Có 71.000 cổ đông, 2 doanh nghiệp tỷ USD trên sàn vẫn đối mặt nguy cơ hủy tư cách đại chúng: Đâu là hướng tháo gỡ?

Tại hội nghị “Phổ biến quy định pháp luật liên quan đến công ty đại chúng, huy động vốn và thoái vốn đối với các doanh nghiệp Nhà nước đã cổ phần hóa đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán” diễn ra sáng 14/5/2026, đại diện Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã nêu một số vướng mắc liên quan đến cơ cấu cổ đông tại các doanh nghiệp thành viên.

Theo Petrovietnam, hiện Tập đoàn có 2 doanh nghiệp đã IPO nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về cơ cấu cổ đông, gồm Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS, mã: GAS) với khoảng 17.000 cổ đông và CTCP - Tổng Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã: BSR) với khoảng 54.000 cổ đông.

Đại diện Petrovietnam đặt vấn đề liên quan đến nguy cơ hủy công ty đại chúng vì chưa đáp ứng yêu cầu về cơ cấu cổ đông, trong đó nêu một số giải pháp như phát hành ESOP liệu có thể được xem xét hay không, trong bối cảnh Nghị định 57 hiện chưa quy định cụ thể. Đồng thời, Tập đoàn cũng đề nghị làm rõ việc Petrovietnam có thể chấp thuận để PV GAS và BSR thực hiện ESOP hay không, cũng như có cần chờ tiêu chí phân loại thay thế Quyết định 22 trước khi ban hành phương án cơ cấu lại phần vốn tại các doanh nghiệp này hay không.

Phản hồi nội dung này, đại diện cơ quan quản lý cho biết Nghị định 57 hiện quy định các hình thức cơ cấu cổ đông theo luật hiện hành, nhưng chưa đề cập cụ thể đến ESOP hoặc phát hành riêng lẻ. Trong thực tiễn, một số trường hợp như Becamex Group (mã: BCM) cũng đã phát sinh vướng mắc liên quan đến phát hành riêng lẻ và tác động đến tỷ lệ vốn Nhà nước.

Theo đại diện cơ quan quản lý, trong dự thảo quyết định về tiêu chí phân loại doanh nghiệp Nhà nước đang trình Thủ tướng, đã đề cập đến các phương thức cơ cấu lại phần vốn Nhà nước nhằm điều chỉnh tỷ lệ sở hữu để đáp ứng tiêu chí phân loại. Bên cạnh các quy định tại Nghị định 57, thực tiễn có thể phát sinh thêm các phương thức như ESOP hoặc phát hành riêng lẻ; nếu làm thay đổi tỷ lệ vốn Nhà nước thì sẽ được xem xét trong quá trình cơ cấu lại theo bộ tiêu chí.

Bổ sung thêm, bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp Nhà nước cho biết Nghị định 57 tiếp cận theo hướng xác định các hình thức đầu tư của Nhà nước tại doanh nghiệp F1 và F2.

Đối với các hoạt động phát hành thêm hoặc thay đổi cơ cấu sở hữu chưa được quy định cụ thể trong Nghị định 57, doanh nghiệp có thể xem xét áp dụng các quy định pháp luật liên quan khác. Theo Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp 2025 (Luật số 68/2025/QH15), những nội dung chưa được quy định tại luật này có thể được áp dụng theo Luật Doanh nghiệp và Luật Chứng khoán.

Vì vậy, các chương trình như ESOP, đối với doanh nghiệp đại chúng, có thể thực hiện theo quy định của pháp luật chứng khoán hiện hành, với điều kiện đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định, điều kiện và thủ tục liên quan.