Cuộc đua mới trên thị trường vàng: Techcombank, ACB chuẩn bị 'thế trận' ra sao?

Sau hơn một thập kỷ “đóng băng” trong khuôn khổ quản lý chặt chẽ, thị trường vàng Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn. Nghị định 232/2025/NĐ-CP - văn bản sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 10/10/2025, mở ra cơ chế mới cho hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng miếng dưới sự giám sát của Ngân hàng Nhà nước.

Đây được xem là bước đi mang tính “tái cấu trúc mềm”, vừa mở cửa thị trường, vừa tránh lặp lại những sai lầm trong quá khứ, với mục tiêu tháo gỡ dần cơ chế độc quyền, cho phép nhiều doanh nghiệp, ngân hàng đủ điều kiện tham gia sản xuất, kinh doanh vàng miếng.

Trong bối cảnh đó, hai ngân hàng thương mại tư nhân lớn là Techcombank và ACB nổi lên như những cái tên tiên phong, cho thấy sự chuẩn bị bài bản, thận trọng nhưng đầy tham vọng cho “cuộc đua vàng” giai đoạn mới.

Techcombank: Chuẩn bị toàn diện cho một hệ sinh thái vàng

Trong nhóm ngân hàng bày tỏ sự sẵn sàng nhập cuộc sớm nhất, Techcombank gây chú ý bởi mức độ chuẩn bị bài bản và tầm nhìn dài hạn.

Theo ông Phạm Quang Thắng, Phó Tổng Giám đốc Techcombank, ngân hàng đã chuẩn bị từ rất sớm cho kịch bản quay lại thị trường vàng miếng. Không chỉ dừng ở việc “xin cơ chế”, Techcombank đã chủ động làm việc với các đối tác nước ngoài để đảm bảo nguồn cung vàng nguyên liệu, đồng thời nghiên cứu khả năng chế tác vàng miếng mang thương hiệu riêng.

Ông Thắng cho biết: “Techcombank đã chuẩn bị từ việc tìm kiếm, xác định, lựa chọn các đối tác ở nước ngoài cả về nguồn cung vàng nguyên liệu và các chế tác vàng miếng mang thương hiệu Techcombank. Bên cạnh đó, ngân hàng cũng chuẩn bị cơ sở vật chất, điều kiện về mặt con người, trang thiết bị, kho bãi, kênh phân phối, các điểm phân phối trong hệ thống Techcombank để có thể cung ứng vàng cho người dân”.

Đáng chú ý, Techcombank còn chuẩn bị hệ thống phần mềm để người dân có thể mua vàng miếng trên nền tảng số, bên cạnh hình thức mua trực tiếp tại các điểm phân phối. Điều này cho thấy tầm nhìn chiến lược của ngân hàng trong việc đa dạng hóa kênh phân phối, mang đến sự tiện lợi tối đa cho khách hàng.

Ở góc độ sản xuất, lãnh đạo Techcombank thẳng thắn thừa nhận việc xây dựng cơ sở chế tác vàng miếng cần thời gian và phụ thuộc vào quy mô thị trường. Tuy nhiên, nếu nhu cầu đủ lớn, ngân hàng sẵn sàng triển khai, bởi chủ động sản xuất không chỉ giúp giảm chi phí, mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới.

Tại sự kiện gặp gỡ nhà đầu tư cuối tháng 10/2025, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Khối Ngân hàng Bán lẻ Techcombank, nhấn mạnh ngân hàng coi Nghị định 232 là cơ hội chiến lược, không chỉ để đa dạng hóa sản phẩm đầu tư cho khách hàng, mà còn để cùng cơ quan quản lý xây dựng một thị trường vàng minh bạch, bền vững hơn.

"Đối với Techcombank, với nền tảng thế mạnh về vốn, khách hàng và đặc biệt là mảng quản lý gia sản, chúng tôi xem đây là cơ hội. Ngân hàng đang trong quá trình đề xuất và gửi các đề xuất tới NHNN để được tham gia thị trường vàng", ông Tuấn nhấn mạnh.

Vị lãnh đạo cũng cho biết, hiện nay trong Nghị định 232 sẽ có những hướng dẫn liên quan đến việc kinh doanh xuất nhập khẩu vàng, kinh doanh vàng miếng và vàng vật chất.

