Cúng Giao thừa giờ nào thì đẹp? Các lưu ý khi cúng Giao thừa Tết Bính Ngọ

Cúng Giao thừa là nghi thức quan trọng không thể thiếu trong mỗi dịp Tết Nguyên đán của người Việt. Đây còn được gọi là lễ Trừ tịch, mang ý nghĩa xua đi những điều không may, tà khí và vận rủi của năm cũ để đón chào năm mới với nhiều điều tốt lành.

Theo quan niệm dân gian, lễ cúng Giao thừa được tiến hành vào giờ Tý, tức thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Thời gian thực hiện thường bắt đầu từ khoảng 23 giờ đêm 30 tháng Chạp (hoặc 29 tháng Chạp nếu là năm thiếu) đến khoảng 1 giờ sáng mùng 1 Tết.

Bởi vì người xưa quan niệm rằng, đây là khoảng thời gian vị quan hành khiển của năm mới xuống hạ giới tiếp quản việc nhân gian. Đồng thời, đây cũng là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và mới, năng lượng trời đất hội tụ mạnh mẽ giúp lời khấn cầu thêm thành tâm, trọn vẹn.

Thông thường, các gia đình thường cúng ở bàn thờ gia tiên trong nhà và cả ngoài trời. Như vậy, gia chủ sẽ chuẩn bị hai mâm lễ để bày tỏ lòng thành kính đối với thần linh và tổ tiên.

Mâm cúng có thể là lễ mặn hoặc lễ chay, tùy điều kiện kinh tế và quan niệm của từng gia đình.

Mâm cúng Giao thừa ngoài trời

Lễ cúng Giao thừa ngoài trời là nghi thức quan trọng nhằm nghênh đón vị Hành Khiển mới xuống cai quản hạ giới và tiễn vị Hành Khiển cũ trở về thiên đình tâu trình công việc của năm qua. Một mâm cỗ cúng Giao thừa ngoài trời thường gồm những lễ vật cơ bản sau:

Gà trống luộc nguyên con: Gà được lựa chọn kỹ, để nguyên con và bày trang trọng trên đĩa, đầu ngẩng cao, có thể đặt trên xôi gấc hoặc lót lá chanh để đẹp mắt hơn.

Xôi gấc: Sắc đỏ tượng trưng cho may mắn, tài lộc và cuộc sống đủ đầy trong năm mới.

Bánh chưng hoặc bánh tét: Món ăn truyền thống không thể thiếu trong Tết cổ truyền, biểu trưng cho sự sum họp và bền chặt.

Hoa tươi: Thường chọn hoa cúc vàng hoặc hoa lay ơn để thể hiện sự trang trọng.

Trầu cau: Tượng trưng cho sự gắn bó, trọn vẹn.

Rượu và nước: Dâng lên để bày tỏ lòng kính mời thần linh về thụ lễ và chứng giám.

Hương, đèn hoặc nến: Góp phần tạo không khí linh thiêng, trang nghiêm trong thời khắc Giao thừa.

Mâm ngũ quả: Thường gồm năm loại quả đại diện cho ngũ hành. Ở miền Nam, nhiều gia đình chọn mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung; còn miền Bắc phổ biến chuối, bưởi, quýt, đào, táo.

Vàng mã: Được chuẩn bị chu đáo như lời tri ân gửi đến các vị thần linh đã phù hộ gia đình trong suốt năm qua.

Mâm cúng Giao thừa trong nhà

Ngoài mâm lễ ngoài trời, gia chủ cũng cần chuẩn bị một mâm cúng trang nghiêm trên bàn thờ gia tiên. Nghi thức này nhằm cung thỉnh ông bà, tổ tiên về sum họp cùng con cháu trong thời khắc đầu năm mới, đồng thời thể hiện lòng tri ân và cầu mong sự phù hộ độ trì cho gia đình trong năm tới.

Thông thường, mâm cúng Giao thừa trong nhà gồm:

Bánh chưng hoặc bánh tét: Món ăn đặc trưng của Tết cổ truyền, tượng trưng cho sự đoàn viên và truyền thống gia đình.

Mâm ngũ quả: Đại diện cho ước nguyện đủ đầy, thịnh vượng và may mắn.

Trầu cau, rượu, trà: Thể hiện lòng hiếu kính; trong đó trầu cau còn mang ý nghĩa gắn bó, thủy chung. Rượu và trà là thức uống quen thuộc trong những dịp lễ Tết.

Xôi gấc, chè: Mang sắc đỏ và vị ngọt thanh, tượng trưng cho điều lành và sự viên mãn.

Hoa tươi: Có thể chọn hoa cúc vàng, hoa đào, hoa mai… tùy theo phong tục từng vùng.

Đèn nến và nhang: Ánh sáng và làn khói hương tạo nên không khí ấm áp, linh thiêng trong đêm Giao thừa.

Các món mặn: Ngoài gà luộc, nhiều địa phương còn chuẩn bị thêm những món đặc trưng như canh măng móng giò, canh khổ qua nhồi thịt, dưa hành, thịt kho hột vịt, thịt đông, giò lụa, nem rán, bóng bì…

Tuy nhiên, tùy điều kiện và phong tục từng vùng, lễ vật có thể đơn giản hơn, miễn sao thể hiện được sự thành tâm.

Các lễ vật nên được chuẩn bị sẵn trước thời điểm Giao thừa và đặt trên bàn trang trọng; tránh để trực tiếp xuống đất hoặc đợi đúng khoảnh khắc Giao thừa mới bày mâm cúng ra.

Để thực hiện nghi lễ này, gia chủ cần ăn mặc chỉnh tề, lịch sự, kín đáo. Khi đã chuẩn bị đầy đủ lễ vật, gia chủ thắp nến, dâng hương, thành tâm cầu khấn để mời thần linh, gia tiên về sum họp, hưởng Tết cùng con cháu.

* Thông tin mang tính tham khảo, chiêm nghiệm.