Đình chỉ siêu nhà máy ở Canada, chấp nhận khoản lỗ 15 tỷ USD, ông lớn Nhật Bản khai tử loạt xe điện để quay về thời kỳ hoàng kim với động cơ hybrid

Tập đoàn Honda Motor đang đứng trước một trong những ngã rẽ lịch sử khi chuẩn bị tạm dừng kế hoạch xây dựng nhà máy sản xuất xe điện tại Canada. Nguồn tin từ chuyên trang tài chính Nikkei tiết lộ hãng xe Nhật Bản đang phải đối mặt với sự sụt giảm nghiêm trọng về nhu cầu tiêu thụ phương tiện xanh tại thị trường Bắc Mỹ. Thực tế này buộc ban lãnh đạo Honda phải rẽ hướng, đưa các dòng xe hybrid trở thành trọng tâm sinh tồn trong ngắn hạn và trung hạn.

Từ bỏ giấc mơ tỷ đô giữa vòng xoáy chính sách

Dự án tổ hợp sản xuất tại Canada từng được kỳ vọng là mũi nhọn chiến lược của Honda với tổng vốn đầu tư lên tới 11 tỷ USD. Theo kế hoạch công bố ban đầu, nhà máy này mang công suất thiết kế 240.000 xe mỗi năm và dự kiến vận hành sớm nhất từ năm 2028. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn chật vật, Honda đã phải lùi tiến độ và hiện tại là đình chỉ vô thời hạn. Hãng thậm chí đang ngồi lại đàm phán với Chính phủ Canada về phương án hủy bỏ hoàn toàn siêu dự án này.

Nguyên nhân sâu xa của bước lùi chiến lược đến từ sự đảo chiều của các chính sách vĩ mô tại Mỹ. Dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, Đạo luật Giảm lạm phát từng là thỏi nam châm thu hút đầu tư bằng các khoản ưu đãi thuế khổng lồ. Thế nhưng, việc chính quyền Tổng thống Donald Trump bãi bỏ các đặc quyền này vào tháng 9 vừa qua đã dội một gáo nước lạnh vào toàn ngành công nghiệp ô tô. Khi giá các mẫu xe điện chủ lực trên thị trường tăng vọt khoảng 20% và quy định về tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu được Washington nới lỏng, tính khả thi của một siêu nhà máy thuần điện đã hoàn toàn biến mất.

Chấp nhận cắt lỗ khổng lồ để dọn đường cho xe hybrid

Những con số từ thị trường đã minh chứng cho quyết định rút lui đầy đau đớn của Honda. Doanh số xe điện tại Mỹ trong quý cuối năm ngoái đã sụt giảm 36% so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, thị phần xe hybrid trong tổng doanh số xe mới nhảy vọt lên mức kỷ lục 19%. Sự dịch chuyển khẩu vị của người tiêu dùng buộc gã khổng lồ Nhật Bản phải tung ra những quyết định cắt lỗ tàn khốc nhất để bảo vệ dòng tiền.

Ngay trong nửa cuối năm nay, hãng sẽ chính thức chấm dứt sản xuất mẫu Prologue EV vốn đang hợp tác phát triển cùng General Motors. Cùng với việc khai tử mẫu Acura ZDX EV trước đó và gạch tên ba dự án xe điện dành riêng cho Bắc Mỹ, danh mục sản phẩm của Honda tại khu vực này sẽ tạm thời sạch bóng phương tiện thuần điện. Chuỗi quyết định thanh lọc này dự kiến sẽ tạo ra một hố sâu tài chính, khiến hãng ghi nhận khoản lỗ lên tới 15,6 tỷ USD trong năm tài chính 2026.

Để bù đắp khoảng trống, các cơ sở sản xuất tại bang Ohio của Mỹ đang được tái cơ cấu toàn diện. Khoản đầu tư 1 tỷ USD trước đây giúp dây chuyền tại Ohio có khả năng lắp ráp linh hoạt nhiều nền tảng xe. Giờ đây, thay vì phục vụ xe điện, các xưởng này sẽ được đẩy lên hoạt động hết công suất cho xe xăng và hybrid. Ngay cả nhà máy sản xuất pin liên doanh với LG Energy Solution cũng được Honda mua lại toàn bộ tài sản để chuyển đổi công năng sang phục vụ hệ thống pin hybrid.

Điểm tựa Bắc Mỹ và bài toán sinh tồn đường dài

Sự nguội lạnh của thị trường xe điện Bắc Mỹ lại đang vô tình trở thành điểm tựa tài chính vững chắc nhất cho Honda. Năm ngoái, doanh số toàn cầu của hãng giảm 8%, trong đó thị trường Trung Quốc lao dốc tới 60% so với thời kỳ đỉnh cao do không thể trụ vững trong cuộc chiến giá cả khốc liệt. Lúc này, Bắc Mỹ đóng vai trò gánh vác hơn 40% doanh số toàn cầu nhờ nhu cầu mua sắm xe xăng và hybrid duy trì ở mức rất ổn định.

Không riêng gì Honda, hàng loạt ông lớn trong ngành như Nissan, Ford, General Motors và Stellantis đều đang chùn bước, buộc phải hủy bỏ dự án hoặc ghi nhận giảm giá trị tài sản khổng lồ tại thị trường Bắc Mỹ. Giới phân tích dự báo trong tháng này, Honda sẽ tổ chức một cuộc họp báo quy mô lớn để định hình lại kế hoạch tái thiết hoạt động tại Bắc Mỹ, đồng thời vạch ra hướng đi cầm máu tại Trung Quốc và chiến lược mở rộng thị phần ở Ấn Độ.

Dù Bắc Mỹ đang là một ngoại lệ khi đi ngược lại xu hướng chung, dữ liệu vĩ mô vẫn cho thấy mảng xe điện và plug-in hybrid toàn cầu duy trì tốc độ tăng trưởng 18% trong năm 2025. Bài toán hóc búa nhất đặt ra cho ban lãnh đạo Honda lúc này là làm sao tối ưu hóa lợi nhuận từ động cơ đốt trong ở thời điểm hiện tại, nhưng vẫn giữ được năng lực sản xuất linh hoạt để không bị loại khỏi cuộc chơi khi kỷ nguyên phương tiện không phát thải thực sự bùng nổ.