DGC của Hóa chất Đức Giang có diễn biến lạ sau 3 phiên giảm sàn

Phiên giao dịch ngày 19/12, thị trường chứng khoán tiếp tục lấy DGC (CTCP Tập đoàn Hóa chất Đức Giang) làm tâm điểm chú ý. Trước đó, cổ phiếu này đã trải qua 3 phiên giảm sàn liên tiếp, trong tình trạng trắng bên mua – một hiện tượng hiếm gặp đối với DGC. Đáng chú ý, riêng phiên 18/12, lượng cổ phiếu dư bán sàn của DGC lên tới hơn 20 triệu đơn vị.

Bước sang phiên hôm nay (19/12), DGC tiếp tục ghi nhận diễn biến bất thường khi thanh khoản tăng vọt. Cổ phiếu dao động trong biên độ rất rộng, có thời điểm tăng mạnh lên 80.000 đồng/cổ phiếu, nhưng cũng có lúc quay về giá sàn 69.700 đồng/cổ phiếu.

Sau giai đoạn hưng phấn đầu phiên, áp lực bán quay trở lại khiến DGC đóng cửa tại 70.200 đồng/cổ phiếu, giảm 6,14%, nhưng đã thoát mức giá sàn.

Thanh khoản đạt hơn 36,7 triệu cổ phiếu, tương ứng giá trị giao dịch gần 2.600 tỷ đồng. Đáng chú ý, khối ngoại bán ròng rất mạnh, với hơn 9,72 triệu cổ phiếu bán ra, trong khi chỉ mua vào khoảng 766.000 cổ phiếu, tương ứng mức bán ròng gần 9 triệu cổ phiếu.

Áp lực lớn từ của các quỹ đầu tư

Theo số liệu cuối tháng 11/2025, nhóm quỹ đầu tư trong nước và các quỹ ETF đang nắm giữ khoảng 12,64 triệu cổ phiếu DGC, tương đương 3,33% số cổ phiếu có quyền biểu quyết đang lưu hành.

Trong đó:

• Quỹ Đầu tư tiếp cận thị trường VinaCapital sở hữu 2,76 triệu cổ phiếu
• Fubon FTSE Vietnam ETF nắm giữ hơn 2,57 triệu cổ phiếu
• VanEck Vietnam ETF sở hữu hơn 2,39 triệu cổ phiếu

Việc DGC giảm sàn liên tiếp trong các phiên trước đó đã khiến giá trị danh mục của nhiều quỹ ngoại bị ảnh hưởng đáng kể, qua đó có thể lý giải cho áp lực bán mạnh trong phiên hôm nay.

Vì đâu DGC liên tục giảm sàn?

Tìm nguyên nhân khiến DGC giảm sàn kéo dài, nhiều nhà đầu tư đang tham chiếu các báo cáo phân tích gần đây của Chứng khoán MB (MBS). Theo MBS, Hóa chất Đức Giang đang đối mặt với hai rủi ro đáng chú ý:

Rủi ro thuế xuất khẩu phốt pho

Chính phủ đang xem xét tăng thuế xuất khẩu phốt pho vàng, với lộ trình dự kiến từ 5% hiện tại lên 10% từ 1/1/2026, và có thể tiếp tục nâng lên 15% từ năm 2027.

Phốt pho vàng hiện là nguồn thu chủ lực của doanh nghiệp. Năm 2024, doanh thu từ mặt hàng này đạt 4.252 tỷ đồng, tăng 15,2% so với năm trước và chiếm 43% tổng doanh thu. Do đó, thông tin về thuế xuất khẩu có thể tác động ngắn hạn đến tâm lý thị trường.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng khó thuyết phục nếu xem đây là nguyên nhân chính khiến DGC giảm sàn liên tiếp, bởi các chính sách thuế thường tạo tác động ngắn hạn trước khi doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp.

Đặc biệt, khi bài toán khó giải, thì việc tăng thuế khiến doanh nghiệp tăng giá bán, là câu chuyện thường thấy trên thị trường. Do vậy, theo đánh giá một số nhà đầu tư kỳ cựu, đây khó có thể là nguyên nhân chính.

Nguy cơ bị loại khỏi rổ VN30

Song song với yếu tố thuế, DGC cũng đối diện khả năng bị loại khỏi rổ chỉ số VN30 trong các kỳ cơ cấu sắp tới. Theo dự báo của Chứng khoán BIDV (BSC), cổ phiếu VPL nhiều khả năng sẽ được bổ sung vào VN30 trong kỳ review quý I/2026, và DGC nằm trong nhóm có nguy cơ bị loại.

Nỗi lo lớn hơn: nguồn cung quặng Apatit

Một yếu tố được đánh giá có tác động dài hạn và đáng lo ngại hơn đối với Hóa chất Đức Giang là nguồn cung quặng Apatit – nguyên liệu cốt lõi cho toàn bộ chuỗi sản xuất phốt pho.

