Chuyên gia chỉ rõ ‘nghịch lý năng suất’: Tại sao chuyển đổi số rầm rộ nhưng kinh tế vẫn chậm lại?

Cuộc chơi "trăm tỷ đô" và bóng ma bong bóng

Tại talkshow "Trí tuệ nhân tạo (AI) tác động thế nào đến doanh nghiệp?", TS Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, nhấn mạnh đặc tính nguy hiểm nhất của công nghệ hiện nay là tốc độ thay đổi quá nhanh. Ông dùng thuật ngữ "Disruption" để mô tả: Đó không chỉ là đột phá, mà còn là sự đứt gãy.

Sự tiến hóa từ ChatGPT (dữ liệu ngôn ngữ lớn) đến Agentic AI (AI đại lý) và giờ là Native AI đang khiến thế giới choáng ngợp. Một hướng đi mới của AI hiện nay là cố gắng mô phỏng bộ óc con người – một hệ thống xử lý dạng Analog (tương tự), để điều khiển các thực thể vật lý trong thế giới số.

Đứng trước làn sóng này, xã hội đang chia thành nhiều luồng quan điểm cực đoan: Nhóm lạc quan: Kỳ vọng AI thay đổi 90% việc làm, mang lại giá trị thị trường khổng lồ; nhóm hoài nghi: Coi AI là "quả bom nguyên tử" đe dọa sự sinh tồn hoặc chỉ là "đứa trẻ 6 tuổi" ngờ nghệch.

Đề cập đến cơn sốt đầu tư, TS Võ Trí Thành đặt câu hỏi: “Liệu AI có phải là một bong bóng sắp vỡ?”. Với những khoản đầu tư hàng trăm tỷ USD từ các "ông lớn" như OpenAI, Elon Musk, Google... đây rõ ràng không phải cuộc chơi dành cho các quốc gia đang phát triển hay các tập đoàn nhỏ.

Tuy nhiên, dẫn lại góc nhìn từ giới công nghệ tại Đài Bắc, ông Thành cho rằng dù có sự "quá đà" trong kỳ vọng, nhưng nhu cầu về chip, bán dẫn và máy tính lượng tử là có thật. Tác động của AI là thực tế và mang tính dài hạn, dù trước mắt nó đang gây ra sự xáo trộn mạnh mẽ trong ngành công nghệ với làn sóng sa thải hàng loạt để thay thế bằng các "tổng công trình sư" biết sử dụng AI.

Bài học cho doanh nghiệp: Đừng "năm ăn năm thua"

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất là phân tích của ông về "nghịch lý năng suất". Ông dẫn chứng: Trung Quốc và Israel là những quốc gia đi đầu về số hóa – nơi ngay cả người ăn xin cũng dùng mã QR, nhưng tăng trưởng kinh tế của họ vẫn có dấu hiệu chậm lại.

Tại sao đưa số vào mà năng suất không tăng 15-20% như kỳ vọng? TS Võ Trí Thành thẳng thắn: Lý do cơ bản là chúng ta dùng số không phải để tăng năng suất, mà nhiều khi chỉ để giải trí, tiêu tốn tài nguyên.

"Một ngày chúng ta dùng mobile phone chủ yếu để 'tào lao’ cho vui. Riêng câu hỏi 'Cô ấy có yêu tôi không', hệ thống phải lục lại hàng trăm nghìn tư liệu, tốn bao nhiêu điện năng chỉ để trả lời: 'Cô ấy không yêu anh đâu'. Đó là một sự lãng phí khủng khiếp."

Để chuyển đổi số không trở thành một canh bạc "năm ăn năm thua", vị chuyên gia đưa ra 3 lời khuyên cốt lõi cho doanh nghiệp:

-Chiến lược thực chất: Gắn chuyển đổi số với chiến lược kinh doanh thực tế, không chạy theo xu hướng viển vông.

-Bắt đầu từ việc nhỏ: Ưu tiên những việc tạo ra dòng tiền ngay (sản phẩm, thị trường) để lấy kinh phí tái đầu tư.

-Vai trò người đứng đầu: Người đứng đầu phải trực tiếp vào cuộc, không thể phó mặc cho cấp dưới.

Vị chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất không phải là chạy theo AI, mà là giữ sự tỉnh táo. “Chúng ta cần tự tin với công nghệ mới, nhưng cũng phải bình tĩnh nhìn nhận nó”, ông nhấn mạnh.

Trong một thế giới mà AI vừa là cơ hội, vừa là rủi ro, doanh nghiệp chỉ có thể thành công nếu hiểu đúng bản chất: Công nghệ không tự tạo ra năng suất, con người và cách sử dụng công nghệ mới là yếu tố quyết định.