Đầu tư trái phiếu doanh nghiệp 2026: Không nên “ham” lãi suất 12–14%

Theo ông Thuân, việc các ngân hàng siết tín dụng vào lĩnh vực bất động sản và các ngành thâm dụng vốn, cùng định hướng điều hành của Chính phủ, đang tạo điều kiện để dòng vốn chuyển dịch sang kênh trái phiếu doanh nghiệp, đặc biệt cho các lĩnh vực cần vốn dài hạn như hạ tầng, đầu tư công.

Trong bối cảnh đó, TPDN gần như là một trong số ít kênh có thể đáp ứng nhu cầu vốn lớn của nền kinh tế, dù đi kèm không ít rủi ro.

Dự báo về thị trường năm 2026, đại diện FiinGroup cho rằng tổng giá trị phát hành có thể đạt khoảng 800.000 tỷ đồng, thậm chí vượt mốc 1 triệu tỷ đồng.

Các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, nhiều khả năng sẽ đẩy mạnh huy động vốn qua kênh này.

Tính đến cuối năm 2025, tổng giá trị phát hành TPDN đạt khoảng 644.000 tỷ đồng, trong đó phần lớn thuộc về các ngân hàng và doanh nghiệp bất động sản, còn nhóm phi ngân hàng chiếm tỷ trọng thấp hơn.

Một số thay đổi trong dự thảo Nghị định sửa đổi về phát hành trái phiếu riêng lẻ cũng được kỳ vọng tạo lực đẩy cho thị trường. Cụ thể, quy định về mục đích sử dụng vốn rõ ràng hơn, tính minh bạch được nâng cao, đồng thời dự kiến cho phép ngân hàng thương mại tham gia quản lý tài sản đảm bảo.

“Việc tháo gỡ các điểm nghẽn chính sách, cùng bối cảnh hạn chế tín dụng vào các lĩnh vực thâm dụng vốn sẽ tạo dư địa lớn cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển”, ông Thuân nhấn mạnh.

Dù vậy, ông Thuân lưu ý nhà đầu tư cá nhân cần đặc biệt thận trọng.

Theo thống kê, trong tổng số khoảng 1,4 triệu tỷ đồng TPDN đang lưu hành, có tới 30–40% được nắm giữ và phân phối qua các ngân hàng và công ty chứng khoán. Với nhà đầu tư cá nhân, yếu tố pháp lý cần được xem xét kỹ lưỡng.

Thực tế cho thấy có những sản phẩm mang danh trái phiếu nhưng bản chất lại giống tiền gửi trực tuyến, không do công ty chứng khoán phát hành hoặc bảo lãnh, tiềm ẩn rủi ro lớn do thông tin hạn chế.

Ông Thuân cũng cảnh báo về tình trạng “tiết kiệm online trá hình trái phiếu” đang có dấu hiệu quay trở lại. “Những trái phiếu có lãi suất cao 12–14% cần được xem xét rất kỹ, bởi rủi ro đi kèm là không nhỏ”, ông nói.

Ngoài ra, trái phiếu không đơn thuần là một kênh đầu tư độc lập mà chịu tác động từ chu kỳ thị trường tài chính. Khi thị trường cổ phiếu kém hấp dẫn, dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang trái phiếu.

Tuy nhiên, nếu nhà đầu tư vừa nắm giữ cổ phiếu, vừa sở hữu trái phiếu của cùng một doanh nghiệp, rủi ro có thể tăng lên đáng kể.

“Thực tế cho thấy, trước khi doanh nghiệp gặp khó khăn về thanh khoản và nghĩa vụ trả nợ trái phiếu, giá cổ phiếu thường giảm mạnh, có trường hợp tới 90%. Trường hợp của Novaland là một ví dụ điển hình”, ông Thuân dẫn chứng.

Bên cạnh đó, thanh khoản của thị trường trái phiếu vẫn là hạn chế lớn. Năm 2025, tổng giá trị giao dịch khoảng 192.000 tỷ đồng, tương đương trung bình 6.000 tỷ đồng mỗi ngày, nhưng chủ yếu theo hình thức thỏa thuận, không linh hoạt như cổ phiếu.

Về bản chất, lợi nhuận từ trái phiếu là dòng tiền cố định được chiết khấu theo kỳ vọng, do đó dù doanh nghiệp tăng trưởng mạnh, nhà đầu tư trái phiếu cũng không hưởng thêm lợi ích như cổ đông. Vì vậy, việc lựa chọn trái phiếu chỉ dựa vào lãi suất cao là không phù hợp.

Theo khuyến nghị của ông Thuân, nhà đầu tư cần lưu ý ba yếu tố quan trọng.

Thứ nhất là đánh giá kỹ năng lực tài chính và khả năng trả nợ của tổ chức phát hành, bởi doanh nghiệp “lớn” chưa chắc đã “khỏe”.

Thứ hai là xem xét chặt chẽ điều khoản trái phiếu, đặc biệt là mục đích sử dụng vốn. Thứ ba là tham khảo xếp hạng tín nhiệm và các chỉ số tài chính để ước lượng rủi ro vỡ nợ.

“Trong đầu tư luôn tồn tại sự đánh đổi. Xếp hạng tín nhiệm càng cao thì lãi suất càng thấp và ngược lại. Nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ trước khi xuống tiền, nhất là với các khoản đầu tư dài hạn”, ông Thuân khuyến nghị.