Đề xuất nâng trần tín dụng cho dự án trọng điểm tại Hà Nội, mức tối đa tới 52%

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang xây dựng dự thảo sửa đổi, bổ sung Quyết định số 09/2024/QĐ-TTg, qua đó đề xuất nới “room” cấp tín dụng vượt giới hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn cho các dự án trọng điểm, đặc biệt trên địa bàn Thủ đô Hà Nội.

Động thái này được đặt trong bối cảnh hàng loạt dự án hạ tầng, năng lượng quy mô lớn cần nguồn lực tài chính lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng.

Theo dự thảo, các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Hà Nội theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội sẽ được xem xét cho vay vượt trần.

Cụ thể, mức cấp tín dụng tối đa đối với một khách hàng không vượt quá 38% vốn tự có của ngân hàng, và tối đa 52% đối với một khách hàng cùng người có liên quan.

Đây là mức cao hơn đáng kể so với quy định hiện hành của Luật Các tổ chức tín dụng, vốn đang khống chế ở mức 13% đối với một khách hàng và 21% với nhóm khách hàng liên quan trong năm nay, và sẽ tiếp tục giảm xuống 12% và 19% vào năm sau.

Việc nới trần được thiết kế có điều kiện. Theo đó, khách hàng chỉ được xem xét cấp tín dụng vượt giới hạn khi có nhu cầu vốn để thực hiện các chương trình, dự án do Quốc hội hoặc Thủ tướng quyết định chủ trương đầu tư, thuộc lĩnh vực ưu tiên, hoặc là các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô đã được Hội đồng nhân dân và UBND thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư.

Quy định này nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để huy động nguồn vốn tín dụng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bám sát cơ chế thí điểm theo Nghị quyết của Quốc hội.

Ngân hàng Nhà nước cho biết, việc xác lập ngưỡng 38% và 52% được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn triển khai trong thời gian qua.

Trước đó, Chính phủ đã cho phép các tổ chức tín dụng cấp tín dụng vượt giới hạn cho nhiều dự án trọng điểm quốc gia như Thủy điện Sơn La, Thủy điện Lai Châu, Nhiệt điện Vĩnh Tân 4 hay gần đây là Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1.

Trong trường hợp dự án Quảng Trạch 1, mức cấp tín dụng tối đa cũng được áp dụng tương tự, ở mức 38% cho một khách hàng và 52% cho nhóm khách hàng liên quan.

Từ thực tiễn này, cơ quan soạn thảo cho rằng việc quy định rõ các ngưỡng cụ thể không chỉ giúp tạo điều kiện huy động nguồn vốn lớn cho các dự án quy mô lớn, mà còn thiết lập khuôn khổ pháp lý minh bạch, đảm bảo an toàn cho hệ thống ngân hàng.

Việc kiểm soát rủi ro tập trung tín dụng vẫn là nguyên tắc xuyên suốt, nhất là trong bối cảnh Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đặt ra lộ trình giảm dần giới hạn cấp tín dụng để phân tán dòng vốn trong nền kinh tế.

Song song với việc nới trần, dự thảo cũng nhấn mạnh cơ chế cho vay hợp vốn giữa các ngân hàng như một giải pháp quan trọng. Với các dự án có nhu cầu vốn đặc biệt lớn, nhiều tổ chức tín dụng có thể cùng tham gia tài trợ, qua đó vừa đáp ứng đủ nguồn vốn, vừa phân tán rủi ro và nâng cao chất lượng thẩm định.

Dữ liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, với quy mô vốn tự có của một số ngân hàng thương mại lớn hiện nay, khả năng cấp tín dụng theo đề xuất là rất đáng kể.

Chẳng hạn, với Vietcombank và VietinBank có vốn tự có lần lượt hơn 222.720 tỷ đồng và gần 229.180 tỷ đồng, mức cho vay tối đa đối với một khách hàng có thể lên tới khoảng 87.000 tỷ đồng và khoảng 119.000 tỷ đồng đối với nhóm khách hàng liên quan.

Trong khi đó, một số dự án trọng điểm tại Hà Nội có tổng mức đầu tư khoảng 300.000 tỷ đồng, với nhu cầu vay tới 85% (tương đương khoảng 255.000 tỷ đồng), cho thấy dư địa áp dụng cơ chế này là rất lớn.

Bên cạnh việc mở rộng điều kiện và quy mô cấp tín dụng, dự thảo cũng tập trung cải cách thủ tục hành chính theo hướng rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Cụ thể, thời gian đăng tải thư mời hợp vốn được rút từ 45 ngày xuống còn 30 ngày. Quy trình thẩm định cũng được tinh gọn khi Ngân hàng Nhà nước sẽ lấy ý kiến các bộ, ngành trong vòng 5 ngày làm việc sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ; các cơ quan liên quan phản hồi trong 5 ngày, trước khi cơ quan quản lý hoàn tất kiểm tra và trình cấp có thẩm quyền trong tối đa 17 ngày tiếp theo.

Đáng chú ý, dự thảo cũng bổ sung thẩm quyền cho Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trong việc xem xét, quyết định cấp tín dụng vượt giới hạn đối với một số trường hợp theo Nghị quyết 258. Điều này giúp tăng tính chủ động trong điều hành, đồng thời rút ngắn quy trình so với việc trình Thủ tướng trong mọi trường hợp.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững, thời gian qua, một số ngân hàng đã triển khai các gói tín dụng quy mô lớn dành riêng cho các dự án hạ tầng chiến lược, giao thông và công nghệ.

Theo đó, lãi suất cho vay ưu đãi của gói tín dụng thường thấp hơn tối thiểu từ 1% đến 1,5%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng cho vay. Mức ưu đãi này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí vốn, cải thiện dòng tiền và tăng cường năng lực triển khai dự án, trong bối cảnh áp lực tài chính vẫn hiện hữu đối với nhiều nhà đầu tư hạ tầng.

Điển hình, mới đây, Agribank cùng các NHTM là: MB, BIDV, MBV và Công ty Cổ phần đường cao tốc Vành đai 4 Hà Nội đã ký kết Hợp đồng tín dụng tài trợ vốn đối với Dự án Đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đảm bảo đủ nguồn vốn triển khai dự án trọng điểm Quốc gia.

Dự án có tổng mức đầu tư hơn 85.000 tỷ đồng, được chia thành 3 dự án thành phần chính, trong đó Dự án thành phần 3 - Đầu tư xây dựng đường cao tốc được thực hiện theo phương thức đối tác công tư PPP, có tổng mức đầu tư hơn 53.553tỷ đồng.

Trong khuôn khổ triển khai Dự án, Agribank đã phối hợp chặt chẽ với các tổ chức tín dụng uy tín, có tiềm lực tài chính và bề dày kinh nghiệm, cùng tham gia tài trợ vốn cho Dự án thành phần 3.

Ngân hàng Nhà nước đánh giá, trong bối cảnh nhu cầu vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược ngày càng lớn, việc thiết kế cơ chế cấp tín dụng vượt giới hạn theo hướng linh hoạt nhưng vẫn kiểm soát rủi ro là cần thiết.

Đây được xem là bước đi nhằm vừa tháo gỡ điểm nghẽn về vốn cho các dự án trọng điểm, vừa đảm bảo an toàn cho toàn hệ thống ngân hàng trong dài hạn.