Cuộc sống nghẹt thở của 10 triệu dân thủ đô Tehran dưới 'mưa bom'

Khoảng 4 giờ sáng một ngày trong tuần này, một ngôi nhà 3 tầng tại khu dân cư phía Tây Tehran đã bị phá hủy hoàn toàn sau cuộc không kích. Khung thép bị xé toạc, các tòa nhà lân cận - trong đó có một chung cư cao tầng đối diện - cũng hư hại nghiêm trọng.

Giữa đống kính vỡ, những người hàng xóm bàng hoàng tụ tập, cố gắng hiểu chuyện gì vừa xảy ra.

“Ở đó là nhà của ai?”, họ hỏi, theo lời một nhân chứng có mặt tại hiện trường. Lực lượng cứu hộ cùng chó nghiệp vụ nhanh chóng được triển khai để tìm kiếm người sống sót.

Đối với người dân thành phố, việc bị đánh thức giữa đêm bởi những vụ nổ dường như xảy ra khắp nơi khiến cuộc sống hàng ngày trở thành một canh bạc.

Lo ngại về mục tiêu và thiệt hại

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/4 tuyên bố Washington sẽ tấn công Iran “với cường độ rất lớn” trong những tuần tới. Trong khi đó, Israel – quốc gia dẫn đầu chiến dịch không kích nhằm vào Tehran – thông báo sẽ “tăng tốc” các cuộc tấn công nhằm vào những mục tiêu quân sự còn lại.

Chứng kiến thiệt hại mỗi ngày, nhiều người Iran hoài nghi tuyên bố của Mỹ và Israel rằng chỉ các mục tiêu quân sự và quan chức chính quyền bị nhắm tới. Tuy vậy, cũng có không ít người tin rằng các mục tiêu là có thật. Điều này lại làm dấy lên nỗi lo rằng nhân vật chính quyền hoặc địa điểm quân sự tiếp theo có thể nằm ngay trong khu dân cư của họ.

Parisa, một cư dân tại Tehran, đặt câu hỏi: “Làm sao chúng tôi biết hàng xóm của mình là ai, hay tòa nhà đó được dùng vào việc gì?”.

Dù mục tiêu là gì, những công trình dân sự thường chịu ảnh hưởng khi các vụ nổ làm hư hại nhà ở, bệnh viện và trung tâm thương mại xung quanh.

Nazanin, sống tại khu Tehran-Pars, kể rằng khi trở về sau chuyến đi mua sắm, cô phát hiện phần mặt trước phòng khách cùng nội thất mới mua đã bị phá hủy bởi một vụ nổ gần đó.

Theo người dân địa phương, quả bom rơi xuống một công viên nhỏ, khiến nhiều người đặt câu hỏi về mục tiêu thực sự. Cô nói: “Hai tiếng trước khi vụ nổ xảy ra, chúng tôi rời khỏi nhà. Khi quay lại, mọi thứ đã hư hại nghiêm trọng”.

Thương vong gia tăng, thành phố chịu áp lực

Theo Tổ chức Tin tức Các nhà hoạt động Nhân quyền có trụ sở tại Mỹ, kể từ khi xung đột bắt đầu, đã có 1.212 quân nhân và 1.606 dân thường thiệt mạng tại Iran, trong đó có ít nhất 244 trẻ em. Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran cho biết khoảng 21.000 dân thường bị thương.

Tehran – với khoảng 10 triệu dân – là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Xung đột bùng phát từ ngày 28/2, khi giáo chủ Ali Khamenei, gia đình ông cùng nhiều lãnh đạo quân sự thiệt mạng trong một cuộc tấn công nhằm vào khu phức hợp của lãnh đạo tối cao tại trung tâm thủ đô.

Kể từ đó, Mỹ và Israel đã tiến hành hàng nghìn cuộc tấn công trên khắp cả nước, nhắm vào quan chức tại nhà riêng và nơi làm việc, cùng các doanh trại, đồn cảnh sát đô thị và trạm kiểm soát. Tehran được bao quanh bởi nhiều cơ sở quân sự, nhiều nơi trong số đó nằm xen kẽ trong các khu dân cư khi thành phố mở rộng.

Các cuộc không kích cũng đã ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng dân sự tại và xung quanh Tehran, bao gồm kho chứa nhiên liệu, một trường đại học, công ty dược, sân bay dân sự và một sân vận động.

