Chuyên gia VNDirect: IPO Điện Máy Xanh có thể giúp Thế Giới Di Động 'mở khóa' giá trị bị bỏ quên nhiều năm

Chiều 2/6, Chứng khoán VNDirect tổ chức chương trình D-Insights với chủ đề “Cơ hội đầu tư IPO CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh”. Sự kiện có sự tham gia của ông Nguyễn Vũ Long, Tổng Giám đốc Chứng khoán VNDirect; ông Đoàn Văn Hiểu Em, Tổng Giám đốc CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh và chị Phạm Thị Bích Ngọc, Trưởng phòng Phân tích Tiêu dùng Bán lẻ VNDirect.

Bên lề sự kiện, phóng viên đã có cuộc trao đổi với chị Phạm Thị Bích Ngọc để làm rõ hơn những câu chuyện đằng sau thương vụ IPO được đánh giá là đáng chú ý nhất của ngành bán lẻ Việt Nam trong năm nay.

Theo chị, đây có phải là thời điểm phù hợp để Điện Máy Xanh thực hiện IPO? Thương vụ này có ý nghĩa như thế nào đối với MWG cũng như thị trường bán lẻ Việt Nam?

Nếu nhìn thuần túy từ góc độ thị trường chứng khoán, đây chưa hẳn là thời điểm hoàn hảo. Những diễn biến địa chính trị như xung đột Iran đang làm gia tăng lo ngại về lạm phát, trong khi dòng vốn ngoại vẫn duy trì sự thận trọng.

Tuy nhiên, xét trên năng lực nội tại của doanh nghiệp, Điện Máy Xanh lại đang ở giai đoạn rất thuận lợi để kể câu chuyện tăng trưởng với nhà đầu tư. Quý I/2026, doanh thu của doanh nghiệp tăng 30%, lợi nhuận sau thuế tăng 49% so với cùng kỳ. Đây là sự tiếp nối của kết quả kinh doanh tích cực trong năm 2025 sau giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ kéo dài từ năm 2023 đến 2024.

Nói cách khác, Điện Máy Xanh đang ở đỉnh của chu kỳ phục hồi. Đây là thời điểm doanh nghiệp có nhiều cơ sở để thuyết phục nhà đầu tư về những động lực tăng trưởng mới trong tương lai.

Theo phương án công bố, Điện Máy Xanh dự kiến đạt mức vốn hóa khoảng 102.500 tỷ đồng sau IPO. Chị đánh giá thế nào về mức định giá này nếu đặt trong tương quan với các doanh nghiệp bán lẻ trong nước và khu vực?

Theo kế hoạch, Điện Máy Xanh sẽ chào bán 179,5 triệu cổ phiếu phổ thông với giá 80.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng tổng giá trị huy động khoảng 14.360 tỷ đồng. Sau phát hành, vốn điều lệ dự kiến tăng từ 11.013 tỷ đồng lên 12.808 tỷ đồng, vốn hóa doanh nghiệp đạt khoảng 3,9 tỷ USD.

Ở mức định giá này, Điện Máy Xanh đang được giao dịch tương đương khoảng 12 lần P/E forward năm 2026. Nếu so với các doanh nghiệp bán lẻ điện máy trong khu vực, mức định giá này vẫn đang có chiết khấu nhất định.

Nếu so với trong nước, cổ phiếu MWG hiện được thị trường định giá quanh mức 14-16 lần P/E. Việc Điện Máy Xanh có mức định giá thấp hơn một chút là hợp lý bởi Thế Giới Di Động còn sở hữu những động lực tăng trưởng mới từ Bách Hóa Xanh. Ngược lại, Điện Máy Xanh là doanh nghiệp tập trung hơn, sở hữu thị phần lớn, dòng tiền ổn định và ít rủi ro vận hành đa chuỗi.

