Đề xuất tính hạn mức đất ở theo số con trong gia đình, 360m² cho một người con

Ngày 29/10, góp ý dự án Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ (Đoàn Đà Nẵng) phản ánh tình trạng nhiều thửa đất được sử dụng ổn định qua nhiều thế hệ, thậm chí do ông cha để lại, nhưng khi cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lại bị thay đổi cách xác định loại đất.

Theo ông Hạ, trước đây, do cách ghi chép không thống nhất, cùng một loại đất có nơi được ghi là đất thổ cư, nơi ghi đất ở, đất vườn hoặc đất trồng cây lâu năm. Một số thửa đất được xác định có thời hạn sử dụng lâu dài, nhưng khi cấp đổi sổ đỏ, diện tích đất ở được công nhận lại giảm đáng kể.

Đại biểu dẫn ví dụ một thửa đất rộng 700m², khi cấp đổi giấy chứng nhận chỉ có khoảng 200-300m² được công nhận là đất ở sử dụng lâu dài. Phần diện tích còn lại bị xác định là đất trồng cây lâu năm, thuộc nhóm đất nông nghiệp với thời hạn sử dụng 40 năm.

Bất cập này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người dân khi Nhà nước thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng. Dù gia đình đã sử dụng đất ổn định từ lâu, phần diện tích không được công nhận là đất ở vẫn chỉ được bồi thường theo loại đất nông nghiệp.

“Đây là vấn đề gây bức xúc rất lớn trong Nhân dân khi thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng”, ông Hạ nhấn mạnh.

Nhà đông con, đất rộng vẫn vướng hạn mức khi tách thửa

Bên cạnh câu chuyện bồi thường, đại biểu Tạ Văn Hạ cho biết nhiều gia đình còn gặp khó khi muốn tách thửa để chia đất cho các con. Đất có thể là tài sản do cha mẹ tích lũy qua nhiều năm, nhưng diện tích đất ở được công nhận đã hết hạn mức khiến việc phân chia gặp trở ngại.

Đại biểu nêu trường hợp gia đình có 5 người con cùng sinh sống trên thửa đất của cha mẹ. Khi các thành viên muốn tách thửa, chia đất, gia đình lại vướng quy định về hạn mức đất ở.

“Nếu chúng ta sửa luật lần này thì cần nghiên cứu để tháo gỡ cho người dân”, ông Hạ kiến nghị.

Tham gia tranh luận, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn Đồng Nai) đồng tình với những bất cập trong xác định hạn mức đất ở, đặc biệt đối với các gia đình đông con ở nông thôn.

Theo ông Kiên, nhiều hộ gia đình có 5-7 người con, sở hữu thửa đất rộng 500-700m² nhưng khi cấp đổi giấy chứng nhận, diện tích đất ở được công nhận chỉ 360m². Khi Nhà nước thu hồi đất, phần diện tích còn lại không được xác định là đất ở có thể khiến người dân chịu thiệt về mức bồi thường.

Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý việc giải quyết bất cập cần tính đến những trường hợp giấy chứng nhận được cấp trước đây ghi nhận hàng nghìn mét vuông đất thổ cư sử dụng lâu dài. Nếu toàn bộ diện tích này đều được tính theo giá đất ở khi bồi thường, lợi ích của Nhà nước có thể bị ảnh hưởng.

Đề xuất hạn mức 360m² cho một người con, 720m² cho hai người con

Để giải quyết bài toán trên, đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề xuất nghiên cứu cơ chế xác định hạn mức đất ở gắn với số con trong gia đình, thay vì chỉ căn cứ vào hạn mức đất ở thông thường.

Cụ thể, ông nêu ví dụ gia đình có một người con được tính hạn mức 360m², gia đình có hai người con là 720m². Với gia đình có 3-4 người con, mức hạn chế tiếp tục được nghiên cứu, tính toán cho phù hợp.

Đề xuất này hướng đến việc tháo gỡ vướng mắc cho các gia đình có đất rộng, nhiều thế hệ cùng sinh sống, giúp cha mẹ thuận lợi hơn khi phân chia đất cho con hoặc thực hiện các thủ tục liên quan đến quyền sử dụng đất.

Đồng thời, cơ chế xác định hạn mức cần được thiết kế thận trọng để tránh việc công nhận diện tích đất ở quá lớn chỉ dựa trên số lượng con, gây phát sinh bất cập trong bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.

Theo đại biểu, mục tiêu là giảm thiệt thòi cho người dân nhưng vẫn bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người sử dụng đất, Nhà nước và doanh nghiệp khi triển khai các công trình phục vụ quốc phòng, an ninh và lợi ích công cộng.