Đề xuất thêm dự án đường sắt mới kết nối TP HCM - Cần Thơ - Cà Mau

Tập đoàn CT Group vừa đề xuất đầu tư tuyến đường sắt TP HCM - Cần Thơ - Cà Mau dài khoảng 280 km, khai thác hỗn hợp tàu khách và tàu hàng, nhằm tăng cường kết nối TP HCM với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo phương án gửi Bộ Xây dựng, tuyến đường sắt được đầu tư theo quy mô đường sắt đôi, điện khí hóa, khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, vận tốc thiết kế 200-250 km/h và nghiên cứu thêm phương án vận tốc cao hơn, từ 300-350 km/h.

Theo đề xuất của doanh nghiệp, tuyến có điểm đầu tại ga Thủ Thiêm (TP HCM), kết nối với đường sắt Bắc - Nam, và điểm cuối tại ga Đất Mũi (Cà Mau).

Tuyến đi qua 6 địa phương gồm TP HCM, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang và Cà Mau, được kỳ vọng tạo động lực phát triển mới cho vùng Đồng Tháp Mười và Tứ giác Long Xuyên.

CT Group đánh giá dải vận tốc 200-250 km/h là phù hợp, vừa đáp ứng hiệu quả vận tải hành khách, vừa đảm bảo khả năng khai thác hàng hóa trên trục kết nối trọng điểm của vùng.

Phản hồi đề xuất của doanh nghiệp, Bộ Xây dựng cho biết đoạn TP HCM - Cần Thơ là dự án đường sắt quốc gia xây dựng mới, có quy mô lớn và tổng mức đầu tư rất cao.

Hiện Bộ đã giao Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận tổ chức lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi theo quy định. Kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy tuyến có điểm đầu tại ga An Bình (TP Dĩ An, Bình Dương - nay thuộc TP HCM) và điểm cuối tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP Cần Thơ), với tổng chiều dài 175,2 km, đi qua 5 địa phương gồm TP HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ.

Theo phương án đang nghiên cứu, tuyến TP HCM - Cần Thơ sẽ được đầu tư mới với quy mô đường sắt hỗn hợp hành khách -hàng hóa, khổ 1.435 mm, điện khí hóa, tốc độ khai thác khoảng 160 km/h.

Giai đoạn 1, dự kiến triển khai trước năm 2030, xây dựng tuyến đường sắt khổ đơn dài khoảng 175 km, với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 173.640 tỷ đồng (tương đương 7,16 tỷ USD), trong đó chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khoảng 45.675 tỷ đồng, đã bao gồm dự phòng.

Giai đoạn 2 sẽ nâng cấp toàn tuyến lên đường đôi, cần thêm khoảng 64.970 tỷ đồng (tương đương 2,7 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí tài chính), đưa tổng mức đầu tư toàn dự án lên khoảng 238.616 tỷ đồng, tương đương 9,84 tỷ USD.

Đối với đoạn Cần Thơ - Cà Mau, Bộ Xây dựng cho biết tuyến này đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt bổ sung vào điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 2404/QĐ-TTg ngày 29/10/2025.

Theo hồ sơ quy hoạch, nhu cầu vận tải hành khách và hàng hóa trên tuyến dự kiến sẽ phát sinh vào giai đoạn đến năm 2050. Với quy mô và tính chất phức tạp của dự án, Bộ Xây dựng khẳng định sẵn sàng thu xếp thời gian để trao đổi thông tin chi tiết với nhà đầu tư nhằm làm rõ các nội dung đề xuất.

Về cơ chế tài chính, CT Group cho biết sẽ phối hợp với các đối tác quốc tế để huy động nguồn vốn đầu tư, với tổng mức đầu tư sơ bộ toàn tuyến khoảng 12 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí bồi thường, hỗ trợ, di dời và tái định cư.

Doanh nghiệp đề xuất tự bỏ kinh phí lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và tham gia đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP), trong đó khoảng 80% vốn từ ngân sách Nhà nước trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và các nguồn hợp pháp khác, 20% còn lại là vốn chủ sở hữu và vốn huy động hợp pháp của nhà đầu tư.

CT Group cũng đề xuất phương án phát triển quỹ đất gắn với đường sắt, với tổng diện tích khoảng 800 ha, gồm 400 ha gần ga Tân Kiên (huyện Bình Chánh cũ, TP HCM), 200 ha tại khu đô thị đường sắt Cần Thơ và 200 ha khu vực ga cuối Cà Mau.

Doanh nghiệp dự kiến đóng góp khoảng 75% doanh thu từ các dự án phát triển quỹ đất này, tương đương khoảng 250.000 tỷ đồng.

Theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021- 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đến năm 2030 cả nước sẽ có 11 tuyến đường sắt mới bên cạnh 7 tuyến hiện hữu, với tổng chiều dài khoảng 3.207 km.

Giai đoạn tới, Chính phủ định hướng ưu tiên đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Biên Hòa - Vũng Tàu, đồng thời phát triển các tuyến kết nối cảng biển, sân bay và hai đầu mối vận tải lớn là Hà Nội và TP HCM, với tổng nhu cầu quỹ đất gần 21.887 ha và tổng vốn đầu tư khoảng 1,54 triệu tỷ đồng.