"Trong thời gian tới, cùng với sự phát triển của các dòng sản phẩm vàng trên thị trường không chỉ tại Việt Nam, mà còn ở thị trường quốc tế, tôi tin rằng với cách điều hành linh hoạt của Chính phủ, Việt Nam cũng sẽ có thêm những cơ chế mới cho các sản phẩm kinh doanh vàng khác nữa", ông Tuấn nói.

Theo ông Tuấn, với nhu cầu và khẩu vị đầu tư của người dân Việt Nam, trong đó vàng luôn là một kênh đầu tư được ưa chuộng, bên cạnh bất động sản. "Do đó, chúng tôi mong muốn sẽ cùng chung tay tạo ra những sản phẩm đầu tư tốt hơn trên thị trường", ông Tuấn chia sẻ.

Việc Techcombank đăng tuyển vị trí Senior Gold Trader cũng cho thấy nhà băng đang chuẩn bị cho hoạt động giao dịch vàng chuyên nghiệp, thay vì tiếp cận theo kiểu “ăn xổi”.

ACB: Lợi thế lịch sử và sự trở lại thận trọng

Nếu Techcombank đại diện cho thế hệ ngân hàng mới với lợi thế công nghệ và quản lý gia sản, thì ACB lại mang theo “ký ức lịch sử” đặc biệt của thị trường vàng Việt Nam.

ACB từng là ngân hàng đầu tiên lập sàn vàng tại Việt Nam năm 2007 và cũng là một trong những đơn vị chịu tác động mạnh nhất khi mô hình sàn vàng bị xóa bỏ sau Nghị định 24. Chính vì vậy, trong lần trở lại này, ACB thể hiện thái độ thận trọng nhưng sẵn sàng.

Theo tài liệu gặp gỡ nhà đầu tư quý III/2025, ACB đánh giá nhu cầu tích trữ và đầu tư vàng trong dân vẫn rất lớn, trong khi nguồn cung hạn chế. Việc Nghị định 232 xóa bỏ dần cơ chế độc quyền được xem là bước đi tích cực, mở đường cho thị trường cạnh tranh lành mạnh hơn.

Đại diện ACB cho biết ngân hàng đã khôi phục toàn bộ năng lực sản xuất vàng, sẵn sàng ra mắt thương hiệu vàng miếng ACB ngay khi được NHNN cấp phép và phân bổ quota nhập khẩu. Cùng với đó là kế hoạch triển khai giao dịch vàng trực tuyến, giúp khách hàng mua bán nhanh chóng, thuận tiện và đảm bảo chất lượng.

Thực tế, ACB đã sớm “làm nóng” thị trường khi vào đầu tháng 10, cho phép giao dịch vàng miếng tại một số chi nhánh, bao gồm vàng SJC và vàng miếng thương hiệu ACB (sản xuất trước năm 2012).

Với vàng miếng SJC, các chi nhánh của nhà băng sẽ chỉ giao dịch loại 1 lượng. Còn với vàng miếng thương hiệu ACB, ngân hàng giao dịch tất cả trọng lượng. Phương thức thanh toán bằng tiền đồng, thông qua tài khoản tại ACB. Việc thanh toán và giao vàng được thực hiện ngay trong ngày hoặc tối đa hai ngày làm việc.

Trong hệ sinh thái ngân hàng, nhiều đơn vị khác cũng đã tham gia lĩnh vực vàng bạc đá quý. VietinBank sở hữu 100% vốn tại VietinBank Gold, Sacombank có Sacombank-SBJ... Một số ngân hàng khác liên kết thông qua sở hữu chéo, như TPBank gắn với Doji, SeABank từng tham gia AJC sau thuộc Tập đoàn BRG, hay ACB cũng nổi bật nhờ vốn lớn và kinh nghiệm vận hành sàn vàng.

Sàn vàng quá khứ: Ranh giới không thể lặp lại

Sàn giao dịch vàng đầu tiên tại Việt Nam do ACB thành lập, chính thức hoạt động từ ngày 25/5/2007 với 9 thành viên, ban đầu chỉ phục vụ giao dịch bán buôn. Đến cuối năm 2007, ACB mở rộng sang mảng cá nhân với sản phẩm “Đầu tư vàng tại ACB”, nhanh chóng tạo hiệu ứng lan tỏa, kéo theo hàng loạt ngân hàng và doanh nghiệp tham gia lập sàn vàng.

