Đề xuất phụ thu nhiên liệu, điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa

Ngày 10/3, cơ quan này kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ một loạt giải pháp ứng phó nguy cơ thiếu nhiên liệu bay, đồng thời hỗ trợ các hãng hàng không duy trì hoạt động khai thác trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao.

Theo đó, Cục Hàng không đề nghị Chính phủ xem xét sửa đổi chính sách thuế xuất nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Cơ quan này cũng kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026, đồng thời bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) từ mức 10% xuống mức phù hợp.

Đáng chú ý, Cục Hàng không đề xuất cho phép các hãng áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa, với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá nhiên liệu Jet A-1.

Cơ quan này cũng kiến nghị các bộ, ngành xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay trên các đường bay nội địa khi cần thiết để giúp các hãng duy trì hoạt động khai thác.

Bên cạnh các giải pháp về chính sách, Cục Hàng không đề xuất thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với một số quốc gia đang hạn chế xuất khẩu nhiên liệu như Thái Lan và Trung Quốc nhằm bảo đảm các doanh nghiệp Việt Nam thực hiện được các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký. Cơ quan này cũng đề nghị xem xét giảm 50% một số loại phí trong lĩnh vực hàng không, như phí cất hạ cánh và phí điều hành bay, tương tự các biện pháp hỗ trợ trong giai đoạn dịch COVID-19.

Ngoài ra, Cục Hàng không kiến nghị Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ về thuế, phí cho ngành hàng không. Đồng thời, đề nghị Bộ Công Thương thúc đẩy mở rộng nguồn cung nhiên liệu và chỉ đạo các nhà máy lọc dầu trong nước như Nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn tăng tối đa công suất sản xuất nhiên liệu Jet A-1 phục vụ ngành hàng không.

Các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không cũng được khuyến nghị chủ động tìm kiếm thêm nguồn cung từ Hàn Quốc, Brunei, Ấn Độ và Nhật Bản, đồng thời điều phối hiệu quả lượng tồn kho trong hệ thống kho trên toàn quốc. Bên cạnh đó, các đơn vị được khuyến nghị tăng mua nhiên liệu nội địa từ hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn.

Từ cuối tháng 2, căng thẳng quân sự tại Trung Đông khiến giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh. Giá Jet A-1 tại Singapore từ mức 83–89 USD/thùng trong tháng 2 đã tăng lên 116 USD/thùng ngày 2/3 và đạt đỉnh 231 USD/thùng vào ngày 4/3. Hiện giá giao dịch quanh mức 160 USD/thùng và được dự báo có thể duy trì ở khoảng 170 USD/thùng trong tháng 3.

Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), khi giá Jet A-1 tăng, chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng thêm 50–60%. Nếu giá nhiên liệu vượt 200 USD/thùng, tổng chi phí hoạt động của các hãng có thể tăng hơn 70%. Nguồn cung dầu thô căng thẳng cũng khiến nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á – các đối tác cung cấp chính của Việt Nam – giảm công suất và hạn chế xuất khẩu để ưu tiên nhu cầu nội địa.

Trong khi đó, Việt Nam phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu hàng không, với khoảng 70% nhu cầu phải nhập khẩu và hơn 60% nguồn cung đến từ Thái Lan và Trung Quốc. Theo đánh giá của Cục Hàng không Việt Nam, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay cho các hãng hàng không trong nước có thể xuất hiện từ đầu tháng 4 và kéo dài trong các tháng tiếp theo, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm nghỉ lễ 30/4 – 1/5 và mùa du lịch hè. Báo cáo từ các hãng hàng không cho thấy chi phí khai thác đang tăng mạnh.

Vietnam Airlines ước tính với mức giá Jet A-1 khoảng 200–230 USD/thùng, chi phí khai thác có thể tăng thêm 50–60% mỗi tháng so với trước khi xảy ra xung đột. VietJet Air cho biết chi phí khai thác có thể tăng khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi tháng với quy mô hoạt động hiện nay, trong khi Sun PhuQuoc Airways ước tính chi phí tăng khoảng 30%.

Giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều đường bay trở nên kém hiệu quả, thậm chí rơi vào tình trạng khai thác càng nhiều càng lỗ do chi phí nhiên liệu vượt khả năng bù đắp từ giá vé.

Trước tình hình này, các hãng hàng không đang rà soát kế hoạch khai thác, điều chỉnh lịch bay từ tháng 4 nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu và hạn chế nguy cơ gián đoạn chuyến bay. Cục Hàng không Việt Nam cũng yêu cầu các hãng chủ động xây dựng phương án sản xuất kinh doanh phù hợp, rà soát kế hoạch khai thác – đặc biệt đối với các đường bay nội địa – nhằm tối ưu chi phí và duy trì mạng đường bay phù hợp với nhu cầu thị trường.