Mức định giá này của Điện Máy Xanh là hợp lý. Điều quan trọng hơn là khả năng được thị trường định giá lại sau IPO. Việc này sẽ phụ thuộc vào khả năng doanh nghiệp thực hiện thành công lộ trình phát triển với 5 trụ cột trong giai đoạn 2026-2030. Đặc biệt là các câu chuyện liên quan đến dịch vụ Thợ Điện Máy Xanh, mô hình omnichannel và mở rộng sang Indonesia thông qua EraBlue.

Nhìn rộng hơn về toàn ngành, thị trường bán lẻ Việt Nam đang được hỗ trợ bởi ba động lực cấu trúc dài hạn. Thứ nhất là dân số trẻ cùng tầng lớp trung lưu đang tăng trưởng nhanh. Thứ hai là tỷ lệ bán lẻ hiện đại trên tổng mức bán lẻ vẫn thấp hơn đáng kể so với Thái Lan hay Malaysia. Thứ ba là thu nhập bình quân đầu người vẫn đang tiếp tục cải thiện.

Bên cạnh đó, ngành bán lẻ cũng đang bước vào giai đoạn chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa trên mở rộng số lượng cửa hàng sang tối ưu hiệu quả trên từng điểm bán và phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng.

Ngoài ra, các chính sách mới của Nhà nước liên quan đến thuế, chống hàng giả, hàng nhái cũng đang tạo môi trường thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp bán lẻ hiện đại, trong đó có Điện Máy Xanh.

Có ý kiến cho rằng IPO Điện Máy Xanh không đơn thuần là huy động vốn mà còn là cách để “mở khóa” giá trị mà thị trường nhiều năm qua chưa phản ánh đầy đủ vào cổ phiếu MWG. Chị nghĩ sao về quan điểm này?

Tôi đồng ý với quan điểm đó. Thông thường, MWG được định giá theo phương pháp tổng hợp từng phần (SOTP). Tuy nhiên, các chuyên viên phân tích thường gặp khó khăn khi bóc tách chính xác phần đóng góp của Điện Máy Xanh, Bách Hóa Xanh hay An Khang do thiếu dữ liệu tài chính chi tiết.

Sau IPO, Điện Máy Xanh sẽ công bố báo cáo tài chính riêng và có giá tham chiếu thị trường rõ ràng. Điều này giúp nhà đầu tư định lượng chính xác hơn giá trị của từng mảng kinh doanh trong hệ sinh thái MWG.

Khi mức độ minh bạch được nâng cao, thị trường có cơ sở để giảm mức chiết khấu đối với MWG. Đây chính là yếu tố có thể giúp “mở khóa” giá trị cho cổ phiếu này trong dài hạn.

Điện Máy Xanh đang chuyển từ chiến lược tăng trưởng theo quy mô sang nâng cao hiệu quả vận hành. Chị đánh giá thế nào về chiến lược phát triển dựa trên 5 trụ cột mà doanh nghiệp đặt ra cho giai đoạn 2026-2030?

Năm trụ cột mà Điện Máy Xanh công bố bao gồm: chuyển từ lượng sang chất, điểm chạm tài chính, Thợ Điện Máy Xanh, Super App và EraBlue.

Theo tôi, chiến lược này phản ánh khá sát xu hướng phát triển của ngành bán lẻ điện máy toàn cầu khi thị trường bước vào giai đoạn trưởng thành.

Tôi cho rằng trụ cột dịch vụ Thợ Điện Máy Xanh và Tài chính tiêu dùng là hai động lực quan trọng nhất. Đây đều là những mảng có biên lợi nhuận cao hơn đáng kể so với hoạt động bán lẻ truyền thống.

Nếu doanh nghiệp nâng được tỷ trọng doanh thu từ hai nguồn này, câu chuyện cải thiện biên lợi nhuận sẽ trở nên rất hấp dẫn đối với các nhà đầu tư dài hạn.

