Cứ 5 phút lại xảy ra 1 vụ lừa đảo deepfake, 'thổi bay' 200 triệu USD chỉ trong quý I/2025

Phát biểu tại tọa đàm “Vui Tết an toàn – không lo Deepfake”, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cho biết bức tranh tổng thể về lừa đảo trực tuyến hiện nay đang có những chuyển biến tích cực, song đồng thời cũng xuất hiện nhiều thách thức mới.

Theo Báo cáo nghiên cứu, khảo sát an ninh mạng năm 2025 khu vực người dùng cá nhân do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia thực hiện, tỷ lệ nạn nhân lừa đảo trực tuyến trong năm 2025 đã giảm mạnh so với năm 2024. Cụ thể, cứ khoảng 555 người thì có 1 người là nạn nhân, tương đương 0,18%, trong khi năm 2024 là 0,45%. Kết quả này phản ánh nỗ lực của các cơ quan chức năng, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức xã hội nghề nghiệp và báo chí trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng.

Tuy nhiên, ông Vũ Duy Hiền nhấn mạnh, lừa đảo không biến mất mà đang chuyển dịch sang các hình thức tinh vi hơn, nổi bật là việc lợi dụng công nghệ deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói và danh tính, khiến người dùng ngày càng khó phân biệt thật – giả.

Trước thực tiễn này, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đã đưa ra nhiều cảnh báo quan trọng. Trong đó, hình ảnh, giọng nói hay video không còn là căn cứ đủ tin cậy để xác thực danh tính. Người dùng cần đặc biệt thận trọng với các yêu cầu chuyển tiền, xác nhận giao dịch hoặc cung cấp thông tin cá nhân, kể cả khi các yêu cầu đó mang danh nghĩa người quen, lãnh đạo hay tổ chức quen thuộc.

Bên cạnh đó, deepfake thường đi kèm kịch bản tạo áp lực thời gian, buộc nạn nhân phải ra quyết định nhanh, bỏ qua bước kiểm chứng. Việc dừng lại để xác minh thông tin qua nhiều kênh chính thống được xem là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro. Đồng thời, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi deepfake chỉ thực sự hiệu quả khi được “nuôi dưỡng” bằng dữ liệu thật từ chính người dùng.

Ở góc độ cơ quan quản lý, Trung tá Lê Thanh Bình, Phó Trưởng Phòng 5, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), nhận định tội phạm mạng đang trở thành vấn nạn toàn cầu trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ. Tại Việt Nam, với hơn 79 triệu người sử dụng internet, nguy cơ mất an ninh, an toàn không gian mạng ngày càng hiện hữu.

Theo thống kê của Bộ Công an, năm 2025 đã phát hiện hơn 4.200 vụ lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại ước tính khoảng 8.000 tỷ đồng. Đặc biệt, trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, người dân cần cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo kết hợp giữa deepfake và deepvoice, bên cạnh những chiêu thức quen thuộc như giả mạo dịch vụ lữ hành, rao bán tour giá rẻ hay tri ân khách hàng cuối năm.

Một thủ đoạn phổ biến là tin tặc chiếm quyền điều khiển tài khoản mạng xã hội, sau đó thực hiện các cuộc gọi video giả mạo hình ảnh, giọng nói của người thân, bạn bè để vay tiền hoặc yêu cầu chuyển khoản khẩn cấp, tạo cảm giác tin cậy tuyệt đối và khiến nạn nhân dễ dàng sập bẫy trong thời gian ngắn.

Từ góc nhìn công nghệ, ông Vũ Duy Hưng, chuyên gia Hưng AI Creative, cho rằng deepfake đang trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng nhất của kỷ nguyên AI, khi ranh giới giữa thật và giả ngày càng bị xóa nhòa. Chỉ riêng quý I/2025, tổng thiệt hại toàn cầu do lừa đảo deepfake đã lên tới 200 triệu USD, với tần suất trung bình cứ 5 phút xảy ra một vụ.

“Không thể ngăn cản công nghệ phát triển, nhưng con người có thể nâng cấp ‘bộ lọc’ của chính mình”, ông Vũ Duy Hưng nhấn mạnh, cho rằng nâng cao kỹ năng nhận diện, thói quen kiểm chứng và ý thức tự bảo vệ là “lá chắn” quan trọng nhất trong bảo đảm an toàn không gian mạng hiện nay.