Đề xuất doanh nghiệp thua lỗ vẫn được niêm yết HoSE

Tại tọa đàm diễn ra ngày 5/1/2026 do báo Tuổi Trẻ tổ chức, ông Johan Nyvene – Chủ tịch HĐQT Chứng khoán TP. HCM (HSC) đã đề xuất nghiên cứu cơ chế cho phép một số doanh nghiệp chưa có lãi vẫn được niêm yết và giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. HCM (HoSE).

Theo ông Nyvene, việc mở rộng điều kiện niêm yết sẽ tạo thêm không gian cho nhóm doanh nghiệp đặc thù và các nhà đầu tư chấp nhận rủi ro cao, thay vì buộc doanh nghiệp phải rời sàn khi không đáp ứng yêu cầu lợi nhuận hoặc phát sinh lỗ lũy kế. Cách tiếp cận này, theo ông, đặc biệt phù hợp trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới xây dựng các Trung tâm tài chính quốc tế (IFC).

Hiện nay, theo quy định, HoSE không chấp nhận niêm yết mới đối với doanh nghiệp đang thua lỗ. Điều kiện niêm yết yêu cầu doanh nghiệp phải có lãi trong hai năm liên tiếp trước năm đăng ký và không có lỗ lũy kế. Đối với các doanh nghiệp đã niêm yết, việc thua lỗ không đồng nghĩa với hủy niêm yết ngay, song cổ phiếu có thể bị đưa vào diện cảnh báo hoặc kiểm soát. Trong trường hợp kết quả kinh doanh tiếp tục xấu đi, như lỗ ba năm liên tiếp, vốn chủ sở hữu âm hoặc lỗ lũy kế vượt vốn điều lệ thực góp, cổ phiếu sẽ đối mặt nguy cơ bị hủy niêm yết bắt buộc.

Để minh họa, ông Johan Nyvene dẫn kinh nghiệm từ thị trường Mỹ, nơi nhiều doanh nghiệp công nghệ hoặc lĩnh vực mới được phép lên sàn dựa trên tiềm năng tăng trưởng, dù chưa tạo ra lợi nhuận trong ngắn hạn. Thực tế, sàn Nasdaq không đặt điều kiện bắt buộc về lợi nhuận khi niêm yết, mà tập trung vào các tiêu chí khác như vốn chủ sở hữu tối thiểu, quy mô vốn hóa, giá cổ phiếu tối thiểu (thường từ 4 USD hoặc thấp hơn nếu đáp ứng các điều kiện bổ sung), số lượng cổ đông, tính thanh khoản cũng như chuẩn mực quản trị và công bố thông tin.

Nhờ cách tiếp cận này, nhiều doanh nghiệp công nghệ và startup tăng trưởng nhanh vẫn có thể niêm yết trên Nasdaq. Tuy nhiên, sau khi lên sàn, nếu không đáp ứng các yêu cầu duy trì như giá cổ phiếu tối thiểu, vốn chủ sở hữu hoặc nghĩa vụ công bố thông tin, cổ phiếu vẫn có thể bị cảnh báo hoặc hủy niêm yết.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thành Trung – Tổng Giám đốc CTCP Đầu tư FinSuccess cho rằng quy định hiện hành đang tạo ra rào cản đáng kể đối với các doanh nghiệp trong giai đoạn đầu tư và hình thành. Theo ông Trung, hệ sinh thái hỗ trợ vốn cho nhóm doanh nghiệp này tại Việt Nam, đặc biệt là các quỹ đầu tư mạo hiểm, vẫn còn hạn chế. Việc không thể tiếp cận thị trường chứng khoán khiến khả năng huy động vốn của họ bị thu hẹp đáng kể.

Do đó, mở rộng cánh cửa niêm yết được kỳ vọng sẽ mang lại thêm một kênh huy động vốn quan trọng cho các doanh nghiệp này, đồng thời giúp thị trường chứng khoán có thêm hàng hóa, tăng tính đa dạng cho nhà đầu tư.

Trao đổi về vấn đề này, bà Phạm Thị Thùy Linh – Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết Chính phủ đã giao Bộ Tài chính xây dựng một nghị định riêng nhằm hướng dẫn hoạt động giao dịch đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Theo bà Linh, các doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo thường phải đầu tư chi phí lớn trong giai đoạn đầu, khiến họ khó đáp ứng các tiêu chí về lợi nhuận theo quy định niêm yết truyền thống.

Vì vậy, cơ quan quản lý đang nghiên cứu khả năng xây dựng một bảng giao dịch riêng với điều kiện niêm yết linh hoạt hơn cho nhóm doanh nghiệp này. Thay vì đặt nặng yếu tố lợi nhuận hiện tại, các tiêu chí đánh giá sẽ tập trung nhiều hơn vào tiềm năng doanh thu và khả năng sinh lời trong tương lai.

Bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động niêm yết, bà Thùy Linh cho biết trong Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, cơ quan quản lý đặt mục tiêu phát triển thị trường song hành cả về quy mô và chất lượng. Trọng tâm là nâng cao chất lượng hàng hóa, sản phẩm và dịch vụ, đồng thời cải thiện mức độ minh bạch và quản trị của các công ty đại chúng.