CPI tháng 3 tăng vọt do áp lực giá xăng dầu và chi phí đầu vào

Theo Cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng trước, tăng 2,44% so với tháng 12/2025 và tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước.

Đây là mức tăng cao nhất của tháng 3 trong vòng 5 năm gần đây. Lý giải về diễn biến này, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê, cho biết nguyên nhân chủ yếu đến từ việc giá xăng dầu trong nước tăng theo xu hướng của thị trường thế giới, cùng với đó là chi phí nguyên vật liệu và vận chuyển gia tăng.

Tính chung quý I/2026, CPI tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 3,63%.

Trong tháng 3, có 9 nhóm hàng hóa và dịch vụ ghi nhận tăng giá, trong khi 2 nhóm giảm. Đáng chú ý, nhóm giao thông tăng mạnh nhất với mức 12,85%, tác động lớn nhất đến CPI chung.

Nguyên nhân chủ yếu là do giá xăng tăng 29,72% và giá dầu diesel tăng 57,03% trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông.

Điều này kéo theo chi phí vận tải tăng, khiến giá dịch vụ vận chuyển hành khách ở nhiều loại hình như hàng không, đường sắt, đường thủy đều tăng.

Nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 0,77%, chủ yếu do giá dầu hỏa tăng 62,35%, giá gas tăng 5,56% và chi phí vật liệu xây dựng tăng theo giá đầu vào.

Nhóm thuốc và dịch vụ y tế tăng 0,38% do tác động từ việc điều chỉnh giá dịch vụ tại một số địa phương cũng như chi phí sản xuất và nhập khẩu tăng. Các nhóm khác như đồ uống và thuốc lá, thiết bị và đồ dùng gia đình, thông tin và truyền thông, giáo dục… cũng tăng nhẹ.

Ở chiều ngược lại, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,59%, trong đó giá thực phẩm giảm 1,41%, góp phần kìm hãm tốc độ tăng CPI. Nhóm văn hóa, giải trí và du lịch cũng giảm nhẹ 0,05% do nhu cầu tiêu dùng sau Tết giảm.

Xét trong quý I, một số nhóm hàng có mức tăng đáng kể như nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 5,69%; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,55%; giáo dục tăng 3,21%. Đây là những yếu tố chính thúc đẩy CPI tăng trong kỳ.

Ở chiều ngược lại, giá thiết bị công nghệ giảm giúp nhóm thông tin và truyền thông giảm 0,20%, góp phần giảm áp lực lạm phát chung. Cục Thống kê cũng cho biết lạm phát cơ bản tháng 3 tăng 0,47% so với tháng trước và tăng 3,96% so với cùng kỳ năm trước.

Tính chung quý I/2026, lạm phát cơ bản tăng 3,63%, cao hơn mức tăng CPI chung, cho thấy áp lực giá từ các yếu tố nền tảng của nền kinh tế vẫn ở mức đáng lưu ý.