Ba nguyên liệu chính để sản xuất phốt pho và các dẫn xuất gồm:

• Quặng apatit: nguồn cung phốt pho duy nhất trong tự nhiên
• Than cốc: cung cấp năng lượng và đóng vai trò chất khử
• Lưu huỳnh: nguyên liệu sản xuất axit sulfuric

Trong đó, than cốc và lưu huỳnh đều phải nhập khẩu. Còn apatit doanh nghiệp tự chủ được một phần, phần còn lại doanh nghiệp vẫn phải mua từ bên ngoài.

Hiện nay, DGC khai thác apatit chủ yếu tại Khai trường 25 theo giấy phép cấp ngày 10/11/2020, với trữ lượng khoảng 3,7 triệu tấn trong thời hạn 6 năm, bắt đầu từ tháng 3/2021. Điều này đồng nghĩa giấy phép này sẽ hết hiệu lực trong khoảng 1 năm tới.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đã ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ quặng apatit tại Khai trường 19B của CTCP Công nghiệp Hóa chất Lào Cai từ tháng 11/2022. Khai trường này có trữ lượng khoảng 5,1 triệu tấn, thời gian khai thác dự kiến 5 năm, tức giấy phép cũng sẽ hết hạn vào khoảng năm 2027.

Trong bối cảnh nguồn quặng có dấu hiệu khan hiếm, giá bán tăng nhưng sản lượng giảm, Hóa chất Đức Giang cho biết đang đẩy nhanh thủ tục mở rộng, nâng cấp Khai trường 25, đồng thời tìm kiếm các mỏ mới tại Lào Cai và sẵn sàng tham gia đấu giá khi Nhà nước tổ chức.

Tuy vậy, khả năng gia hạn hay cấp phép mới hiện vẫn chưa có kết quả cuối cùng.

Rủi ro môi trường vẫn là yếu tố tiềm ẩn

Bên cạnh bài toán nguyên liệu, ngành hóa chất nói chung cũng đối mặt với rủi ro môi trường ngày càng được giám sát chặt chẽ. Trong quá khứ, công ty trong hệ sinh thái của Hóa chất Đức Giang Lào Cai từng bị xử phạt do vi phạm liên quan đến bảo vệ môi trường.

Theo doanh nghiệp, hoạt động khai thác quặng và sản xuất hóa chất tiềm ẩn các rủi ro về khói bụi, chất thải rắn và ô nhiễm nguồn nước. Hóa chất Đức Giang cho biết đã triển khai nhiều sáng kiến nhằm giảm phát thải, tiết kiệm nguyên vật liệu và hạn chế tác động môi trường.

Doanh nghiệp cũng khẳng định trong vài năm gần đây không để xảy ra sự cố môi trường nghiêm trọng, đặc biệt tại Lào Cai – nơi tập trung các nhà máy sản xuất lớn.

Với các rủi ro bất khả kháng như thiên tai hay dịch bệnh, DGC cho biết đang chủ động xây dựng phương án phòng ngừa và tuân thủ chặt chẽ các khuyến cáo từ cơ quan quản lý.

Vì sao giá phốt pho vàng bất ngờ tăng mạnh, khan hiếm?

Phốt pho vàng lâu nay vẫn là nguyên liệu để sản xuất các loại phân bón, hóa chất và các phụ phẩm liên quan. Do vậy, đây là nguyên liệu quan trọng với các doanh nghiệp trong ngành này.

Đáng chú ý, từ khi xe điện được đẩy mạnh sản xuất, khuyến nghị sử dụng nhằm tránh ô nhiễm môi trường, phốt pho vàng lại càng trở nên quan trọng và dần rơi vào tình trạng khan hiếm khi là nguyên liệu cho hóa chất điện tử – bán dẫn.

Cụ thể, một số dẫn xuất của phốt pho vàng có độ tinh khiết cao như Phosphine (PH₃), Phosphorus pentasulfide (P₂S₅), Phosphorus trichloride (PCl₃)... là nguyên liệu trong các ngành sản xuất chip bán dẫn, Pin lithium, Tấm năng lượng mặt trời...

Nói cách khác, phốt pho vàng trở thành nguyên liệu quan trọng trong một mảng sản xuất có giá trị cao, liên quan trực tiếp đến các ngành đang hot nhất hiện nay là AI, xe điện và năng lượng xanh.

Trong khi đó nguyên liệu tạo ra phốt pho vàng là quặng apatit, là nguồn tài nguyên không tái tạo. Do vậy, đây là nguồn nguyên liệu đang dần khan hiếm.

Việt Nam là quốc gia duy nhất tại Đông Nam Á sở hữu trữ lượng quặng apatit đáng kể, tập trung chủ yếu tại tỉnh Lào Cai. Mỏ apatit Lào Cai có nguồn gốc trầm tích biển, với thân quặng dày khoảng 200m, rộng từ 1–4km, kéo dài gần 100km, được phát hiện từ năm 1924.