Doanh nghiệp 60 tỷ USD làm phim lịch sử Việt Nam: Bài toán khó nhất không nằm ở tài chính

Tập đoàn Vingroup (VIC - vốn hóa 60 tỷ USD) mới đây công bố chiến lược phát triển CTCP Phát triển Điện ảnh V-Film với định hướng đầu tư dài hạn vào dòng phim lịch sử - văn hóa Việt Nam theo tiêu chuẩn quốc tế.

Dự án mở màn là series 10 tập về triều đại nhà Trần, dự kiến khởi quay từ tháng 7/2026. Đáng chú ý, CEO của V-Film là ông Trần Đức Việt - YouTuber từng nổi tiếng với biệt danh JVevermind.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn nằm ở chính lựa chọn mà doanh nghiệp điện ảnh này đang theo đuổi.

Chia sẻ với báo chí mới đây, CEO Trần Đức Việt cho biết V-Film muốn phát triển các series lịch sử theo mô hình dài hơi tương tự Netflix, Disney hay Amazon, đồng thời xác định không làm phim với mục tiêu tạo lợi nhuận ngay lập tức mà hướng tới việc lan tỏa các giá trị lịch sử, văn hóa Việt Nam tới khán giả trong nước và quốc tế.

Nếu nhìn từ góc độ kinh doanh, đây được xem là một lựa chọn khác biệt so với xu hướng phổ biến của thị trường điện ảnh Việt Nam hiện nay, nơi phần lớn nguồn lực vẫn tập trung vào các dòng phim thương mại có khả năng thu hồi vốn nhanh hơn.

Song tiền có lẽ chưa phải áp lực lớn nhất đối với một đơn vị muốn theo đuổi phim lịch sử.

Với sự hậu thuẫn từ hệ sinh thái Vingroup, bài toán nguồn lực tài chính phần nào có thể được giải quyết. Thách thức lớn hơn lại nằm ở chính lịch sử - yếu tố mà không phải nhà sản xuất nào cũng dễ dàng chinh phục.

Khác với nhiều thể loại giải trí khác, phim lịch sử tại Việt Nam luôn phải đối mặt với những tiêu chuẩn khắt khe từ công chúng. Khán giả không chỉ xem phim để giải trí mà còn tiếp cận tác phẩm bằng tâm thế đối chiếu, kiểm chứng và đánh giá tính xác thực của các chi tiết lịch sử được tái hiện trên màn ảnh.

Từ phục trang, bối cảnh, cách xưng hô, tạo hình nhân vật cho tới các sự kiện lịch sử được kể lại, mọi chi tiết đều có thể trở thành chủ đề tranh luận. Chỉ một yếu tố bị cho là sai lệch hoặc thiếu tôn trọng lịch sử cũng đủ tạo nên làn sóng phản ứng mạnh mẽ trên mạng xã hội.

Nói cách khác, với phim lịch sử, khán giả không đơn thuần là người xem mà còn đóng vai trò như một "hội đồng phản biện" đông đảo.

Đó cũng là lý do V-Film cho biết đã dành khoảng 6 tháng cho quá trình phát triển kịch bản và xây dựng hệ thống cố vấn chuyên biệt cho từng hạng mục từ lịch sử, phục trang, võ thuật cho tới ngôn ngữ.

Thực tế, lịch sử điện ảnh Việt Nam từng ghi nhận không ít trường hợp tác phẩm vấp phải phản ứng mạnh từ công chúng vì các yếu tố liên quan đến lịch sử.

Năm 2010, bộ phim Lý Công Uẩn - Đường tới thành Thăng Long với mức đầu tư hơn 100 tỷ đồng từng phải hoãn phát sóng sau khi vấp phải nhiều ý kiến chỉ trích. Không ít khán giả cho rằng phục trang, bối cảnh và tạo hình nhân vật trong phim mang đậm màu sắc lịch sử Trung Quốc, làm giảm cảm giác về bản sắc Việt.

Gần hơn, năm 2023, Đất rừng phương Nam - một trong những dự án điện ảnh được kỳ vọng nhất năm - cũng tạo nên nhiều tranh luận liên quan đến cách tiếp cận lịch sử và một số chi tiết trong tác phẩm. Ngay từ giai đoạn quảng bá, tạo hình nhân vật bác Ba Phi do Trấn Thành thủ vai đã trở thành chủ đề bàn luận rộng rãi trên mạng xã hội.

Những câu chuyện trên cho thấy khó khăn của dòng phim lịch sử không chỉ nằm ở kinh phí, kỹ xảo, diễn xuất hay quy mô sản xuất. Thách thức lớn nhất nằm ở việc dung hòa giữa tính hấp dẫn của điện ảnh và yêu cầu về tính chân thực lịch sử từ phía công chúng.

Bởi ở một thị trường mà khán giả có thể tranh luận từ mái tóc, bộ trang phục, cách phát âm cho tới một chi tiết nhỏ trong bối cảnh, việc tạo ra một tác phẩm vừa mang dấu ấn điện ảnh hiện đại, vừa giữ được tinh thần lịch sử là bài toán không hề đơn giản.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện của V-Film không đơn thuần là việc Vingroup bước chân vào lĩnh vực điện ảnh. Xa hơn, đây có thể được xem là phép thử cho khả năng xây dựng một ngành công nghiệp nội dung lịch sử quy mô lớn tại Việt Nam.

Nếu thành công, V-Film không chỉ tạo ra một series phim về triều Trần mà còn có thể mở đường cho một thị trường nội dung lịch sử mà nhiều năm qua rất ít doanh nghiệp tư nhân sẵn sàng đầu tư bài bản. Nhưng nếu thất bại, nguyên nhân có thể không nằm ở kỹ xảo, kinh phí hay tên tuổi diễn viên. Thách thức lớn nhất vẫn là làm sao thuyết phục được những khán giả vốn xem lịch sử bằng sự khắt khe nhiều hơn là sự dễ dãi.