Cú sốc UAE rời OPEC: Đòn giáng vào một 'siêu cường châu Á', giá dầu đối mặt nguy cơ giảm sâu?

Việc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) trong tuần này được đánh giá sẽ làm suy yếu ảnh hưởng của tổ chức này, cũng như vai trò dẫn dắt của Ả Rập Xê Út trên thị trường dầu mỏ - một diễn biến có thể gây áp lực giảm giá dầu trong dài hạn.

UAE vốn là thành viên có ảnh hưởng lớn thứ hai trong OPEC, chỉ sau Ả Rập Xê Út. Theo ông Jorge León, Giám đốc phân tích địa chính trị tại Rystad Energy, UAE là một trong số ít quốc gia - cùng với Ả Rập Xê Út - sở hữu năng lực sản xuất dự phòng đáng kể, đủ để tác động đến giá dầu và ứng phó với các cú sốc nguồn cung.

Công suất dự phòng là lượng sản xuất “để không” nhưng có thể nhanh chóng đưa vào khai thác khi xảy ra khủng hoảng lớn. Hiện Ả Rập Xê Út và UAE kiểm soát phần lớn tổng công suất dự phòng toàn cầu, hơn 4 triệu thùng/ngày, giúp họ có vai trò đặc biệt quan trọng trong những giai đoạn thị trường biến động.

“Việc UAE rút lui đồng nghĩa với việc một trong những trụ cột chính giúp OPEC điều tiết thị trường đã bị loại bỏ”, ông León nhận định trong một báo cáo hôm 28/4, đồng thời cảnh báo OPEC sẽ trở nên “yếu đi về mặt cấu trúc”.

Động thái này cũng được xem là đòn giáng vào Ả Rập Xê Út, khi làm suy giảm khả năng điều phối OPEC của Riyadh.

Ông David Goldwyn, cựu đặc phái viên và điều phối viên về các vấn đề năng lượng quốc tế của Bộ Ngoại giao Mỹ giai đoạn 2009–2011, cho biết dù Ả Rập Xê Út vẫn còn khả năng kiểm soát thị trường nhờ công suất dự phòng riêng, nhưng “thế cờ” của họ đã yếu đi khi UAE không còn là thành viên.

Quyết định rời OPEC của UAE, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/5, được đưa ra sau nhiều tuần hứng chịu các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran - một thành viên khác của OPEC. Các cuộc tấn công của Tehran nhằm vào hoạt động vận tải tại eo biển Hormuz đã hạn chế xuất khẩu dầu của UAE, đe dọa nền tảng kinh tế của quốc gia này.

Tuy nhiên, UAE không chính thức liên hệ quyết định rút lui với xung đột. Bộ trưởng Năng lượng Suhail Al Mazrouei cho biết trong một cuộc phỏng vấn với CNBC rằng thời điểm rời OPEC được lựa chọn nhằm giảm thiểu tác động đến các nhà sản xuất khác trong khối.

Trên thực tế, theo ông Goldwyn, việc UAE rời OPEC khó có thể ảnh hưởng đáng kể đến thị trường trong vòng một năm tới, nhất là khi eo biển Hormuz vẫn đang bị phong tỏa. Giá dầu tương lai gần như không phản ứng trước thông báo này.

Dù vậy, về lâu dài, quyết định của UAE có thể tạo áp lực giảm giá, theo ông John Kilduff, nhà sáng lập Again Capital. Ông cho rằng sự rút lui này làm suy yếu tính gắn kết giữa các nhà sản xuất - yếu tố then chốt để ngăn giá dầu lao dốc trong những giai đoạn dư cung.

Về phía mình, UAE mong muốn có nhiều quyền tự chủ hơn trong việc quyết định sản lượng, thay vì bị ràng buộc bởi các hạn ngạch của OPEC, đồng thời hướng tới mục tiêu đạt công suất 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027, theo Bộ trưởng Al Mazrouei.

Trong nhiều năm qua, UAE được cho là không hài lòng với các đợt cắt giảm sản lượng do Ả Rập Xê Út dẫn dắt nhằm hạ nhiệt giá dầu, theo ông Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates. Trong khi đó, Iraq và Nga (thuộc nhóm OPEC+) thường xuyên vượt hạn ngạch nhưng không bị ràng buộc chặt chẽ.

Ông Lipow nhận định: “Khi xung đột giữa Mỹ và Iran chấm dứt và eo biển Hormuz được mở lại, UAE nhiều khả năng sẽ khai thác tối đa công suất, sử dụng toàn bộ năng lực dự phòng mà họ đã giữ lại”.

Ở góc nhìn thị trường, ông Goldwyn cảnh báo rằng nếu nhu cầu dầu suy yếu và nguồn cung dư thừa lớn xuất hiện trong tương lai, thị trường có thể thiếu đi khả năng “giữ đáy giá” vốn do Ả Rập Xê Út đảm nhiệm.

“Quyết định này làm gia tăng đáng kể rủi ro biến động giá dầu. Tuy nhiên, khi điều kiện thị trường đòi hỏi sự hợp tác, việc UAE rời OPEC không có nghĩa là họ sẽ không phối hợp với tổ chức này”, ông nói.