Chuyên gia thuế: Sai phạm của Bảo Tín Minh Châu là lời nhắc nhở về sai phạm điển hình của hộ kinh doanh

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ đang đóng vai trò quan trọng nhưng cũng đối mặt với không ít rào cản pháp lý, đặc biệt là trong lĩnh vực thuế. Nỗi lo lắng thường trực của các chủ cơ sở này xuất phát từ việc hạn chế về đội ngũ nhân sự kế toán chuyên trách cũng như thiếu hụt kinh nghiệm trong quy trình kê khai.

Điều này dẫn đến những sai sót không đáng có, khiến họ phải đối mặt với rủi ro bị xử phạt từ cơ quan chức năng. Nhằm giúp cộng đồng kinh doanh nhận diện rõ các sai phạm phổ biến và tìm ra lộ trình tuân thủ đúng đắn, chia sẻ tại tọa đàm "Giải nỗi lo về thuế cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa" diễn ra sáng 14/4, bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) đã đưa ra những phân tích sâu sắc về thực trạng và các giải pháp hỗ trợ thiết thực.

Khai sai thuế, lập 2 sổ sách kế toán: Hộ kinh doanh đối mặt rủi ro pháp lý lớn

Một trong những vấn đề nổi cộm và đáng báo động nhất hiện nay chính là hành vi khai báo doanh thu không trung thực, thường là khai thấp hơn nhiều so với thực tế. Bà Nguyễn Thị Cúc ví những trường hợp này như "con sâu làm rầu nồi canh", gây ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín và quyền lợi của toàn bộ cộng đồng các hộ cá nhân kinh doanh chân chính.

Bà dẫn chứng một trường hợp đắt giá gần đây liên quan đến đơn vị Bảo Tín Minh Châu. "Dù tên thương hiệu vàng mang ý nghĩa về 'chữ Tín', nhưng thực tế đơn vị này lại thực hiện hệ thống hai sổ sách kế toán, rồi kê khai doanh thu không trung thực để trốn thuế".

Bà Cúc cũng cho biết, đây là lời nhắc nhở về tính trung thực trong sổ sách kế toán và khai báo doanh thu. Đây cũng là sai phạm điển hình đối với những hộ đang áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên thu nhập và nó để lại những hệ lụy pháp lý hết sức nghiêm trọng.

Để khắc phục những sai lệch này, bà Cúc nhấn mạnh rằng yêu cầu tiên quyết là việc lập sổ sách kế toán phải đảm bảo tính trung thực và tuân thủ nghiêm ngặt quy định.

Bà thừa nhận rằng việc chuyển đổi từ mô hình hộ khoán - vốn không yêu cầu ghi chép phức tạp - sang mô hình phải thực hiện sổ sách kế toán là một thách thức lớn đối với bà con kinh doanh. Tuy nhiên để giải quyết những khó khăn này, Bộ Tài chính đã có những động thái tích cực để hỗ trợ quá trình này thông qua việc ban hành Thông tư 152 hướng dẫn về chế độ kế toán cho hộ, cá nhân kinh doanh.

Điểm đáng chú ý nhất là hệ thống sổ sách đã được tinh giản tối đa, từ 7 loại sổ trước đây nay chỉ còn lại 4 loại sổ cơ bản, giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho các hộ cá nhân.

Bên cạnh đó, đối với những hộ kinh doanh có quy mô nhỏ, thuộc diện không phải nộp thuế hoặc đang thực hiện ghi chép đơn giản, cơ quan thuế cũng đã chủ động thiết kế các mẫu sổ tay theo dõi rất dễ hiểu.

Bà Cúc cũng cho biết, hiện nhiều hộ kinh doanh thường có tâm lý ngại chép tay vì cho rằng khó khăn, nhưng thực tế những mẫu sổ này lại mang lại lợi ích trực tiếp cho chính họ trong việc quản trị. Thông qua việc ghi chép doanh thu, chi phí và lỗ lãi rõ ràng, chủ hộ có thể nắm bắt chính xác tình hình tài chính của bản thân.

