Cú sốc với châu Âu khi giá khí đốt tăng vọt 60% chỉ trong một tuần

Thị trường năng lượng lục địa già đang trải qua những ngày rực lửa. Chỉ trong vòng một tuần, giá khí đốt hợp đồng tương lai chuẩn châu Âu trên sàn Title Transfer Facility đã nhảy vọt từ mức 30 euro lên hơn 50 euro mỗi MWh.

Cú tăng sốc 60% này gióng lên hồi chuông cảnh báo về một kịch bản tồi tệ đang thành hình. Dù con số hiện tại vẫn chưa chạm đến đỉnh điểm kinh hoàng 340 euro mỗi MWh của cuộc khủng hoảng năm 2022, nhưng gia tốc tăng giá đang làm giới phân tích đứng ngồi không yên.

Thị trường khí tự nhiên hóa lỏng vốn dĩ mang trong mình sự mỏng manh. Tổng thư ký International Group of Liquefied Natural Gas Importers, ông Laurent David nhận định thị trường khí đốt nhạy cảm hơn nhiều so với dầu mỏ. Thanh khoản thấp kết hợp cùng nguồn cung giới hạn khiến giá cả dễ dàng nổi điên trước bất kỳ biến động địa chính trị nào.

Yết hầu Hormuz tê liệt và khoảng trống từ Qatar

Cơn hoảng loạn bắt nguồn từ Eo biển Hormuz, tuyến huyết mạch chuyên chở 20% lượng LNG toàn cầu. Tương đương 120 tỷ mét khối khí mỗi năm đi qua vùng biển này. Thế nhưng tính đến ngày 7/3, hệ thống theo dõi hàng hải không ghi nhận bất kỳ chuyến tàu LNG nào dám rẽ sóng qua đây.

Mọi thứ trở nên tồi tệ hơn khi Qatar, một trong những tay chơi lớn nhất trên thị trường LNG thế giới, phải bấm nút tạm dừng cơ sở hóa lỏng khổng lồ tại tổ hợp Ras Laffan. Xung đột lan rộng đã trực tiếp đánh gãy chuỗi cung ứng ngay từ khâu sản xuất đầu nguồn.

Châu Âu lúc này bị đẩy vào thế chân tường với rất ít dư địa phòng ngự. Các nhà máy hóa lỏng trên toàn cầu đã rít cạn công suất máy móc. Ngay cả Na Uy, cứu cánh đường ống lớn nhất của Liên minh châu Âu, cũng đang phải vắt kiệt năng lực khai thác nhưng vẫn không thể bù đắp nổi khoảng trống.

Tàu quay đầu và cuộc chiến giành giật Á - Âu

Khi nguồn cung nhỏ giọt, một cuộc chiến kim tiền khốc liệt trên thị trường giao ngay đã bùng nổ. Khí đốt giờ đây là đặc quyền của kẻ trả giá cao nhất. Châu Âu đang dần thất thế trước sự bạo chi của các khách hàng châu Á.

Dữ liệu di chuyển từ Kpler phơi bày một thực tế cay đắng. Từ ngày 4/3, ít nhất bốn siêu tàu chở LNG đã đột ngột bẻ lái. Thay vì cập cảng Pháp, Bỉ hay Tây Ban Nha như kế hoạch ban đầu, những con tàu này đã hướng mũi rẽ sóng thẳng về phía châu Á.

Thị trường toàn cầu có thể bốc hơi 7 triệu tấn LNG trong thời gian tới. Chuyên gia phân tích Ole Hvalbye từ SEB Research đưa ra dự báo nghiệt ngã rằng châu Âu có nguy cơ mất trắng 5,5 triệu tấn vào tay các đối thủ cạnh tranh phương Đông.

Áp lực càng đè nặng khi nguồn cung cũ từ Nga cũng đang rẽ hướng. Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak mới đây xác nhận các tập đoàn năng lượng nước này đang toan tính bơm mạnh LNG sang thị trường Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan và Philippines.

Viễn cảnh đen tối: Nhà máy đóng cửa hoặc tháo chạy sang Mỹ

Giới chức Liên minh châu Âu vẫn nỗ lực trấn an dư luận rằng mọi thứ đang trong tầm kiểm soát. Nhưng những con số thống kê lại kể một câu chuyện khác. Trải qua một mùa đông khắc nghiệt, kho dự trữ khí đốt của toàn khu vực đã sụt giảm nghiêm trọng, hiện chỉ còn thoi thóp ở mức 29%.

Nếu nút thắt tại Qatar không được gỡ bỏ sớm, giá khí đốt hoàn toàn có khả năng xuyên thủng mốc 60 euro và tiến thẳng lên ngưỡng 100 euro mỗi MWh. Đây không chỉ là một con số tài chính, mà là lằn ranh sinh tử đối với hàng loạt doanh nghiệp sản xuất.

Giáo sư Thierry Bros từ Sciences Po dội một gáo nước lạnh vào những kỳ vọng giải cứu. Ông khẳng định châu Âu đã cạn kiệt ngân sách để tung ra các gói trợ giá khổng lồ lên tới 4.000 tỷ euro như năm 2022.

"Nếu giá khí đốt vượt 100 euro mỗi MWh, một số nhà máy có thể buộc phải đóng cửa hoặc chuyển hoạt động sang Mỹ" - lời cảnh báo của vị giáo sư mở ra một viễn cảnh phi công nghiệp hóa đầy ám ảnh đối với nền kinh tế lục địa già.