Cú sốc Iran sẽ đẩy giá dầu lên mốc 100 USD/thùng, khủng hoảng 1970 lặp lại?

Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang chuẩn bị cho một cú sốc nguồn cung có thể xảy ra sau các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran cuối tuần qua, làm dấy lên lo ngại dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz có thể bị gián đoạn.

Câu hỏi đặt ra là liệu căng thẳng có leo thang thành sự gián đoạn kéo dài đối với xuất khẩu dầu từ khu vực Vùng Vịnh hay không.

“Ở thời điểm hiện tại, có vẻ chúng ta đang chứng kiến một cuộc xung đột quân sự toàn diện giữa Mỹ và Iran - điều chưa từng có tiền lệ và rất khó dự đoán quỹ đạo”, bà Vandana Hari, Giám đốc điều hành hãng nghiên cứu năng lượng Vanda Insights, nhận định.

Theo bà Hari, nếu xung đột kéo dài nhiều ngày và Iran cùng các lực lượng ủy nhiệm đáp trả ở mức cao nhất, thị trường có thể phải đối mặt với kịch bản tồi tệ nhất, bao gồm gián đoạn lớn đối với dòng chảy dầu qua Trung Đông - trừ khi Mỹ có thể vô hiệu hóa hải quân Iran và đảm bảo tàu chở dầu tiếp tục qua lại Hormuz bình thường.

“Nút thắt” của năng lượng toàn cầu

Tâm điểm chú ý hiện dồn về eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược nằm giữa Oman và Iran. Đây là “yết hầu” của thương mại dầu mỏ thế giới, nơi khoảng 13 triệu thùng/ngày được vận chuyển trong năm 2025 - tương đương 31% tổng lượng dầu giao dịch bằng đường biển toàn cầu, theo dữ liệu của Kpler.

Eo biển này kết nối các nhà sản xuất chủ chốt như Saudi Arabia, Iran, Iraq và United Arab Emirates với Vịnh Oman và biển Arab.

Theo một quan chức thuộc phái bộ hải quân Aspides của Liên minh châu Âu, các tàu thương mại đã nhận được thông điệp vô tuyến từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cảnh báo “không tàu nào được phép đi qua eo biển Hormuz”. Tuy nhiên, Tehran chưa chính thức xác nhận việc đóng tuyến hàng hải này.

Ông Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group, nhận xét đây là “diễn biến cực kỳ nghiêm trọng” đối với thị trường dầu khí toàn cầu do mức độ phụ thuộc lớn vào nguồn cung và lưu thông qua Hormuz.

Kịch bản xấu nhất: Giá dầu ba chữ số

Giới phân tích cho rằng kịch bản có thể dao động từ gián đoạn hạn chế đối với xuất khẩu của Iran cho đến phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz.

Ác mộng thực sự với thị trường toàn cầu không chỉ là việc mất nguồn cung từ Iran, mà là sự gián đoạn rộng hơn đối với hoạt động vận tải qua eo biển.

Ông Saul Kavonic, Giám đốc nghiên cứu năng lượng tại MST Marquee, cảnh báo: “Nếu quy mô tấn công mở rộng và các đòn đáp trả leo thang, kéo theo nhiều quốc gia Vùng Vịnh bị cuốn vào, rủi ro sẽ tăng mạnh”.

Theo ông Kavonic, thị trường ban đầu sẽ định giá rủi ro theo nhiều cấp độ - từ việc mất tới 2 triệu thùng/ngày xuất khẩu của Iran, cho tới nguy cơ cơ sở hạ tầng năng lượng khu vực bị tấn công, và trong kịch bản cực đoan nhất là gián đoạn lưu thông qua Hormuz.

“Nếu chính quyền Iran cảm thấy đối mặt với mối đe dọa sống còn, khả năng tìm cách phong tỏa eo biển Hormuz không thể bị loại trừ”, ông nói, đồng thời cho rằng Mỹ và các đồng minh nhiều khả năng sẽ triển khai lực lượng hộ tống quân sự để bảo vệ các tuyến hàng hải.

Trong bối cảnh đó, thị trường không loại trừ khả năng giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng - tái hiện cú sốc năng lượng kiểu thập niên 1970 nếu khủng hoảng kéo dài.

Theo CNBC