Cơ quan thuế phát cảnh báo quan trọng đối với hộ kinh doanh

Việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 1 tỷ đồng/năm theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP đang được đánh giá là một chính sách hỗ trợ thiết thực đối với hộ và cá nhân kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh nhiều hộ buôn bán nhỏ đang chịu áp lực chi phí ngày càng lớn.

Quy định mới không chỉ giúp giảm gánh nặng tài chính mà còn tạo điều kiện để ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế gia đình, qua đó được nhìn nhận là chính sách mang tính nhân văn, bám sát thực tiễn.

Theo quy định, ngưỡng doanh thu miễn thuế đã được nâng từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng mỗi năm.

Tuy nhiên, chính sự thay đổi này cũng làm dấy lên những băn khoăn về tính công bằng giữa các nhóm hộ kinh doanh. Trong khi nhóm có doanh thu dưới 1 tỷ đồng được hưởng lợi rõ rệt, thì nhóm có doanh thu từ trên 1 tỷ đến 3 tỷ đồng lại chịu áp lực thuế lớn hơn, do phải nộp thuế giá trị gia tăng ngay từ đồng doanh thu đầu tiên mà không được trừ ngưỡng như cách tính thuế thu nhập cá nhân.

Nhiều chuyên gia cho rằng điều này có thể tạo ra sự chênh lệch đáng kể, thậm chí khiến một bộ phận hộ kinh doanh rơi vào tình thế “lưng chừng” về lợi nhuận.

Từ thực tế đó, các chuyên gia cảnh báo khả năng nảy sinh tâm lý “ghìm doanh thu” hoặc tìm cách chia nhỏ hoạt động kinh doanh để tránh vượt ngưỡng 1 tỷ đồng. Những tình huống như một hộ tách thành nhiều hộ nhỏ, vợ chồng đứng tên các hộ riêng biệt, hay một địa điểm kinh doanh nhưng đăng ký nhiều mã số kinh doanh… được dự báo có thể xuất hiện nhiều hơn trong thời gian tới.

Trước xu hướng này, cơ quan thuế khẳng định việc chia nhỏ hộ không đồng nghĩa với việc dữ liệu cũng bị chia nhỏ. Hiện nay, ngành Thuế đã có đầy đủ công cụ và dữ liệu để quản lý, đối chiếu và nhận diện rủi ro, bao gồm dữ liệu đăng ký kinh doanh, mã số thuế, địa điểm hoạt động; dữ liệu hóa đơn điện tử, doanh thu, tài khoản ngân hàng đã thông báo; cùng thông tin dân cư và các nguồn dữ liệu liên quan.

Nếu các hộ kinh doanh có cùng hoạt động, cùng dòng tiền, cùng địa điểm, cùng người điều hành hoặc có dấu hiệu liên quan bất thường, cơ quan chức năng hoàn toàn có cơ sở để rà soát, kiểm tra và xử lý theo quy định.

Cơ quan thuế cũng làm rõ ranh giới giữa hợp pháp và rủi ro. Trường hợp các hộ kinh doanh được tách ra một cách thực sự độc lập về địa điểm, vốn, tài sản, hoạt động kinh doanh, doanh thu, chi phí và trách nhiệm pháp lý thì vẫn được pháp luật ghi nhận.

Ngược lại, nếu chỉ tách trên giấy tờ nhưng bản chất vẫn là một hoạt động kinh doanh chung, đây sẽ bị coi là dấu hiệu rủi ro và có thể bị kiểm tra, xử lý.

Về các cách ngành thuế có thể kiểm soát dòng tiền của hộ kinh doanh, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho biết, theo quy định hiện hành, cơ quan thuế không có quyền truy cập dữ liệu tài khoản ngân hàng của người dân, song có quyền yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng trong trường hợp người nộp thuế có các dấu hiệu gian lận về thuế.

Việc sử dụng nhiều tài khoản cá nhân, nhờ người thân hoặc nhân viên nhận tiền để chia nhỏ doanh thu đều là những dấu hiệu có thể bị đưa vào diện kiểm soát. Ngoài ra, cơ quan thuế còn có thể đối chiếu doanh thu thông qua các đơn vị vận chuyển, sàn thương mại điện tử để xác định nghĩa vụ thuế thực tế.

Từ những cơ sở này, Thuế cơ sở 4 tỉnh Gia Lai nhấn mạnh, chính sách nâng ngưỡng miễn thuế nhằm hỗ trợ đúng đối tượng thụ hưởng, không phải để tạo kẽ hở cho các hành vi né tránh nghĩa vụ như “tách hộ”, “chia doanh thu” hay “đứng tên giùm”. Khuyến nghị được đưa ra khá rõ ràng: hộ và cá nhân kinh doanh cần tuân thủ nguyên tắc “kinh doanh thật, khai thật, yên tâm thật” để tránh rủi ro bị truy thu, giải trình hoặc xử phạt trong tương lai.

Trong trường hợp phát sinh vướng mắc liên quan đến chính sách thuế, doanh thu, hóa đơn điện tử, kê khai hoặc việc xác định tính độc lập của hộ kinh doanh, người dân được khuyến khích chủ động liên hệ cơ quan thuế để được hướng dẫn, đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra ổn định và đúng quy định.