Đại gia thép phải dừng sản xuất, lợi nhuận quý I/2026 vẫn gấp 132 lần cùng kỳ

CTCP Đầu tư Thương mại SMC (mã chứng khoán SMC) vừa công bố BCTC hợp nhất quý I/2026 với nhiều điểm đáng chú ý, phản ánh rõ quá trình tái cấu trúc đang diễn ra tại doanh nghiệp.

Trong quý I/2026, SMC ghi nhận doanh thu thuần hơn 1.072 tỷ đồng, giảm khoảng 42% so với mức 1.847 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Giá vốn giảm tương ứng giúp lợi nhuận gộp đạt 22,8 tỷ đồng, tương ứng biên lợi nhuận gộp khoảng 2,1%.

Dù vậy, điểm sáng trong kỳ là lợi nhuận sau thuế đạt 17,2 tỷ đồng, cải thiện đáng kể so với mức gần như hòa vốn cùng kỳ. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu đến từ khoản thu nhập khác gần 70 tỷ đồng, phần lớn liên quan đến hoạt động thanh lý, nhượng bán tài sản. Điều này cho thấy lợi nhuận quý I chưa đến từ sự cải thiện rõ rệt của hoạt động kinh doanh cốt lõi.

SMC từng là ông lớn trong ngành thép với doanh thu có lúc vượt 23.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế cán mốc 900 tỷ đồng. Tuy nhiên dưới áp lực mở rộng, cạnh tranh gay gắt và gia tăng nợ vay, công ty rơi vào khó khăn.

Những năm gần đây SMC đã tái cấu trúc mạnh mẽ, bán bớt nhà máy, tài sản để trả nợ, đặt trọng tâm vào tái cấu trúc sâu.

Từng là doanh nghiệp có quy mô sản xuất thép đáng kể, công ty hiện đã chấp nhận dừng hầu hết các mảng sản xuất như cán, mạ, ống thép, chuyển hướng sang mô hình nhẹ tài sản hơn với trọng tâm là thương mại thép và gia công tại các coil center.

Sự chuyển dịch này giúp giảm áp lực đầu tư và rủi ro chu kỳ sản xuất, nhưng cũng khiến biên lợi nhuận khó cải thiện trong ngắn hạn.

Về tài chính, tại thời điểm cuối quý I/2026, tổng dư nợ vay và thuê tài chính còn 1.770 tỷ đồng, giảm 278 tỷ đồng so với đầu năm, trong đó phần lớn vẫn là nợ ngắn hạn. Việc giảm nợ giúp chi phí lãi vay trong kỳ hạ xuống còn 31,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng chi phí tài chính lại tăng mạnh lên 44,8 tỷ đồng do phát sinh khoản lỗ từ hoạt động đầu tư chứng khoán và không còn khoản hoàn nhập dự phòng như cùng kỳ năm trước.

Danh mục đầu tư tài chính tiếp tục là một điểm trừ. SMC từng rót hàng trăm tỷ đồng vào cổ phiếu, nhưng hiệu quả không như kỳ vọng, buộc doanh nghiệp phải trích lập dự phòng lớn.

Trong quý I, công ty tiếp tục cắt lỗ khoản đầu tư vào cổ phiếu HBC, ghi nhận khoản lỗ hơn 13 tỷ đồng.

Diễn biến này cho thấy SMC đang chủ động thu hẹp các khoản đầu tư rủi ro ngoài ngành, dù phải chấp nhận tổn thất trong ngắn hạn.

Một điểm đáng chú ý khác là dòng tiền từ hoạt động kinh doanh âm hơn 141 tỷ đồng, đảo chiều so với mức dương cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc hàng tồn kho tăng mạnh và các khoản phải thu vẫn ở mức cao.

Trong bối cảnh doanh thu suy giảm, việc tồn kho tăng trở lại đồng nghĩa với việc vốn lưu động bị “giam” nhiều hơn, đồng thời khiến doanh nghiệp nhạy cảm hơn với biến động giá thép trong các quý tới.

Ở chiều ngược lại, SMC ghi nhận dòng tiền đầu tư dương nhờ thu hồi các khoản cho vay và thanh lý tài sản, trong khi dòng tiền tài chính âm do doanh nghiệp ưu tiên trả nợ vay. Kết quả là lượng tiền và tương đương tiền cuối kỳ giảm mạnh xuống còn khoảng 34 tỷ đồng, cho thấy dư địa thanh khoản không còn nhiều.

Tại ngày 31/3/2026, tổng tài sản của SMC đạt 4.248 tỷ đồng, giảm nhẹ so với đầu năm. Nợ phải trả ở mức 3.223 tỷ đồng, trong khi vốn chủ sở hữu đạt 1.024 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ đòn bẩy tài chính vẫn ở mức cao.

Dù quy mô nợ đã giảm, áp lực thanh khoản vẫn hiện hữu khi phần lớn nợ là ngắn hạn, trong khi lượng tiền mặt hạn chế khiến doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vòng quay hàng tồn kho và khả năng thu hồi công nợ.

Hàng tồn kho cuối kỳ đạt hơn 573 tỷ đồng, tăng mạnh so với đầu năm, trong đó, chủ yếu là tồn kho hàng hóa (323 tỷ đồng), tồn kho nguyên vật liệu (145 tỷ đồng) và tồn kho thành phẩm (94 tỷ đồng).