Cổ phiếu ‘bốc hơi’ 12%, đồng nội tệ chạm đáy, người dân tranh nhau mua túi rác: Chuyện gì đang xảy ra tại nền kinh tế thứ 4 châu Á?

Mỗi ngày có tới 2,7 triệu túi được bán ra, cao gần gấp 5 lần so với mức thông thường. Làn sóng tích trữ xuất phát từ lo ngại nguồn cung có thể sớm bị gián đoạn trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh.

Theo quy định của thành phố, rác thải sinh hoạt bắt buộc phải được đựng trong loại túi chuyên dụng trả phí. Loại túi này được sản xuất từ naphta, một dẫn xuất của dầu mỏ. Khi nguồn cung dầu toàn cầu bị siết chặt do eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, nỗi lo thiếu nguyên liệu đầu vào nhanh chóng lan rộng.

Hàn Quốc vốn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào dầu nhập khẩu, trong đó hơn 2/3 đến từ khu vực Vịnh Ba Tư. Sự phụ thuộc này khiến nền kinh tế đặc biệt nhạy cảm trước biến động địa chính trị. Kể từ khi xung đột tại Iran bùng phát, thị trường tài chính nước này đã chịu áp lực mạnh khi nhà đầu tư liên tục bán tháo cổ phiếu.

Chỉ số Kospi ghi nhận phiên giảm sâu nhất lịch sử trong tháng, mất hơn 12%. Đồng won cũng lao dốc xuống mức thấp nhất kể từ khủng hoảng tài chính 2008-2009, có thời điểm chạm mốc 1.530 won đổi 1 USD, mức thấp nhất trong 17 năm.

Trước bối cảnh đó, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD đã hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 của Hàn Quốc xuống còn 1,7%, giảm 0,4 điểm phần trăm so với trước.

Trước cú sốc kép từ năng lượng và thị trường, chính phủ Hàn Quốc nhanh chóng tung ra biện pháp ứng phó. Đảng Dân chủ cầm quyền và đảng Quyền lực Quốc dân đối lập đã thống nhất thông qua gói ngân sách bổ sung 26,2 nghìn tỷ won (tương đương 17,3 tỷ USD), dự kiến hoàn tất trước ngày 10/4.

Gói chi tiêu này nhằm ổn định chuỗi cung ứng và hỗ trợ các nhóm dễ bị tổn thương như doanh nghiệp nhỏ, lao động ngành logistics, chủ cửa hàng và thanh niên. Lãnh đạo đảng Dân chủ Jung Chung rae cho biết ngân sách sẽ được xử lý với tốc độ nhanh nhất, trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt 3 rủi ro lớn là giá dầu tăng mạnh, đồng won suy yếu và lạm phát gia tăng.

Một số nghị sĩ cảnh báo tác động từ eo biển Hormuz không chỉ dừng ở thị trường năng lượng mà đã lan sang khu vực sản xuất. Nếu nguồn cung naphta bị gián đoạn, hàng loạt ngành công nghiệp từ nhựa, vật liệu đóng gói đến linh kiện công nghiệp có thể chịu ảnh hưởng dây chuyền.

Tuy vậy, quy mô gói kích thích cũng làm dấy lên tranh luận. Một số chuyên gia cho rằng việc bơm thêm tiền trong bối cảnh cú sốc nguồn cung có thể khiến lạm phát trở nên trầm trọng hơn, đồng thời gây áp lực lên tỷ giá khi thanh khoản dư thừa.

Ở chiều ngược lại, nhiều ý kiến nhận định hỗ trợ là cần thiết, bởi cuộc khủng hoảng hiện tại không chỉ là câu chuyện giá cả mà còn là đứt gãy nguồn cung. Các ngành phụ thuộc nhiều vào năng lượng như nhựa, vật liệu xây dựng và linh kiện công nghiệp đang chịu áp lực lớn, trong đó rủi ro thiếu nguyên liệu còn đáng lo hơn cả việc giá tăng.

OECD cũng cảnh báo nếu gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài hoặc hạ tầng dầu khí bị ảnh hưởng, những nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như Hàn Quốc sẽ là nhóm chịu tác động sớm và mạnh nhất.

Dù vậy, trước làn sóng tích trữ túi rác, chính phủ đã lên tiếng trấn an. Bộ trưởng Môi trường Kim Sung hwan khẳng định không có nguy cơ thiếu hụt. Ngay cả trong kịch bản xấu nhất, các loại túi nhựa thông thường vẫn có thể được sử dụng thay thế.

Thông điệp được đưa ra khá rõ ràng: sẽ không có chuyện rác thải bị tồn đọng trong các hộ gia đình, nhưng nỗi lo về một cú sốc năng lượng sâu rộng thì vẫn chưa hề biến mất.

Theo SCMP