Đại biểu Quốc hội: Mục tiêu hạ ICOR xuống 4,5–4,8 không dễ đạt như kỳ vọng

Tại phiên thảo luận tổ chiều 9/4 trong khuôn khổ Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, nhiều đại biểu cho rằng: Mặc dù năm 2025 khép lại với những con số kỷ lục: GDP tăng trưởng 8,02%, kim ngạch xuất nhập khẩu chạm mốc 930 tỷ USD, nhưng áp lực cho nhiệm kỳ mới không hề nhỏ.

Theo Đại biểu Phan Duy Anh (Đoàn Đà Nẵng), dự báo thu ngân sách nhà nước giai đoạn tới tăng gấp 1,7 lần được xây dựng trên giả định tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất định, việc duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số liên tục trong 5 năm là một thách thức rất lớn.

Đáng lưu ý, báo cáo của Chính phủ chưa đưa ra các kịch bản tăng trưởng cụ thể gắn với phương án cân đối vốn tương ứng, cũng như chưa đánh giá đầy đủ tác động của các yếu tố rủi ro bên ngoài. Đại biểu đề nghị cần bổ sung các kịch bản để chủ động ứng phó trong mọi tình huống.

ICOR khó giảm nếu không cải cách mạnh

Một trong những vấn đề được đại biểu nhấn mạnh là hệ số ICOR (hệ số sử dụng vốn)– yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng.

Dẫn số liệu từ báo cáo của Chính phủ, hệ số ICOR của Việt Nam giai đoạn 2016–2020 ở mức 6,77; giai đoạn 2021–2025 giảm nhẹ xuống 6,43 – vẫn ở mức khá cao so với yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư. Trong khi đó, mục tiêu đặt ra cho giai đoạn 2026–2030 là giảm mạnh xuống còn 4,5–4,8.

Việc kéo giảm ICOR xuống dưới mức 5.0 đồng nghĩa với việc Việt Nam phải thay đổi hoàn toàn tư duy đầu tư: Từ dựa vào số lượng vốn sang tập trung vào hiệu quả thực chất. Nếu không "nén" được hệ số này, áp lực lên ngân sách và nợ công sẽ cực kỳ lớn để duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số.

“Đây là mục tiêu khó có tính khả thi nếu không xử lý tận gốc những tồn tại kéo dài khiến hệ số ICOR duy trì ở mức cao trong nhiều năm qua, như tình trạng đầu tư dàn trải, hiệu quả thấp, lãng phí nguồn lực”, ông nhấn mạnh.

Bên cạnh câu chuyện hiệu quả vốn, đại biểu cũng đặc biệt lưu ý đến “điểm nghẽn” về quy hoạch – yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng huy động và giải phóng nguồn lực xã hội.

Đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành hỗ trợ địa phương, nhất là các địa phương sau sáp nhập địa giới hành chính, đẩy nhanh tiến độ điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch chung, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026.

Việc chậm trễ trong khâu này sẽ kéo theo hệ lụy dây chuyền: Không thể triển khai quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, từ đó làm đình trệ các dự án đầu tư.

“Đây là vấn đề rất quan trọng, bởi nếu làm chậm sẽ không khơi thông được nguồn lực của cả khu vực công và tư, gây khó khăn cho mục tiêu tăng trưởng hai con số,” đại biểu nhấn mạnh.

Cần giảm gánh nặng cho doanh nghiệp

Liên quan đến xử lý các dự án tồn đọng theo kết luận thanh tra, kiểm toán, đại biểu ghi nhận những chuyển động tích cực thời gian qua khi hàng loạt cơ chế, chính sách đã được ban hành, tạo cơ sở pháp lý để tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực đất đai.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai vẫn phát sinh những bất cập, đặc biệt là việc xác định lại nghĩa vụ tài chính. Nhiều trường hợp doanh nghiệp phải nộp bổ sung khoản nghĩa vụ rất lớn do trước đây xác định chưa đúng, kèm theo đó là khoản tiền chậm nộp.

Theo đại biểu, việc chậm phát hiện sai sót không thuộc lỗi của doanh nghiệp. Do đó, cần xem xét bỏ khoản thu tiền chậm nộp để giảm gánh nặng cho cộng đồng doanh nghiệp, nhất là các nhà đầu tư thứ cấp – những bên không lường trước được các nghĩa vụ tài chính phát sinh khi nhận chuyển nhượng dự án.