Chuyên gia nói gì về nguy cơ bán giải chấp cổ phiếu diện rộng?

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào tháng 3 với những biến động mạnh khi VN-Index liên tục giảm sâu trong 6 phiên đầu tháng. Riêng trong phiên sáng 9/3, chỉ số tiếp tục lao dốc ngay từ đầu phiên, kéo tổng mức giảm từ đầu tháng lên gần 230 điểm. Đi kèm với đó là thanh khoản tăng vọt, với giá trị khớp lệnh trên sàn HoSE bình quân khoảng 42.000 tỷ đồng mỗi phiên, cao hơn 1,5 lần so với trung bình 20 tuần. Diễn biến này khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên hoảng loạn và đặt ra câu hỏi về những rủi ro tiềm ẩn phía trước của thị trường.

Theo ông Tạ Việt Dự - Giám đốc Trung tâm Khách hàng cao cấp của Chứng khoán KBSV, cú giảm mạnh của thị trường phần lớn đến từ cú sốc bên ngoài khi giá dầu thế giới tăng vọt. Trong phiên sáng 9/3, giá dầu đã vượt mốc 100 USD/thùng, tạo khoảng trống tăng giá (gap) lớn và kéo theo làn sóng bán tháo trên nhiều thị trường chứng khoán châu Á.

Giá năng lượng tăng mạnh làm dấy lên lo ngại về chi phí logistics, tỷ giá và giá hàng hóa leo thang, từ đó có thể kéo lạm phát quay trở lại. Khi áp lực lạm phát tăng, các ngân hàng Trung ương nhiều khả năng phải điều chỉnh chính sách tiền tệ theo hướng thận trọng hơn, thậm chí thắt chặt dòng tiền. Điều này có thể tác động trực tiếp đến dòng vốn chảy vào các thị trường tài sản, trong đó có chứng khoán.

Tuy vậy, ông Dự cho rằng phản ứng của nhà đầu tư hiện nay có phần thái quá. Ông dẫn lại sự kiện thuế đối ứng của Mỹ vào tháng 4/2025, khi VN-Index cũng từng giảm khoảng 220-230 điểm chỉ trong một tuần giao dịch. Sau cú điều chỉnh mạnh đó, thị trường đã phục hồi nhanh và năm 2025 thậm chí trở thành một trong những năm tăng trưởng mạnh nhất của chứng khoán Việt Nam.

Trong kịch bản hiện tại, vị chuyên gia cho rằng VN-Index có thể tiếp tục điều chỉnh để tìm điểm cân bằng quanh vùng 1.600 +/- 20 điểm. Sau phiên giảm mạnh ngày 9/3, thị trường vẫn có thể còn chịu áp lực trong một đến hai phiên kế tiếp, nhưng dư địa giảm sâu không còn nhiều khi chỉ số đã mất gần 300 điểm so với vùng đỉnh hơn 1.900 điểm hồi giữa tháng 1/2026.

Nếu VN-Index xuyên thủng mốc 1.600 điểm, mức điều chỉnh sẽ còn sâu hơn cú sốc thuế quan năm 2025. Tuy nhiên, trong trường hợp đó, cơ hội giải ngân dài hạn cũng có thể mở ra đối với nhà đầu tư.

Một yếu tố khác được nhiều người quan tâm là rủi ro bán giải chấp khi thị trường giảm mạnh. Theo ông Dự, áp lực này có thể xuất hiện trong ngắn hạn, nhưng khả năng xảy ra làn sóng bán giải chấp diện rộng không quá cao. Dù dư nợ margin toàn thị trường cuối năm 2025 đã vượt 400.000 tỷ đồng - mức kỷ lục, song tỷ lệ cho vay tại nhiều công ty chứng khoán lớn vẫn nằm trong ngưỡng an toàn, quanh khoảng một lần vốn chủ sở hữu.

Trong bối cảnh thị trường biến động mạnh, chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư nên chủ động giảm tỷ lệ sử dụng margin về mức an toàn, đồng thời có thể cân nhắc tích lũy từng phần các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt và triển vọng tăng trưởng trong năm 2026.