Có bằng thạc sĩ và từng thực tập tại Thượng viện, những thanh niên này vẫn phải hạ chuẩn lương vì một thế lực vô hình mang đang trỗi dậy

Thế hệ cử nhân đại học tại nền kinh tế lớn nhất thế giới đang phải vùng vẫy trong một thị trường lao động ảm đạm bậc nhất kể từ thời kỳ đại dịch bùng phát. Những tấm bằng đại học từng là giấy thông hành vững chắc nay dường như mất đi sức nặng trước những biến động mang tính cơ cấu của nền kinh tế. Theo các dữ liệu thống kê mới nhất, tỷ lệ thiếu việc làm trong nhóm cử nhân mới ra trường đã chạm ngưỡng 42,5 phần trăm, thiết lập một đỉnh buồn cao nhất kể từ năm 2020.

Ma trận tuyển dụng tự động và sự vô cảm của máy móc

Gillian Frost, một nữ sinh viên chuyên ngành kinh tế định lượng 22 tuổi tại Đại học Smith, đã miệt mài gõ cửa các doanh nghiệp ròng rã suốt nhiều tháng trời. Cô dành hàng giờ mỗi dịp cuối tuần để rải hồ sơ xin việc nhưng kết quả nhận lại chỉ là sự hụt hẫng và nỗi hoài nghi về năng lực bản thân. Nữ ứng viên chia sẻ mình đã ứng tuyển hơn 90 vị trí khác nhau, thế nhưng có tới một phần tư số nhà tuyển dụng bặt vô âm tín và hơn một nửa từ chối cô thông qua các hệ thống gửi thư điện tử tự động.

Sự can thiệp sâu của trí tuệ nhân tạo vào quy trình lọc hồ sơ đang tạo ra một bức tường vô hình ngăn cách ứng viên với nhà quản lý nhân sự. Một cựu sinh viên 25 tuổi tốt nghiệp Đại học New York bức xúc cho biết các tập đoàn lớn hiện nay chủ yếu dùng máy móc để đọc lý lịch ứng viên. Thay vì trau dồi kỹ năng chuyên môn, ứng viên giờ đây buộc phải học cách nhồi nhét từ khóa vào bản đánh máy để đánh lừa các thuật toán sàng lọc. Người thanh niên này thừa nhận bản thân cực kỳ căm ghét việc phải vượt qua các bài kiểm tra ẩn danh vô hồn trước khi có bất kỳ con người thực sự nào xem xét năng lực của mình.

Nghịch lý vị trí khởi điểm và rào cản kinh nghiệm

Không chỉ phải chiến đấu với các thuật toán máy tính, lực lượng lao động trẻ còn vấp phải những đòi hỏi xa rời thực tế từ giới doanh nghiệp. Nhiều công việc được dán nhãn dành cho người mới bắt đầu nhưng lại yêu cầu ứng viên phải có từ ba đến năm năm kinh nghiệm cọ xát thực tế. Đây là một đòi hỏi gần như bất khả thi đối với những sinh viên vừa rời ghế nhà trường, ép họ vào một vòng luẩn quẩn của việc không có kinh nghiệm thì không xin được việc, và không có việc thì vĩnh viễn không thể tích lũy kinh nghiệm.

Sự trớ trêu này không từ một ai, kể cả những người đã có thâm niên làm việc dày dặn trong quá khứ. Jeff Kubat, 31 tuổi ở tiểu bang Minnesota, từng có tám năm gắn bó tại một công ty xây dựng trước khi quyết định rẽ hướng đi học lại và lấy bằng thạc sĩ kế toán. Thế nhưng tấm bằng thạc sĩ danh giá vẫn không giúp anh tránh khỏi cảnh lao đao trên hành trình tìm kiếm một bến đỗ mới. Nam thanh niên nhận định ngay cả các doanh nghiệp tại những thị trấn nhỏ cũng trở nên cực kỳ rập khuôn trong khâu tuyển dụng và hoàn toàn thiếu thiện chí đào tạo nhân sự mới chuyển ngành. Áp lực mưu sinh khiến Kubat phải chuẩn bị tinh thần hạ thấp tiêu chuẩn lương bổng, đồng thời ngậm ngùi nhận ra các vị trí hiện nay chủ yếu chỉ mở ra để lấp chỗ trống của người vừa nghỉ việc chứ không hề phản ánh sự tăng trưởng thực sự của giới doanh nghiệp.

Lực lượng lao động gánh chịu sức ép từ thời cuộc

Bên cạnh yêu cầu kinh nghiệm trái khoáy, những rào cản mang tính cơ cấu như thị trường việc làm ẩn cũng khiến cơ hội của tân cử nhân ngày càng teo tóp. Anna Waldron, một nữ sinh viên 22 tuổi sắp tốt nghiệp Đại học Loyola Chicago, thường xuyên lướt các nền tảng việc làm chuyên nghiệp để tìm kiếm cơ hội cống hiến. Rất nhanh chóng, cô phát hiện ra một sự thật phũ phàng rằng nhiều công ty ưu tiên tuyển dụng qua các mối quan hệ nội bộ thay vì thông báo tìm người công khai. Dù sở hữu bản lý lịch ấn tượng với ba kỳ thực tập thực chiến, trong đó có kinh nghiệm làm việc trực tiếp liên quan đến mảng chính sách tại Thượng viện Mỹ, Waldron vẫn chưa thể tìm cho mình một bản hợp đồng lao động chính thức.

Sự bế tắc của những sinh viên sắp ra trường phản ánh một thực trạng vĩ mô đầy khắc nghiệt mà nền kinh tế đang tạo ra. Lớp thanh niên hiện tại đang phải gánh chịu sức ép chưa từng có từ một thị trường lao động dần thu hẹp, sự trỗi dậy mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đe dọa cướp đi công việc văn phòng và những bất ổn do đứt gãy địa chính trị toàn cầu mang lại. Nhìn nhận về chuỗi thách thức dị thường này, Frost thẳng thắn bày tỏ quan điểm: "Hầu hết các thế hệ trước chỉ phải đối phó với một trong số này, nhưng chúng tôi là thế hệ đầu tiên phải đối mặt với cả ba". Lời đúc kết ấy không chỉ là tiếng thở dài của một cá nhân mà còn là tiếng kêu cứu chung của cả một thế hệ trí thức trẻ đang chới với giữa những guồng quay tàn nhẫn của thời đại mới.