Đề xuất cấm trưng bày thuốc lá, chủ cửa hàng muốn bán phải để trong tủ đựng riêng, có rèm che kín

Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với đề xuất cấm các cơ sở kinh doanh trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức - một nội dung đáng chú ý trong dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm xóa bỏ tình trạng quảng cáo trá hình, hạn chế khả năng tiếp cận của trẻ em, thanh thiếu niên và tạo thêm điều kiện hỗ trợ người hút thuốc giảm, tiến tới cai nghiện.

Phát biểu tại hội thảo truyền thông chính sách về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, được tổ chức ngày 27/2 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết kinh nghiệm quốc tế cho thấy đã có 59 quốc gia áp dụng lệnh cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán. Tại các quốc gia này, tỷ lệ người trưởng thành hút thuốc thấp hơn khoảng 7% so với nhóm quốc gia chưa triển khai biện pháp tương tự. Theo ông, đây là căn cứ quan trọng để Việt Nam xem xét bổ sung quy định mang tính phòng ngừa ngay từ môi trường mua bán.

Cùng quan điểm, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) nhận định việc che khuất hoàn toàn bao thuốc sẽ làm giảm sức hấp dẫn của sản phẩm, hạn chế hành vi mua ngoài dự định và thu hẹp cơ hội tiếp cận của trẻ em, thanh thiếu niên. Quy định này cũng phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia trong khuôn khổ Công ước khung về Kiểm soát thuốc lá.

Theo đề xuất, các điểm bán thuốc lá phải bảo quản sản phẩm trong tủ riêng, không để chung với các loại hàng hóa khác. Tủ chứa cần có cửa đóng kín hoặc mành che, bảo đảm che khuất hoàn toàn bao thuốc; người bán có trách nhiệm đóng tủ ngay sau khi lấy sản phẩm giao cho khách. Cơ quan soạn thảo đánh giá biện pháp che khuất giúp giảm kích thích tiêu dùng và hạn chế mua bốc đồng.

Kết quả giám sát tại một số đô thị lớn cho thấy xung quanh mỗi trường học hiện có trung bình 13 điểm bán thuốc lá. Việc cho phép bày bán công khai bao thuốc trong bối cảnh này bị cho là tạo điều kiện quá thuận lợi để học sinh tiếp cận, đồng thời duy trì hình thức quảng bá trực tiếp ngay tại nơi mua bán.

Sau 13 năm Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được triển khai, Việt Nam vẫn đối mặt gánh nặng lớn về sức khỏe và kinh tế. Hiện cả nước có khoảng 15,8 triệu người hút thuốc; mỗi năm, khói thuốc liên quan tới hơn 100.000 ca tử vong. Riêng năm 2022, tổn thất kinh tế do thuốc lá gây ra ước tính khoảng 108.700 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP.

Từ góc độ y tế công cộng, chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam đề xuất ban soạn thảo xem xét xóa bỏ hoàn toàn khu vực dành riêng cho người hút thuốc trong nhà và trên các phương tiện giao thông. Các trường đại học cần xây dựng môi trường không khói thuốc trên toàn bộ khuôn viên. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số, phát triển ứng dụng di động hoặc thiết lập đường dây nóng để người dân phản ánh nhanh các hành vi vi phạm được xem là giải pháp hỗ trợ thực thi hiệu quả.

Đề xuất cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán đang thu hút nhiều ý kiến khác nhau, song theo Bộ Y tế, đây là bước đi cần thiết nhằm thu hẹp không gian tiếp thị sản phẩm gây hại, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thế hệ trẻ.