Đề xuất cho phép ngân hàng, taxi, rạp chiếu phim không phải xuất hóa đơn từng giao dịch

Bộ Tài chính đề xuất cho phép ngân hàng, chứng khoán, taxi, rạp chiếu phim, thương mại điện tử được xuất hóa đơn tổng cuối ngày, thay vì từng lần như quy định hiện nay, nhằm giảm áp lực cho doanh nghiệp và tránh nguy cơ quá tải hệ thống hóa đơn điện tử.

Đề xuất này được nêu trong dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 123/2020/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ, đã được sửa đổi bởi Nghị định số 70/2025/NĐ-CP, hiện đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến. Theo cơ quan soạn thảo, việc khôi phục cơ chế lập hóa đơn tổng là cần thiết đối với các lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn nhưng giá trị từng giao dịch nhỏ, đặc biệt với nhóm khách hàng là cá nhân không kinh doanh.

Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện, dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim và dịch vụ thương mại điện tử, bao gồm cả hoạt động bưu chính, vận chuyển cho sàn, được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng.

Điều kiện đặt ra là các đơn vị này phải có hệ thống phần mềm kiểm soát, quản lý chi tiết từng giao dịch đối với người mua là cá nhân không kinh doanh.

Đối với lĩnh vực vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi, Bộ Tài chính đề xuất cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày nếu doanh nghiệp sử dụng phần mềm tính tiền theo quy định của Luật Đường bộ và phần mềm này thể hiện đầy đủ thông tin chuyến đi, gồm tên đơn vị kinh doanh vận tải, biển kiểm soát phương tiện, hành trình, cự ly chuyến đi và tổng số tiền hành khách phải trả.

Trong mọi trường hợp, nếu khách hàng có nhu cầu lấy hóa đơn theo từng giao dịch, đơn vị cung cấp dịch vụ vẫn phải lập và cung cấp hóa đơn riêng lẻ theo yêu cầu.

Theo dự thảo, việc lập hóa đơn tổng phải căn cứ trên dữ liệu chi tiết tại hệ thống quản lý của đơn vị. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu và có nghĩa vụ cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.

Bộ Tài chính cho biết, đề xuất này xuất phát từ thực tiễn triển khai Nghị định 70/2025/NĐ-CP, trong đó đã bãi bỏ quy định lập hóa đơn tổng trước đây. Việc này khiến số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế. Hệ thống hiện được thiết kế để tiếp nhận, xử lý và lưu trữ khoảng 6,4 tỷ hóa đơn mỗi năm, trong khi số lượng hóa đơn thực tế đã lên tới khoảng 18 tỷ, gấp ba lần công suất thiết kế ban đầu.

Theo ước tính của cơ quan thuế, nếu các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, máy tính tiền và các ngành có giao dịch nhỏ lẻ đồng loạt thực hiện xuất hóa đơn cho từng giao dịch, số lượng hóa đơn phát sinh có thể lên tới khoảng 60 tỷ mỗi năm.

Điều này tiềm ẩn nguy cơ quá tải nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động lập hóa đơn của doanh nghiệp và sự vận hành của toàn bộ nền kinh tế. Thực tế hiện nay, nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán vẫn chưa thể xuất hóa đơn cho từng giao dịch đối với khách hàng cá nhân không kinh doanh do chưa đáp ứng được yêu cầu về hạ tầng công nghệ thông tin.

Bên cạnh áp lực kỹ thuật, việc buộc lập hóa đơn cho từng giao dịch nhỏ lẻ cũng làm gia tăng đáng kể chi phí tuân thủ đối với doanh nghiệp trong các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, điện lực và dịch vụ công cộng. Các doanh nghiệp phải bố trí thêm nhân sự, tăng chi phí vận hành, lưu trữ dữ liệu trong khi phần lớn khách hàng cá nhân không có nhu cầu lấy hóa đơn riêng lẻ.

Nhiều tập đoàn, doanh nghiệp và hiệp hội ngành nghề vì vậy đã kiến nghị cho phép quay lại cơ chế lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng, nhằm giảm chi phí nhưng vẫn bảo đảm dữ liệu giao dịch đầy đủ, minh bạch phục vụ công tác quản lý thuế.

Theo Bộ Tài chính, cơ quan này đã tiếp nhận kiến nghị từ các hiệp hội và doanh nghiệp trong lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán, vận tải, chiếu phim và thương mại điện tử như Vingroup, BHD, Lotte Cinema, Grab, Shopee và Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam. Các ý kiến đều cho rằng việc khôi phục hóa đơn tổng là phù hợp với thực tiễn, đặc biệt đối với khách hàng cá nhân không kinh doanh và không có nhu cầu lấy hóa đơn.

Song song với việc sửa đổi quy định, Bộ Tài chính cũng đề xuất cơ chế chuyển tiếp đối với các tổ chức, doanh nghiệp chưa kịp nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin theo yêu cầu của Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Theo đó, trong giai đoạn quá độ, các đơn vị này được tiếp tục thực hiện lập hóa đơn theo quy định mới mà không bị coi là vi phạm, nhằm tránh phát sinh thêm gánh nặng chi phí tuân thủ và bảo đảm tính ổn định trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ngày 31/12/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2835 phê duyệt danh mục và phân công cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy định chi tiết thi hành các luật, nghị quyết được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10.

Theo kế hoạch, Nghị định quy định về hóa đơn, chứng từ sẽ được trình Chính phủ trong tháng 4/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Tuy nhiên, do tính cấp bách liên quan đến nguy cơ quá tải hệ thống hóa đơn điện tử, Bộ Tài chính đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung Nghị định 70 theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Theo cơ quan soạn thảo, quy định mới không làm phát sinh thủ tục hành chính, không tạo ra trách nhiệm pháp lý mới hay làm tăng trách nhiệm pháp lý đối với doanh nghiệp, mà góp phần đơn giản hóa thủ tục, giảm số lượng chứng từ phải lập, qua đó giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm áp lực tuân thủ, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý thuế chặt chẽ, minh bạch.