Ở giai đoạn cao điểm, cả nước có khoảng 20 sàn giao dịch vàng, vận hành theo bốn mô hình chủ yếu: ngân hàng trực tiếp lập sàn (ACB, Phương Nam, Sacombank, Việt Á); các tổ chức, cá nhân huy động vốn nhà đầu tư vào tài khoản công ty (Phố Wall, Châu Á, 24K); mô hình góp vốn giữa ngân hàng và doanh nghiệp (Trung tâm Giao dịch Vàng Việt Nam); và kinh doanh vàng tài khoản bằng USD ở nước ngoài (Kim Thiệu, Kim Minh Đạt). Doanh số giao dịch của nhiều sàn lên tới hàng nghìn tỷ đồng mỗi ngày.

Điểm chung của các sàn là áp dụng mức ký quỹ rất thấp, chỉ khoảng 7% giá trị giao dịch, phần còn lại do ngân hàng cấp tín dụng. Cơ chế này cho phép nhà đầu tư giao dịch với quy mô gấp tới 14 lần vốn thực có, trở thành mầm mống của những rủi ro lớn cho hệ thống tài chính.

Theo Ngân hàng Nhà nước, sàn vàng về bản chất là hoạt động giao dịch chênh lệch giá có sử dụng đòn bẩy cao - một hình thức đầu cơ rủi ro, không tạo ra giá trị gia tăng và khiến dòng vốn chảy khỏi khu vực sản xuất. Nguy cơ càng lớn hơn khi một số tổ chức vừa giao dịch vàng tài khoản ở nước ngoài, vừa tổ chức sàn trong nước, trong khi mối liên kết chặt chẽ giữa sàn vàng và ngân hàng làm gia tăng rủi ro lan truyền trong toàn hệ thống.

Trước thực trạng đó, tháng 4/2012, Chính phủ ban hành Nghị định 24/2012/NĐ-CP, tái cấu trúc toàn diện thị trường vàng theo hướng quản lý tập trung. Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, kiểm soát hoạt động nhập - xuất khẩu vàng nguyên liệu, cấm sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán và chỉ cho phép các tổ chức được NHNN cấp phép kinh doanh vàng miếng. NHNN đồng thời được trao quyền nắm giữ vàng thỏi như một dạng dự trữ chính thức.

Nghị định 24 đã giúp thị trường vàng ổn định hơn, hạn chế tác động tiêu cực tới tỷ giá và mặt bằng giá cả. Tuy nhiên, theo thời gian, cơ chế quản lý này cũng bộc lộ những hạn chế, khi làm thu hẹp không gian phát triển của thị trường và hình thành yếu tố độc quyền, không còn phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Bài học từ mô hình quốc tế

Trong lần mở cửa trở lại, thị trường vàng Việt Nam được định hướng theo mô hình hoàn toàn khác so với giai đoạn trước. Ngân hàng Nhà nước cho biết, đang tham khảo kinh nghiệm quốc tế để xây dựng phương án giao dịch vàng trực tuyến, có thể thông qua Sở giao dịch vàng quốc gia, sàn hàng hóa hoặc trung tâm tài chính quốc tế.

Một số mô hình tiêu biểu được NHNN nhắc tới như sàn vàng Thượng Hải (Trung Quốc), hoạt động dưới sự giám sát trực tiếp của Ngân hàng Trung ương, chỉ cho phép giao dịch và giao nhận vàng vật chất bằng nội tệ. Tương tự, Anh với LBMA hay Ấn Độ với IIBX cũng đã xây dựng thành công các sàn giao dịch vàng vật chất.

Điểm chung của các mô hình này là tập trung vào vàng thật, không sử dụng đòn bẩy tài chính và chịu sự quản lý chặt chẽ của cơ quan chức năng. Theo các chuyên gia, nếu được triển khai đúng hướng, sàn giao dịch vàng sẽ giúp minh bạch hóa thị trường, thu hẹp chênh lệch giá trong nước - thế giới, đồng thời tạo điều kiện huy động hiệu quả nguồn vàng lớn đang nằm trong dân cư, phục vụ cho phát triển kinh tế.