Chuyên gia phát 'cảnh báo đỏ' cho châu Á: Xung đột Trung Đông có thể gây cú sốc kinh tế diện rộng

Các nền kinh tế châu Á đang ngày càng lo ngại về nguy cơ giá cả leo thang sẽ gây thêm sức ép nặng nề lên tăng trưởng, trong bối cảnh xung đột kéo dài tại Trung Đông có thể châm ngòi cho một cú sốc kinh tế lan rộng trên toàn khu vực.

Nỗi lo về tác động kinh tế từ cuộc chiến đặc biệt lớn tại châu Á do khu vực này phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông. Từ Australia đến Bangladesh, giới chức các nước cảnh báo chi phí nhập khẩu tăng mạnh có thể đẩy lạm phát lên cao hơn nhiều so với các dự báo được đưa ra chỉ vài tuần trước.

Trong bối cảnh triển vọng kinh tế ngày càng bất ổn, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã hạ dự báo tăng trưởng đối với các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực so với dự báo công bố cách đây một tháng.

ADB hiện dự báo kinh tế khu vực sẽ tăng trưởng 4,7% trong năm nay và 4,8% vào năm 2027, thấp hơn mức dự báo 5,1% cho cả hai năm trước đó.

Song song với đó, ADB cũng dự báo lạm phát toàn khu vực sẽ tăng lên 5,2% trong năm nay, so với mức 3% của năm ngoái.

Chủ tịch ADB Masato Kanda nhận định khu vực đang phải đối mặt với một “cuộc khủng hoảng ngày càng nghiêm trọng”. “Chúng ta không chỉ đối mặt với biến động tạm thời, mà là những gián đoạn mang tính hệ thống và kéo dài đối với mạng lưới năng lượng và thương mại toàn cầu”, ông Kanda nhấn mạnh.

Các chuyên gia kinh tế khu vực tư nhân cho rằng ngay cả những nền kinh tế giàu có hơn cũng sẽ phải thắt chặt chi tiêu và sử dụng nguồn lực tiết kiệm hơn.

Tại Nhật Bản, Ngân hàng Trung ương tuần trước đã cắt giảm một nửa dự báo tăng trưởng GDP thực cho năm tài khóa kết thúc vào tháng 3 năm sau, từ 1% xuống còn 0,5%.

Ông Frederic Neumann, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC, cho biết các Ngân hàng Trung ương trên khắp châu Á đang phải đối mặt với “cú sốc lạm phát khổng lồ”.

Theo ông Neumann, các biện pháp trợ giá hay sử dụng dự trữ quốc gia có thể giúp giảm bớt phần nào tác động, “nhưng lúc này đó chỉ là giải pháp tình thế”.

“Mức độ gián đoạn hiện quá nghiêm trọng và sẽ ảnh hưởng tới toàn khu vực, không chỉ ở năng lượng mà còn lan sang thực phẩm và các đầu vào sản xuất khác”, ông nói.

Tại Hàn Quốc, giá nhập khẩu trong tháng 3 tăng 16,1% so với cùng kỳ năm ngoái - mức tăng theo tháng mạnh nhất kể từ tháng 1/1998. Trong khi đó, Nhật Bản tuần trước đã chi 35 tỷ USD để hỗ trợ đồng Yên khi hóa đơn nhập khẩu tăng cao gây thêm áp lực lên đồng nội tệ.

Ngân hàng Trung ương Singapore đã thắt chặt chính sách tiền tệ lần đầu tiên sau bốn năm vào tháng 4, còn Ngân hàng Dự trữ Australia sẽ nhóm họp trong tuần này để cân nhắc khả năng nâng lãi suất lần thứ ba trong năm 2026, trong bối cảnh phải đau đầu tìm điểm cân bằng giữa lạm phát gia tăng và triển vọng kinh tế xấu đi.

Theo ông Neumann, các Ngân hàng Trung ương hiện ngày càng lo ngại hơn về rủi ro suy giảm tăng trưởng - yếu tố có thể gây tác động lớn hơn cả cú sốc lạm phát ban đầu, đặc biệt với các quốc gia nghèo có ít dư địa ứng phó hơn.

“Quốc gia càng giàu thì càng dễ tham gia thị trường quốc tế và giành được chuyến tàu chở dầu cuối cùng cập cảng”, ông nói.

Bộ trưởng Tài chính Bangladesh Amir Khasru Mahmud Chowdhury cho biết chi phí nhiên liệu đang “bào mòn ngân khố quốc gia”. Lạm phát tại nước này hiện vẫn neo trên mức 8%.

Tại Ấn Độ, giới chức khẳng định nước này vẫn sẽ là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Tuy nhiên, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ dự báo tăng trưởng sẽ giảm xuống còn 6,9% trong năm tài khóa bắt đầu từ ngày 1/4, thấp hơn mức 7,6% của năm ngoái, đồng thời cảnh báo các rủi ro đối với triển vọng kinh tế đang “nghiêng theo hướng tiêu cực” do ảnh hưởng từ xung đột.

Thái Lan - nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á - cũng đã hạ dự báo tăng trưởng năm nay xuống còn 1,5%, thay vì mục tiêu 2% trước đó, do tác động của chiến sự. Bangkok đồng thời dự báo lạm phát năm nay sẽ tăng lên 3%, cao hơn nhiều so với mức dự báo cũ là 0,3%.

Cú sốc giá cả leo thang đã khiến nhiều Chính phủ trong khu vực phải triển khai các biện pháp bảo vệ tạm thời cho người tiêu dùng.

Nhật Bản áp dụng trợ giá nhiên liệu, giúp giá xăng chỉ tăng khoảng 10% kể từ khi chiến sự bùng phát; hay Philippines trợ cấp cho tài xế vận tải công cộng.

Ông Andrew Tilton, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Goldman Sachs, cho biết giới đầu tư đang trải qua ba giai đoạn đánh giá rủi ro từ cuộc chiến.

Ở giai đoạn đầu, thị trường tập trung vào tác động của giá cả leo thang. Sau đó, mối quan tâm chuyển sang nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và tác động đối với mô hình tăng trưởng kinh tế.

“Còn hiện nay, vấn đề lớn nhất là các nhà hoạch định chính sách tài khóa sẽ phải cân bằng ra sao giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng”, ông Tilton nhận định.