Đề xuất cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 mua, sử dụng thuốc lá

Thông tin được đưa ra tại hội thảo hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá 2026 do Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá tổ chức ngày 22/5.

Theo bà Trần Thị Vân Ngọc, Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện đề xuất hai nhóm chính sách lớn.

Thứ nhất là cấm hoàn toàn việc sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, tàng trữ, quảng cáo, tài trợ và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác.

Thứ hai là cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

Ngoài hai nhóm chính sách trên, Bộ Y tế cũng đề nghị Chính phủ xem xét đưa thêm quy định cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua và sử dụng thuốc lá vào dự thảo luật lần này. Trong trường hợp chưa phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội hiện nay, chính sách có thể được triển khai vào thời điểm thích hợp hơn.

Theo Bộ Y tế, mục tiêu của đề xuất là từng bước hình thành một thế hệ người Việt Nam không hút thuốc.

Sau thời gian thực hiện chính sách, Bộ Y tế nhận thấy, nếu chấp hành nghiêm túc, quy định trên sẽ giúp giảm mạnh tỷ lệ hút thuốc trong cộng đồng, hạn chế số người hút thuốc thụ động và bảo vệ sức khỏe người dân.

Ngoài lợi ích về y tế, chính sách còn được kỳ vọng góp phần giảm chi phí điều trị bệnh liên quan thuốc lá và hạn chế thiệt hại kinh tế do suy giảm năng suất lao động.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả và bảo đảm tính khả thi, Bộ Y tế cho rằng cần có sự đồng thuận từ Quốc hội, Chính phủ, các bộ ngành liên quan và người dân.

Trong đó, vai trò phối hợp của Bộ Công an và Bộ Công Thương được đánh giá là đặc biệt quan trọng trong việc kiểm soát hoạt động mua bán thuốc lá đối với nhóm đối tượng bị cấm.

Bộ Y tế cũng đề xuất triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ như tăng cường truyền thông cho người bán và người mua, kiểm soát chặt tại các điểm bán lẻ thông qua xác minh năm sinh, giảm số lượng điểm kinh doanh thuốc lá và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Bên cạnh đó, các chương trình hỗ trợ cai nghiện thuốc lá vẫn cần được duy trì để giúp người hút thuốc bỏ thuốc hiệu quả hơn.

Hiện nay, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cơ bản đã hoàn thành bước xây dựng chính sách và lấy ý kiến thành viên Chính phủ. Dự thảo đang chờ Chính phủ ban hành nghị quyết thông qua.

Theo các chuyên gia, chính sách “Thế hệ không thuốc lá” đã được nhiều quốc gia trên thế giới nghiên cứu và áp dụng nhằm bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên khỏi nguy cơ nghiện nicotine.

Khác với các biện pháp truyền thống tập trung vào người trưởng thành đang hút thuốc, chính sách này hướng đến việc ngăn chặn thế hệ trẻ tiếp cận thuốc lá ngay từ đầu, qua đó từng bước thay đổi nhận thức xã hội về việc hút thuốc.

Các chuyên gia y tế cho biết trẻ em và thanh thiếu niên dễ bị phụ thuộc nicotine hơn do não bộ chưa phát triển hoàn thiện. Đặc biệt, vùng não kiểm soát hành vi và nhận thức vẫn tiếp tục phát triển đến khoảng 25 tuổi.

Ngoài ra, giới trẻ hiện cũng là nhóm bị ngành công nghiệp thuốc lá nhắm tới thông qua quảng cáo trên mạng xã hội, hình ảnh sản phẩm bắt mắt và các chiến dịch tiếp thị trực tuyến.

Một nghiên cứu tại Vương quốc Anh cho thấy nếu chính sách “Thế hệ không thuốc lá” được triển khai hiệu quả, nó sẽ có tác động đến lợi ích sức khỏe cộng đồng trong 30 năm.

Theo dự báo, tỷ lệ hút thuốc ở nhóm 14-30 tuổi có thể giảm từ 13% năm 2023 xuống gần bằng 0 vào năm 2050. Trong khi đó, tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành được kỳ vọng giảm từ 12,7% xuống còn khoảng 1,5% vào năm 2056.