những mô hình thiếu minh bạch có thể cùng tồn tại, thậm chí rất giống nhau ở bề mặt. Những lời hứa về tăng trưởng nhanh, công nghệ mới hay viễn cảnh tài chính tương lai có thể khiến người lao động dễ bị cuốn vào các mô hình chưa được kiểm chứng.

Thực tế cho thấy, hàng loạt hình thức biến tướng như “rug pull”, token giả, scam airdrop hay mô hình đa cấp (ponzi) không chỉ gây thiệt hại cho nhà đầu tư mà còn trở thành rủi ro nghề nghiệp với chính những người tham gia vận hành hệ thống.

Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào công nghệ hay tốc độ phát triển, người lao động cần đánh giá kỹ doanh nghiệp đang làm gì, sản phẩm có thực hay không, mô hình vận hành có minh bạch và đội ngũ có đủ uy tín để tạo niềm tin.

Khi yêu cầu nhân sự đang thay đổi

Một điểm đáng chú ý là blockchain đang dần dịch chuyển từ lĩnh vực công nghệ thuần túy sang các bài toán tài chính thực tiễn, đặc biệt với sự nổi lên của mô hình mã hóa tài sản thực (RWA).

Trong phiên thảo luận “Lựa chọn nghề nghiệp đúng và trúng trong lĩnh vực blockchain”, ông Piyush Shah, Giám đốc Phát triển Kinh doanh của BIGOD, cho rằng blockchain đang mở rộng nhanh vào các bài toán tài chính thực tiễn, đặc biệt qua mô hình token hóa tài sản thực (RWA).

Khi công nghệ gắn với các tài sản có giá trị và yêu cầu vận hành thực tế, khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế vì thế cũng ngày càng rõ rệt. Doanh nghiệp không chỉ cần kiến thức nền tảng, mà đòi hỏi khả năng làm việc trực tiếp với các hệ thống như blockchain layer-1, hợp đồng thông minh, DeFi hay hạ tầng Web3.

Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, các chuyên gia cho rằng người trẻ không nhất thiết phải tham gia thật sớm, mà cần tiếp cận đúng cách.

Việc “đi nhanh” có thể giúp đón đầu cơ hội trong ngắn hạn, nhưng nếu lựa chọn sai mô hình hoặc sai môi trường, rủi ro phải trả giá sẽ rất lớn. Ngược lại, việc hiểu đúng thị trường, lựa chọn đúng doanh nghiệp và xây dựng nền tảng phù hợp mới là yếu tố quyết định cho sự phát triển dài hạn.

Khi blockchain đang dần trở thành một phần của hạ tầng tài chính mới, cơ hội vẫn còn rất lớn. Nhưng giữa một thị trường đang tăng tốc, ranh giới giữa cơ hội và “bẫy nghề nghiệp” đôi khi chỉ cách nhau một quyết định.