Cục Thuế thông tin về việc đưa 302 doanh nghiệp vào diện giám sát, kiểm tra trọng điểm

Cục Thuế đang siết chặt quản lý đối với nhóm doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, lãi mỏng khi ban hành Công văn số 1927/CT-KTr yêu cầu các đơn vị trực thuộc tăng cường kiểm tra chuyên đề năm 2026 nhằm phát hiện kịp thời hành vi gian lận, trốn thuế và bảo đảm thu đúng, thu đủ cho ngân sách Nhà nước.

Thông tin tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính chiều 9/4, ông Lê Long - Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết cơ quan thuế đã xác định một bộ phận không nhỏ doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng vẫn kê khai lỗ hoặc lợi nhuận rất thấp.

Dù doanh nghiệp báo lỗ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, song thực tế quản lý cho thấy nhiều trường hợp liên tục thua lỗ trong nhiều năm nhưng vẫn mở rộng quy mô sản xuất, tăng vốn đầu tư, làm dấy lên nghi vấn về tính trung thực trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế, kế toán.

Theo Cục Thuế, trước mắt cơ quan này yêu cầu Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn và cơ quan thuế các tỉnh, thành phố trực tiếp quản lý xây dựng chuyên đề kiểm tra thuế tại trụ sở đối với 19 doanh nghiệp thuộc diện thua lỗ nhiều năm, lãi mỏng.

Trường hợp không thể thực hiện kiểm tra, các đơn vị phải báo cáo rõ lý do. Đây đều là các doanh nghiệp lớn hoạt động trong nhiều lĩnh vực như thép, thủy sản, nhôm, thức ăn chăn nuôi, vận tải biển…, trong đó có những cái tên như Công ty CP Tôn Pomina, Công ty CP Xuất khẩu thủy sản sạch, Công ty CP HESMAN Việt Nam, Công ty CP Nhôm Đô Thành. Cụ thể như dưới danh sách này:

Không dừng ở đó, qua rà soát dữ liệu kê khai thuế, Cục Thuế đã tổng hợp danh sách 302 doanh nghiệp có doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ từ 1.000 tỷ đồng trở lên nhưng phát sinh lỗ liên tiếp trong hai năm 2023 và 2024 để đưa vào diện giám sát rủi ro.

Danh sách này tập trung nhiều ở các ngành thép, hóa chất, nhựa, dệt may, thực phẩm, ô tô, điện tử. Trong đó, hơn 100 doanh nghiệp thuộc quản lý của Thuế TP.HCM, gồm nhiều tên tuổi lớn như Lotteria Việt Nam, Mercedes-Benz Việt Nam, Nguyễn Kim, VNG, Sharp Việt Nam. Khoảng 40 doanh nghiệp thuộc quản lý của Thuế Hà Nội, trong đó có KFC Việt Nam, Toto Việt Nam.

Cục Thuế yêu cầu các địa phương rà soát, cập nhật kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh theo số liệu quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025 của các doanh nghiệp thuộc diện quản lý để tiếp tục phân tích, xác định doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế và đưa vào kế hoạch kiểm tra chuyên đề năm 2026.

Danh sách đề xuất phải báo cáo về Cục Thuế trong tháng 4/2026; công tác kiểm tra chuyên đề được triển khai ngay trong tháng 4 và hoàn tất chậm nhất vào tháng 12/2026.

Trong quá trình kiểm tra, cơ quan thuế sẽ tập trung rà soát tính hợp lý giữa doanh thu, chi phí và lợi nhuận; kiểm tra các khoản chi phí lớn, bất thường; đối chiếu biến động doanh thu với chi phí đầu vào tương ứng; kiểm tra thời điểm ghi nhận doanh thu, thuế giá trị gia tăng đầu ra, đầu vào để bảo đảm kê khai đúng kỳ.

Đồng thời, cơ quan thuế cũng đặc biệt lưu ý các khoản chi phí lãi vay nội bộ tập đoàn, chi phí dịch vụ nội bộ, bản quyền, nhượng quyền thương mại và các giao dịch với bên liên kết nhằm phát hiện dấu hiệu chuyển giá, thao túng lợi nhuận.

Theo chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, trong bối cảnh cả nước có khoảng 1 triệu doanh nghiệp và 5 triệu hộ kinh doanh, việc quản lý toàn diện là không khả thi nếu không áp dụng phương thức quản lý rủi ro.

Vì vậy, ngành thuế cần tập trung vào nhóm doanh nghiệp có dấu hiệu thất thu cao, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp lớn liên tục báo lỗ nhưng vẫn mở rộng kinh doanh.

“Nhiều doanh nghiệp kê khai doanh thu hàng nghìn tỷ đồng nhưng vẫn báo lỗ. Nếu không có cơ chế phát hiện sớm, việc thanh tra sau hàng chục năm sẽ rất khó khăn và chỉ xử lý được phần nổi. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý thuế, xây dựng các công cụ cảnh báo rủi ro để phát hiện bất thường kịp thời”, ông Tú nhận định.

Bà Nguyễn Thị Cúc, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cũng cho rằng việc doanh nghiệp liên tục báo lỗ nhưng vẫn mở rộng đầu tư là dấu hiệu rủi ro rõ ràng để cơ quan thuế đưa vào diện quản lý trọng điểm.

Theo bà, việc sử dụng hai hệ thống sổ sách kế toán, che giấu doanh thu hoặc phản ánh không đầy đủ doanh thu thực tế là hành vi có dấu hiệu trốn thuế và cần được xử lý nghiêm.

Liên quan đến tình trạng gian lận qua “hai sổ sách kế toán”, ông Lê Long cho biết đến nay đã có 42 tổ chức cung cấp giải pháp phần mềm báo cáo thông tin của gần 43.000 đơn vị về cơ quan thuế, qua đó hỗ trợ nhận diện tình trạng doanh nghiệp vận hành nhiều hệ thống sổ sách kế toán để gian lận thuế.

Theo ông Long, đây là hành vi gian lận nghiêm trọng, làm sai lệch báo cáo tài chính và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường kinh doanh.

Trước đó trong năm 2025, cơ quan thuế đã tăng cường thanh tra nhiều doanh nghiệp giao dịch liên kết và xử lý số thuế truy thu, xử phạt lớn. Riêng Thuế TP.HCM đã truy thu và xử phạt 925 tỷ đồng, đồng thời giảm lỗ 6.578 tỷ đồng đối với nhiều doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp FDI lớn trong các lĩnh vực chăn nuôi, giày dép, lốp xe, thực phẩm cũng bị kiến nghị xử lý thuế từ hàng chục đến hàng trăm tỷ đồng.

Cục Thuế cho biết thời gian tới sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu lớn, kiểm soát dòng tiền và các giao dịch lớn để nhận diện doanh nghiệp có dấu hiệu gian lận, qua đó siết chặt kỷ cương quản lý thuế và bảo đảm công bằng trong môi trường kinh doanh.