Nếu so sánh với các đối thủ hàng đầu trong khu vực, đâu là lợi thế cạnh tranh nổi bật nhất của Điện Máy Xanh?

Tôi cho rằng có ba lợi thế lớn. Thứ nhất là mạng lưới và thương hiệu. Điện Máy Xanh đang vận hành hơn 3.000 điểm bán trên toàn quốc. Đây là rào cản gia nhập ngành rất lớn mà các đối thủ mới khó có thể tái tạo trong thời gian ngắn.

Thứ hai là dữ liệu khách hàng. Với hàng triệu giao dịch mỗi năm, doanh nghiệp sở hữu kho dữ liệu đủ lớn để cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm, tối ưu quản trị tồn kho và phát triển các sản phẩm tài chính tiêu dùng.

Thứ ba là lợi thế từ hệ sinh thái MWG. Điện Máy Xanh không hoạt động độc lập mà được hỗ trợ bởi nền tảng logistics, công nghệ và năng lực đàm phán với nhà cung cấp ở quy mô rất lớn. Đây là lợi thế mà các nhà bán lẻ nước ngoài khi vào Việt Nam khó có thể cạnh tranh trực tiếp.

Theo chị, ngành bán lẻ Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển như thế nào? Những cơ hội và thách thức lớn nhất trong thời gian tới là gì?

Ngành bán lẻ Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn “tăng trưởng theo chiều rộng” sang “tăng trưởng theo chiều sâu”.

Trong giai đoạn mới, số lượng cửa hàng không còn là chỉ số dẫn đường nữa. Thay vào đó, hiệu quả trên từng điểm bán, doanh thu bình quân mỗi cửa hàng và khả năng giữ chân khách hàng sẽ trở thành những KPI quan trọng hơn.

Cơ hội lớn nhất đến từ sự gia tăng nhanh của tầng lớp trung lưu, nhu cầu nâng cấp thiết bị công nghệ, xu hướng tích hợp AI khiến chu kỳ nâng cấp sản phẩm được rút ngắn, cùng với dư địa phát triển thương mại điện tử tại các địa phương ngoài đô thị lớn.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Đó là sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các nền tảng thương mại điện tử như Shopee hay TikTok Shop đang ăn vào thị phần của bán lẻ truyền thống ở một số ngành hàng; áp lực biên lợi nhuận khi người tiêu dùng dễ dàng so sánh giá hơn; và các yếu tố vĩ mô như lạm phát hoặc suy giảm thu nhập thực tế có thể ảnh hưởng tới nhu cầu chi tiêu cho hàng điện tử.

Trong 5-10 năm tới, yếu tố nào sẽ quyết định vị thế dẫn đầu của các doanh nghiệp bán lẻ?

Theo tôi, yếu tố quan trọng nhất là khả năng thấu hiểu khách hàng và đáp ứng nhu cầu của họ một cách hiệu quả.

Có ba yếu tố sẽ quyết định người chiến thắng trong cuộc đua này. Thứ nhất là dữ liệu và AI. Doanh nghiệp nào chuyển hóa được dữ liệu khách hàng thành lợi thế vận hành và bán hàng sẽ có biên lợi nhuận tốt hơn.

Thứ hai là hệ sinh thái dịch vụ. Trong tương lai, hoạt động bán lẻ thuần túy sẽ ngày càng chịu áp lực về biên lợi nhuận. Doanh nghiệp chiến thắng sẽ là doanh nghiệp tạo ra được nguồn doanh thu lặp lại từ các dịch vụ như bảo hành, sửa chữa hay tài chính tiêu dùng.

Thứ ba là mô hình omnichannel. Việc kết nối liền mạch giữa trải nghiệm online và offline sẽ giúp doanh nghiệp giữ chân khách hàng trong suốt vòng đời sản phẩm, từ đó tạo ra doanh thu bền vững hơn trong dài hạn.

Xin cảm ơn những chia sẻ của chị!