Hiện nay, cơ quan thuế đang triển khai phát miễn phí các loại sổ này dưới cả định dạng sổ cứng và sổ mềm điện tử để bà con có thể dễ dàng tiếp cận và áp dụng vào thực tế kinh doanh hàng ngày.

Một khía cạnh quan trọng khác mà các doanh nghiệp cần phân biệt rõ là sự khác nhau giữa kế toán thuế và kế toán quản trị nội bộ.

Bà Cúc khẳng định doanh nghiệp hoàn toàn có quyền thực hiện kế toán quản trị để nắm bắt hiệu quả kinh doanh thực tế, xác định chi phí và làm căn cứ chia cổ tức mà không bắt buộc phải công khai các số liệu nội bộ này.

Tuy nhiên, bà cảnh báo không được đánh đồng kế toán quản trị với hành vi lập hai sổ kế toán để trốn thuế. Việc lập một sổ riêng cho cơ quan thuế với doanh thu thấp và chi phí cao là hành vi vi phạm pháp luật hoàn toàn khác biệt với mục đích quản trị kinh doanh lành mạnh.

Ngoài ra, bà cũng lưu ý về sai sót trong việc xuất hóa đơn, khi nhiều hộ vẫn có thói quen dồn nợ hóa đơn từ đầu năm đến cuối năm mới xuất một lần, gây ra rủi ro pháp lý lớn khi bị thanh tra.

Giải bài toán thiếu nhân sự thuế: 800 đại lý sẵn sàng “gánh việc” cho hộ kinh doanh

Để giải quyết bài toán thiếu hụt nhân sự chuyên môn, bà Cúc gợi ý các đơn vị nên tận dụng mạng lưới hơn 800 công ty đại lý thuế đang hoạt động chuyên nghiệp trên toàn quốc.

Các đại lý này được cấp phép để thực hiện trọn gói các dịch vụ từ đăng ký, tính thuế, nộp thuế đến quyết toán và đặc biệt là làm kế toán cho các doanh nghiệp siêu nhỏ cũng như hộ kinh doanh.

Đây là giải pháp tối ưu giúp chủ doanh nghiệp yên tâm tập trung vào sản xuất kinh doanh mà vẫn đảm bảo tính tuân thủ pháp luật. Đồng thời, sự kết hợp với các đơn vị cung cấp giải pháp phần mềm hiện đại, tích hợp hóa đơn điện tử và các công cụ quản lý dòng tiền như loa bán hàng, cũng đang tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ kinh doanh hiệu quả và minh bạch. Các tổ chức tín dụng hiện nay cũng sẵn sàng hỗ trợ vốn và giải pháp công nghệ cho các hộ kinh doanh tham gia vào quá trình số hóa này.

Đối với những trường hợp đặc thù như chủ hộ kinh doanh lớn tuổi, không thông thạo các ứng dụng công nghệ như eTax Mobile, bà Cúc cũng chỉ ra các kênh hỗ trợ thay thế.

Bà con hoàn toàn có thể thực hiện kê khai và nộp hồ sơ qua hệ thống bưu chính viễn thông hoặc thông qua các cổng dịch vụ công trực tuyến để đảm bảo quyền lợi của mình. Sự đa dạng trong hình thức tiếp cận này giúp đảm bảo rằng không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình hiện đại hóa quản lý thuế.

Bà Nguyễn Thị Cúc nhấn mạnh rằng việc tuân thủ pháp luật thuế không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách bền vững nhất để bảo vệ doanh nghiệp.

Các chế tài xử phạt hiện hành đối với hành vi vi phạm thuế là rất nghiêm khắc, bao gồm xử phạt hành chính nặng, truy cứu trách nhiệm hình sự trong những trường hợp nghiêm trọng, và thậm chí là áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện.

Với sự cố gắng của các hộ kinh doanh, đi cùng với sự hỗ trợ từ hệ thống đại lý thuế và cơ quan chức năng, bà kỳ vọng cộng đồng kinh doanh sẽ ngày càng phát triển, đóng góp tích cực vào nền kinh tế mà không phải lo lắng về những rủi ro pháp lý tiềm ẩn.