Chuyên gia IMF chỉ ra 3 điểm nghẽn Việt Nam cần tháo gỡ để tăng trưởng bền vững

Phát biểu tại chương trình CEO500 chiều 26/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026), ông Fazurin Jamaludin, Trưởng đại diện Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Việt Nam và Lào, nhận định triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2027 có thể nhỉnh hơn năm 2026.

Tuy nhiên, diễn biến giữa các quốc gia sẽ có sự khác biệt do mức độ chịu tác động từ các cú sốc và khả năng tận dụng những động lực tăng trưởng mới.

Theo kịch bản cơ sở của IMF, eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa đến tháng 3/2027. Ngay cả khi tuyến hàng hải này được mở lại, thị trường dầu mỏ toàn cầu vẫn cần thời gian để trở về trạng thái trước xung đột. Trong khi đó, chính sách tiền tệ nhìn chung tiếp tục thắt chặt, khiến lãi suất duy trì ở mức cao thêm một thời gian.

Việt Nam là trường hợp đáng chú ý khi vừa chịu ảnh hưởng từ các cú sốc năng lượng, vừa có cơ hội hưởng lợi từ sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI). Để tận dụng làn sóng công nghệ này, ông Fazurin Jamaludin cho rằng Việt Nam cần chuẩn bị đồng bộ về khung pháp lý, hạ tầng năng lượng, nguồn nhân lực và các điều kiện cần thiết khác.

Năng suất giảm là vấn đề cần ưu tiên cải cách

Về dài hạn, chuyên gia IMF khuyến nghị Việt Nam và TP.HCM tập trung xử lý ba vấn đề cơ cấu nhằm củng cố nền tảng kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng.

Trước hết là xu hướng giảm của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP). Đây là chỉ tiêu phản ánh phần tăng trưởng sản xuất đến từ việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và lao động, thông qua các yếu tố như đổi mới công nghệ, cải tiến quản lý và nâng cao trình độ người lao động.

Theo ông Fazurin Jamaludin, tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có việc một số doanh nghiệp gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn và nguồn lực chưa được phân bổ đồng đều. Ông cho rằng đây là lĩnh vực cần được ưu tiên trong chương trình cải cách cơ cấu của Việt Nam.

Vấn đề thứ hai là tiếp tục hiện đại hóa khuôn khổ chính sách kinh tế vĩ mô, bao gồm chính sách tiền tệ và tài khóa. Việc nâng cao chất lượng điều hành sẽ góp phần củng cố uy tín và độ tin cậy của nền kinh tế trong dài hạn.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần cải thiện chất lượng hệ thống dữ liệu kinh tế. Theo đại diện IMF, nền kinh tế đã tăng trưởng nhanh, nhưng năng lực thu thập và cung cấp dữ liệu chưa theo kịp tốc độ phát triển.

Ông nhấn mạnh, để thu hút đầu tư, Việt Nam cần truyền tải rõ ràng và đầy đủ thông tin về tình hình vận hành của nền kinh tế. Việc khắc phục những khoảng trống trong hệ thống dữ liệu sẽ giúp nhà đầu tư và các bên liên quan đánh giá chính xác hơn tiềm năng thị trường, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và phân bổ nguồn vốn phù hợp.

Áp lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai chữ số

Những khuyến nghị của chuyên gia IMF được đưa ra trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong những năm tới.

IMF hiện dự báo GDP Việt Nam năm 2026 tăng 8,2%. Trong khi đó, theo Cục Thống kê, GDP 9 tháng đầu năm tăng 9,01%, tiếp tục đưa Việt Nam vào nhóm nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất ASEAN. Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng cả năm đạt 10%.

Đối với năm 2027, ngày 17/10, Chính phủ trình Quốc hội mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, đồng thời giữ ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, Việt Nam còn phải giải quyết bài toán nâng cao năng suất. Theo các phân tích được nêu tại những sự kiện gần đây, mục tiêu cơ cấu GDP đến năm 2030 đặt yêu cầu TFP đóng góp 55% vào tăng trưởng, trong khi năng suất lao động cần tăng bình quân 8,5-9,5% mỗi năm. Tuy nhiên, các dự báo năm 2026 cho thấy cả đóng góp của TFP và tốc độ tăng năng suất lao động đều đối mặt với nguy cơ không đạt mục tiêu đề ra.