Đề xuất phụ cấp tới 300% lương cho công chức xử lý tranh chấp đầu tư quốc tế

Viên chức, công chức trực tiếp tham gia giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế có thể được hưởng phụ cấp lên đến 300% mức lương hiện hưởng.

Đây là một trong những nội dung đáng chú ý trong dự thảo Nghị quyết về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp ngày 19/3.

Theo dự thảo, viên chức làm việc tại Trung tâm phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, cùng với công chức được điều động đến Trung tâm, sẽ được hưởng phụ cấp tăng thêm hằng tháng bằng 100% mức lương hiện hưởng.

Đặc biệt, trong thời gian trực tiếp tham gia giải quyết các vụ việc tranh chấp theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, mức phụ cấp có thể tăng lên nhưng không vượt quá 300% mức lương hiện hưởng.

Ngoài ra, nhóm này còn được hưởng các chế độ đãi ngộ về đào tạo, bồi dưỡng, cũng như được bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công việc.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, thời gian qua công tác giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế đã đạt một số kết quả tích cực nhờ sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Chính phủ và sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương.

Tuy nhiên, số lượng vụ việc mới có xu hướng gia tăng, giá trị tranh chấp ngày càng lớn, tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại đáng kể về kinh tế, uy tín và môi trường đầu tư nếu không có cơ chế phối hợp hiệu quả và nguồn lực đủ mạnh.

Thực tế cũng cho thấy, dù đã có Quy chế phối hợp giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế theo Quyết định số 14/2020/QĐ-TTg, song hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn nhiều bất cập.

Các vấn đề như xác định cơ quan chủ trì, cơ chế phối hợp, quy định về phòng ngừa tranh chấp, cũng như bảo đảm nguồn lực về nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất và dữ liệu vẫn chưa được quy định đầy đủ, đồng bộ. Đồng thời, chưa có khung pháp lý phù hợp cho hoạt động hòa giải trong quá trình tố tụng.

Từ đó, dự thảo Nghị quyết được xây dựng nhằm hoàn thiện cơ chế phòng ngừa, cảnh báo sớm và giải quyết tranh chấp, trong đó nhấn mạnh việc xử lý sớm thông qua thương lượng, hòa giải.

Dự thảo cũng đặt ra yêu cầu xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức có hành vi hoặc quyết định là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tranh chấp; đồng thời quy định cơ quan chủ trì phải chịu trách nhiệm toàn diện trong tổ chức giải quyết vụ việc, bảo đảm chất lượng, tiến độ và lợi ích quốc gia.

Một điểm đáng chú ý khác là việc thành lập Trung tâm phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế với cơ chế hoạt động đặc thù. Trung tâm được ngân sách nhà nước bảo đảm chi thường xuyên, đồng thời có thể thu từ dịch vụ tư vấn, hỗ trợ pháp lý và tiếp nhận các nguồn viện trợ, tài trợ theo quy định.

Trung tâm cũng được áp dụng cơ chế khoán chi, thuê chuyên gia, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số.

Về nhân sự, dự thảo cho phép Bộ trưởng Bộ Tư pháp quyết định mức lương và nội dung hợp đồng đối với chuyên gia, bảo đảm tương xứng với nhiệm vụ và phù hợp với mặt bằng thị trường lao động trong lĩnh vực này, nhưng không vượt quá 100 lần mức lương cơ sở. Đồng thời, Bộ trưởng cũng có thẩm quyền quyết định thành lập Trung tâm.

Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết đa số ý kiến tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết theo trình tự rút gọn, nhằm thể chế hóa chủ trương của Bộ Chính trị và Ban Chỉ đạo Trung ương, tạo cơ sở pháp lý cho việc chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm tranh chấp, bảo đảm thực hiện các cam kết quốc tế và bảo vệ lợi ích quốc gia.

Tuy nhiên, ông Mãi cũng lưu ý dự thảo đang thiết kế cơ chế tài chính, nhân sự ở mức đặc thù cao, trong khi chức năng của Trung tâm chủ yếu là nghiên cứu, tư vấn, đào tạo, hỗ trợ chuyên môn và xây dựng cơ sở dữ liệu; còn trách nhiệm xử lý tranh chấp chủ yếu thuộc các bộ, ngành, địa phương.

Vì vậy, cần rà soát để bảo đảm sự tương xứng giữa chức năng, nhiệm vụ và chính sách đãi ngộ, tránh phát sinh bất hợp lý trong khu vực công.

Liên quan đến mức lương chuyên gia, nhiều ý kiến đề nghị chỉ quy định nguyên tắc thay vì ấn định cứng mức trần 100 lần lương cơ sở trong Nghị quyết, do đây là nội dung thuộc thẩm quyền điều hành của Chính phủ.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành với nội dung Chính phủ trình.

Đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, đặc biệt là tăng cường các quy định về phòng ngừa tranh chấp và hoàn thiện mô hình tổ chức của cơ quan chuyên trách, nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Sau khi tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo Nghị quyết gồm 6 chương, 22 điều dự kiến sẽ được trình Quốc hội khóa XVI xem xét tại kỳ họp thứ nhất.