Tháp Azadi – biểu tượng của Tehran hiện đại – cùng các di tích lịch sử như cung điện Golestan và Sa’dabad cũng bị hư hại. Thành phố không có hệ thống còi báo động và người dân cũng không có hầm trú ẩn.

Iran đã đáp trả bằng loạt đợt tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Israel và các nước vùng Vịnh, gây thiệt hại cho căn cứ Mỹ, cơ sở hạ tầng dân sự, năng lượng và hoạt động vận tải quốc tế. Nhiều người đã thiệt mạng trong các đợt phản công này trên khắp khu vực.

Cuộc sống giữa những bất ổn

Tehran từng là nơi các cộng đồng gắn kết, nơi người dân quen biết và hỗ trợ lẫn nhau. Tuy nhiên, với sự gia tăng dân số và việc các tòa nhà cao tầng dần thay thế nhà thấp tầng và biệt thự, sự gắn kết này đã suy giảm.

Nhiều cư dân giàu có sinh sống ở phía Bắc thành phố, bao gồm quan chức Chính phủ và lãnh đạo quân sự. Họ thường giữ kín danh tính, chỉ được suy đoán qua trang phục hoặc lối sống. Một số chỉ huy quân sự cấp cao sống trong các khu vực được bảo vệ ở phía Đông Bắc Tehran.

Nguy cơ sống gần các quan chức chính quyền trở nên rõ ràng vào hôm 1/4, khi ông Kamal Kharrazi – cựu Ngoại trưởng và cố vấn của lãnh đạo tối cao – được cho là mục tiêu của một cuộc không kích. Ông sống sót nhưng bị thương nặng, trong khi vợ ông thiệt mạng.

Nhiều tòa nhà xung quanh bị phá hủy. Nhân chứng tiết lộ một số người dân bị mắc kẹt dưới đống đổ nát. Hai tuần trước đó, khi Bộ trưởng Tình báo Esmail Khatib cùng gia đình thiệt mạng tại nhà riêng ở khu Zaferaniyeh, một nữ blogger 26 tuổi sống đối diện cũng tử vong.

Ủy ban Quyền trẻ em của Liên Hợp Quốc đã bày tỏ lo ngại về số trẻ em thiệt mạng và các báo cáo về việc cơ sở hạ tầng dân sự, bao gồm trường học và bệnh viện, bị tấn công.

Nhưng cả Mỹ và Israel vẫn khẳng định họ chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự và quan chức cấp cao, không nhằm vào dân thường.

Nỗ lực duy trì cuộc sống thường nhật

Bất chấp các cuộc không kích hàng ngày, một số người dân vẫn cố gắng duy trì nhịp sống bình thường. Nhiều nhà hàng và quán cà phê vẫn mở cửa, khi người dân tìm cách duy trì đời sống xã hội của họ. Dự kiến hoạt động trong thành phố sẽ tăng trở lại từ ngày 4/4, khi kỳ nghỉ Năm mới Ba Tư kết thúc và một số người quay lại Tehran.

Tuy nhiên, chính quyền thành phố đang gặp khó khăn trong việc ứng phó hậu quả. Ước tính khoảng 28.500 căn nhà bị hư hại và 4.000 người rơi vào cảnh mất nhà, nhiều người phải tạm trú tại khách sạn do chính quyền bố trí hoặc ở nhờ người thân.

Tổng thống Donald Trump đã cảnh báo có thể mở rộng cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng của Iran, bao gồm các nhà máy dầu và nhà máy khử mặn, nếu Tehran không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz trước thời hạn.

Nỗi lo sợ đang bao trùm cuộc sống của nhiều người dân, khi họ chia sẻ những câu chuyện cho thấy mức độ khó lường của các cuộc không kích.

Raheleh, cư dân khu Narmak, cho hay: “Một căn hộ phía trên siêu thị bị trúng bom, và chúng tôi cảm giác như sắp bị hất tung. Chúng tôi vẫn không rõ mục tiêu là gì, chỉ nghe đồn đó là một văn phòng của Vệ binh Cách mạng”.

“Họ nói chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự và quan chức”, một người khác tên Solmaz nói thêm. “Nhưng điều chúng tôi thấy và quan tâm là những người vô tội bị thương”.

Theo Financial Times