ĐBQH Phạm Văn Hòa: DN lỗ không đóng thuế, hộ cá nhân mưa bão vắng khách vẫn phải nộp, quá bất hợp lý

Theo thông tin mới nhất, Bộ Tài chính không ủng hộ việc chia nhỏ ngưỡng doanh thu miễn thuế theo từng ngành nghề. Lý do cốt lõi được cơ quan này đưa ra là sự chênh lệch thu nhập giữa các ngành ở ngưỡng khởi điểm là "không lớn". Thay vì sử dụng ngưỡng chịu thuế làm công cụ điều tiết, hệ thống pháp luật hiện hành chọn cách điều chỉnh thông qua thuế suất.

Cụ thể, Bộ Tài chính nhấn mạnh 3 lợi ích của việc áp dụng ngưỡng chung: Giúp cả cơ quan thuế và người dân dễ hiểu, dễ áp dụng, giảm thiểu các thủ tục hành chính rườm rà; ngăn chặn tình trạng "chuyển đổi ngành nghề trên giấy" để hưởng lợi từ các ngưỡng thuế khác nhau; nhiều quốc gia cũng sử dụng một ngưỡng chung kết hợp với các tỷ lệ thuế suất linh hoạt.

Đặc biệt, theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP, ngưỡng doanh thu miễn thuế đã được nâng mạnh từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng/năm. Đây được coi là nỗ lực lớn nhằm bao phủ rộng hơn các đối tượng kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ trong bối cảnh kinh tế biến động.

Góc nhìn phản biện

Dưới góc nhìn thực tế, Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng cơ chế này vẫn tồn tại những điểm bất hợp lý sâu sắc khi so sánh giữa doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

"Doanh nghiệp làm ăn lỗ lã thì được khấu trừ thuế, thậm chí không phải đóng một đồng xu nào. Trong khi đó, những hộ bán tạp hóa, ăn uống hàng ngày làm gì có chuyện được khấu hao chi phí hay trừ đi khi gặp mưa bão, vắng khách," ông Hòa thẳng thắn nêu quan điểm.

Sự bất cập nằm ở bản chất cách tính: Doanh nghiệp thuế đánh trên lợi nhuận (đã trừ chi phí đầu vào, nhân công, mặt bằng). Trong khi đó hộ kinh doanh thuế đánh trực tiếp trên doanh thu tổng, không phụ thuộc vào việc khoản tiền đó đã được thanh toán hay chưa, và cũng không được trừ chi phí đầu vào.

Chính đặc điểm này khiến hộ kinh doanh chịu áp lực lớn hơn khi gặp rủi ro thị trường. Một hộ kinh doanh dịch vụ có biên lợi nhuận cao sẽ được hưởng lợi hơn so với một hộ bán lẻ có doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thực tế "mỏng như cánh gián".

Bài toán giữa công bằng và khả thi

Thực tế, hệ thống thuế hiện tại đã cố gắng bù đắp sự khác biệt này bằng cách áp tỷ lệ thuế khác nhau: Thương mại (1% - 5% thuế GTGT) thường thấp hơn dịch vụ do biên lợi nhuận thấp hơn.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến vẫn cho rằng nếu chỉ nhìn vào doanh thu mà không xét đến đặc thù ngành nghề, thuế vẫn chưa phản ánh đúng năng lực tài chính thực tế của người dân.

Bên cạnh đó, vấn đề "liêm chính" của cán bộ thuế cũng được đặt ra. Ông Phạm Văn Hòa lưu ý tình trạng cùng một mặt hàng, doanh thu tương đồng nhưng "bên thuế cao, bên thuế thấp" do sự thiếu khách quan trong giám sát và đôn đốc.