Đằng sau việc Zalo ra ‘tối hậu thư’ cho khách hàng: Công ty chủ quản đang lỗ lớn, quyền sở hữu còn thuộc về người Việt Nam?

Zalo - nền tảng nhắn tin hàng đầu Việt Nam với 79 triệu người dùng thường xuyên mỗi tháng vừa gửi “tối hậu thư” cho khách hàng. Cụ thể, Zalo hiển thị thông báo “Cập nhật Điều khoản dịch vụ”, yêu cầu người dùng phải đánh dấu đồng ý với các thỏa thuận do Zalo đưa ra thì mới có thể tiếp tục sử dụng ứng dụng.

Trong đó, một số điều khoản đáng chú ý liên quan đến việc thu thập dữ liệu người dùng. Khi người dùng đăng nhập tài khoản Zalo đồng nghĩa với việc họ cho phép, chấp thuận để VNG (đơn vị phát hành ứng dụng) có quyền “sử dụng những biện pháp kỹ thuật cho mục đích thu thập và xử lý các dữ liệu liên quan đến tài khoản của người dùng”. Các dữ liệu này có thể bao gồm số điện thoại, căn cước công dân, họ tên, tuổi, giới tính, mối quan hệ gia đình, email, hình ảnh cá nhân…

VNG quy định người dùng có quyền rút lại sự đồng ý, hạn chế và phản đối việc xử lý dữ liệu cá nhân (đã đồng ý trước đó). Tuy nhiên, VNG có quyền từ chối thực hiện yêu cầu trên nếu không đáp ứng điều kiện do hãng đưa ra; đồng thời, việc rút lại sự đồng ý “không làm ảnh hưởng đến tính hợp pháp của việc xử lý dữ liệu cá nhân” đã thực hiện trước thời điểm hoàn tất việc chấm dứt, hạn chế dữ liệu.

VNG cho biết dù nỗ lực tối đa để duy trì tính ổn định của dịch vụ, tuy nhiên có thể không đáp ứng được mọi kỳ vọng của người dùng.

Đáng chú ý, một bộ phận người dùng cho biết họ không chấp nhận các điều khoản sử dụng mới nên đã chọn từ chối. Tuy nhiên, ngay sau đó, hệ thống lập tức thông báo họ không thể tiếp tục sử dụng dịch vụ và tài khoản sẽ bị khóa vĩnh viễn sau 45 ngày.

Công ty chủ quản của Zalo làm ăn ra sao?

VNG - đơn vị chủ quản của Zalo ghi nhận doanh thu thuần 2.894 tỷ đồng trong quý III/2025 và lỗ sau thuế 7 tỷ đồng. Doanh nghiệp này đã lỗ 15/16 quý gần nhất (từ quý IV/2021). 9 tháng đầu năm, VNG đạt doanh thu thuần 7.697 tỷ đồng và thua lỗ gần 8 tỷ đồng. Mảng game online đang là “nồi cơm” của VNG với doanh thu 4.920 tỷ đồng, trong khi Zalo dù có lượng người dùng khổng lồ nhưng đóng góp không quá đáng kể.

Việc thua lỗ kéo dài khiến vốn chủ sở hữu của VNG tại ngày 30/9 giảm còn 1.194 tỷ đồng. Công ty có nợ phải trả 10.050 tỷ đồng, gấp hơn 8 lần vốn chủ sở hữu. VNG còn gây chú ý khi thua lỗ lớn ở nhiều thương vụ đầu tư đình đám và phải trích lập dự phòng toàn bộ khoản đầu tư, như Tiki (510 tỷ đồng), Wildseed Games (52 tỷ đồng), Real Stake (3 tỷ đồng).

Dù kết quả kinh doanh kém sắc, doanh nghiệp vẫn có chế độ phúc lợi lớn cho nhân viên. Báo cáo cho thấy, thời điểm cuối quý II/2025, VNG có 3.232 nhân sự; chi phí nhân sự trong 6 tháng đầu năm đạt 1.397 tỷ đồng, trung bình chi phí cho một người là 72 triệu đồng/tháng.

Ngoài mức thu nhập cao, nhân sự VNG còn được hưởng quyền mua cổ phiếu ưu đãi. ĐHĐCĐ thường niên 2025 thông qua việc phát hành thêm 418.807 cổ phiếu ESOP (tương đương 1,43% lượng cổ phiếu đang lưu hành), với giá phát hành 30.000 đồng/cp. Số cổ phiếu này bị hạn chế chuyển nhượng trong 1 năm và chưa bằng 1/10 giá thị trường 370.200 đồng/cp trong phiên 26/12.

Zalo có còn trong tay người Việt?

Hiện tại, VNG - chủ của Zalo có 4 cổ đông sở hữu cổ phần lớn nhất gồm: VNG Limited (47,93%), CTCP Công nghệ BigV (20,8%), ông Lê Hồng Minh (8,85%) và ông Vương Quang Khải (5,34%); còn lại là các cổ đông nhỏ lẻ.

VNG Limited có trụ sở tại quần đảo Cayman. Đây là công ty đã nộp đơn chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại Mỹ vào tháng 8/2023 nhưng sau đó đã rút lại.

Tuy nhiên, thương vụ này cũng đã hé lộ các pháp nhân kiểm soát doanh nghiệp này, bao gồm hai nhà sáng lập Lê Hồng Minh và Vương Quang Khải; hai “gã khổng lồ” từ Trung Quốc là Tencent của tỷ phú Mã Hóa Đằng và Ant Group của tỷ phú Jack Ma; cùng với GIC, quỹ đầu tư của Chính phủ Singapore.

VNG Limited đã phát hành 2 loại cổ phiếu: hạng A (nắm giữ lợi ích kinh tế) và hạng B (không có lợi ích kinh tế). Tuy nhiên, 1 cổ phiếu hạng B có quyền biểu quyết tương đương 10 cổ phiếu hạng A.

Ông Lê Hồng Minh và ông Vương Quang Khải không có lợi ích kinh tế tại VNG Limited do không sở hữu cổ phiếu hạng A. Lợi ích kinh tế thuộc về Tencent, GIC, Seletar Investment Pte. Ltd, Ant Group và các cổ đông khác.

Tuy nhiên, ông Minh và ông Khải nắm giữ tổng cộng 14,3 triệu cổ phiếu hạng B, tương ứng 51% quyền biểu quyết và vẫn là những người có tiếng nói trọng yếu trong các quyết sách quan trọng của doanh nghiệp.

Với việc kiểm soát quyền biểu quyết tại VNG Limited và bản thân 2 nhà sáng lập này trực tiếp nắm 14,19% cổ phần VNG, quyền chi phối doanh nghiệp vẫn nằm trong tay người Việt.